Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
40 treff

Nynorskordboka 40 oppslagsord

Gess-dur

substantiv hankjønn

Opphav

jamfør dur (2

Tyding og bruk

toneart med Gess som grunntone (1) og B (1, 3) for h, e, a, d, g og c;
Artikkelside

ess-moll

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

toneart med ess (1 til grunntone (1) og B (1, 3) for h, e, a, d, g og c;
Artikkelside

suite

substantiv hankjønn

Uttale

svitˋte

Opphav

gjennom fransk; frå latin sequi ‘følgje’

Tyding og bruk

  1. samanhengande rad av til dømes rom
    Døme
    • leige ein suite på eit hotell
  2. musikkverk som består av mindre stykke i same toneart;
    utdrag av musikken til opera, ballett eller liknande
    Døme
    • ein suite frå musikken til Peer Gynt
Artikkelside

tonika

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom italiensk; frå gresk

Tyding og bruk

  1. grunntone (1) i ei toneart
    Døme
    • i G-dur er G tonika;
    • hovudtemaet gjekk i tonika
  2. treklang med tonika (1) som grunntone
Artikkelside

tonalitet

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

det at tonane i ein komposisjon skal vere i eit visst høve til ein toneart og grunntone (1);
motsett atonalitet
Døme
  • takt, tonalitet og rytme;
  • tonaliteten i stykket er oppløyst
Artikkelside

tonal

adjektiv

Opphav

av tone (2

Tyding og bruk

  1. som er prega av tonalitet;
    som har ein toneart med ein grunntone (1);
    motsett atonal
    Døme
    • vanleg tonal musikk
  2. som gjeld tonar (2 eller toneart
    Døme
    • tonal balanse;
    • eit tonalt sentrum
Artikkelside

transponere

transponera

verb

Opphav

frå latin ‘setje over’

Tyding og bruk

overføre eit musikkstykke frå éi toneart til ei anna

Faste uttrykk

  • transponerande instrument
    instrument som kling annleis enn notert, og som derfor har ei stemme som må transponerast
Artikkelside

lydisk

adjektiv

Tyding og bruk

som gjeld Lydia og lydiarar

Faste uttrykk

  • lydisk toneart
    ei av toneartene i det antikke greske tonesystemet;
    kyrkjetoneart med f som grunntone
Artikkelside

dur 2

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk; frå latin durus ‘hard’

Tyding og bruk

  1. toneart og skalatype med stor ters (1, 1) frå grunntone (1);
    glad toneart;
    til skilnad frå moll
    Døme
    • songen går i dur
    • i overført tyding: glad og optimistisk stemning
      • livet går både i dur og moll
  2. einsformig måte
    Døme
    • i same duren

Faste uttrykk

  • i den dur
    i den retninga
    • det var i november eller noko i den dur
Artikkelside

dorisk

adjektiv

Opphav

frå gresk; jamfør dorar

Tyding og bruk

som gjeld dorarane

Faste uttrykk

  • dorisk skala
    særskild gresk (fallande) toneskala
  • dorisk søyle
    enkel gresk søyletype utan basis (1)
  • dorisk toneart
    kyrkjetoneart med d som grunntone
Artikkelside