Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
71 treff

Nynorskordboka 71 oppslagsord

ustoppeleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. utan avbrot eller pause;
    Døme
    • ein ustoppeleg straum av folk;
    • drive på med ustoppeleg energi;
    • ein ustoppeleg bakgrunnslyd
    • brukt som adverb:
      • snakke ustoppeleg
  2. som ein ikkje kan hindre eller verje seg mot
    Døme
    • kjenne eit ustoppeleg smil breie seg over andletet;
    • laget er heilt ustoppeleg om dagen
Artikkelside

svare 2

svara

verb
kløyvd infinitiv: svara

Opphav

norrønt svara

Tyding og bruk

  1. uttale seg munnleg eller skriftleg eller med kroppsspråk på tiltale eller spørsmål;
    Døme
    • svare når ein blir spurd;
    • elevane svarte greitt på alt;
    • svare på ein førespurnad;
    • kva skal ein svare til slikt?
    • svare med eit smil;
    • han svarer kjapt på telefonen
  2. ta til motmæle
    Døme
    • du skal ikkje svare vaksne folk;
    • svarer du òg?
  3. gje atterljom
    Døme
    • bergveggen svarte når ein ropte
  4. Døme
    • motoren svarer lett når ein gjev ekstra gass
  5. gå til mottrekk
    Døme
    • lønene vart sette ned, og arbeidarane svarte med streik;
    • han greidde ikkje å svare på spurten til konkurrenten
  6. stå til rekneskap
    Døme
    • dette må du svare for sjølv;
    • ingen tingar svarer for meir enn han har teikna seg for
  7. Døme
    • svare skatt
  8. falle saman (med);
    høve (med)
    Døme
    • dei to omgrepa svarer heilt til kvarandre;
    • resultatet svarte ikkje til innsatsen

Faste uttrykk

  • svare seg
    løne seg
    • han må rekne ut om det svarar seg økonomisk
Artikkelside

valen

adjektiv

Opphav

samanheng med vale (2

Tyding og bruk

  1. kjenslelaus av kulde;
    Døme
    • valne fingrar;
    • vere valen av kulde
  2. utan tiltak;
    Døme
    • eit vale smil;
    • ei valen haldning
Artikkelside

leike 2

leika

verb

Opphav

norrønt leika

Tyding og bruk

  1. halde på med leik eller leikar;
    more seg
    Døme
    • leike seg;
    • leike med dokker;
    • leike blindebukk;
    • elevane leikte sisten i friminuttet;
    • dei leiker gøymsle i hagen
  2. låst som ein er eller gjer noko
    Døme
    • leike politi og røvar;
    • leike mor, far og barn
  3. vere overflatisk oppteken med
    Døme
    • leike med andre sine kjensler;
    • leike med tanken på ein amerikatur
  4. røre seg lett og raskt
    Døme
    • det leikte eit smil på leppene hennar
  5. spele på eit instrument
    Døme
    • leike på fela
  6. om visse dyr: vere i paringsspel;
    jamfør leik (5)

Faste uttrykk

  • leikande lett
    som ein leik;
    utan problem
    • arbeidet går leikande lett
  • leike med elden
    å oppføre seg slik at det kan bli farleg eller få uheldige konsekvensar
    • dei visste at dei leikte med elden
  • like barn leiker best
    folk som liknar kvarandre, går best saman
Artikkelside

svivyrdeleg, svivyrdsleg, svivørdeleg, svivørdsleg

adjektiv

Tyding og bruk

som svivyrder;
Døme
  • eit svivyrdeleg smil
  • brukt som adverb:
    • tale svivyrdeleg om noko
Artikkelside

vellystig

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som vekkjer eller er prega av vellyst
    Døme
    • sende nokon eit vellystig smil;
    • vellystige tankar
  2. om person: sterkt oppteken av kroppsleg eller kjønnsleg nyting
    Døme
    • treffe ei vellystig kvinne;
    • bli oppsøkt av ein vellystig mann
Artikkelside

varm

adjektiv

Opphav

norrønt varmr

Tyding og bruk

  1. som har høg temperatur;
    som gjev varme;
    Døme
    • varmt og kaldt vatn;
    • rykande varm suppe;
    • omnen var gloande varm;
    • vere sveitt og varm;
    • varmt i vêret;
    • reise til varmare strøk;
    • det er to grader vamare enn normalen;
    • måndag blir den varmaste dagen denne veka
    • brukt som substantiv:
      • servere litt varmt til kvelds
  2. som held godt på varmen
    Døme
    • ein varm genser
  3. fersk, ny
    Døme
    • følgje eit varmt spor
  4. om farge: som inneheld nyansar av raudt eller gult og gjev inntrykk av varme
    Døme
    • måle himmelen i varme fargar
  5. prega av sterke kjensler
    Døme
    • bli opphissa og varm
    • brukt som adverb:
      • gå varmt føre seg
  6. hjarteleg, kjenslefylt
    Døme
    • ein varm smil;
    • varme ord;
    • ei varm røyst;
    • arbeide for eit varmare samfunn
    • brukt som adverb:
      • tale varmt for noko

Faste uttrykk

  • bli varm i trøya
    venje seg til forholda
  • gå ei kule varmt
    bli ein oppheita situasjon;
    kome til ein konfrontasjon med høg temperatur
    • når det vart for mykje stress, kunne det gå ei kule varmt
  • gå varm
    bli overoppheita
    • maskinen gjekk varm
  • halde ei sak varm
    halde interessa oppe for ei sak
  • smi medan jernet er varmt
    nytte eit lagleg høve når det byr seg
  • varm om hjartet
    glad, rørt
    • ho blir varm om hjartet når ho tenkjer på hjelpa ho fekk
Artikkelside

tapper

adjektiv

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

som har eller viser mot og uthald i møte med vanskar;
Døme
  • ei tapper jente;
  • eit tappert smil
  • brukt som adverb:
    • halde tappert ut
Artikkelside

uransakeleg

adjektiv

Opphav

jamfør ransake

Tyding og bruk

som ikkje er til å skjøne;
Døme
  • eit uransakeleg smil;
  • Guds vegar er uransakelege
Artikkelside

stivne

stivna

verb

Tyding og bruk

  1. bli stiv eller stivare
    Døme
    • løparen stivna like før mål;
    • piske kremfløyten så han stivnar;
    • lyden fekk meg til å stivne av skrekk
    • brukt som adjektiv:
      • eit stivna smil
  2. Døme
    • myrane stivna i frosten
  3. bli mekanisk;
    bli stereotyp
    Døme
    • bandet har stivna i stilen frå den første plata
Artikkelside