Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
16 treff

Nynorskordboka 16 oppslagsord

styre 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt stýri

Tyding og bruk

  1. innretning til å føre eit framkomstmiddel i ynskt retning med
    Døme
    • syklisten vart kasta over styret
  2. det å styre;
    leiing, makt
    Døme
    • kongen sat med styret i landet i 20 år;
    • ha demokratisk styre
  3. måte å styre på
    Døme
    • det strenge styret til keisaren
  4. nemnd eller komité som styrer noko
    Døme
    • styret for eit lag;
    • sitje i styret

Faste uttrykk

  • styre og stell
    1. offentleg administrasjon
      • bli vald inn i styre og stell
    2. arbeid, verksemd, virke
      • ho tok mesteparten av styre og stell i heimen
Artikkelside

strandsone

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

i Noreg: 100 meter brei sone (1 langs kysten og vassfar som er underlagd strenge reglar for bygging
Døme
  • huset ligg i strandsona
Artikkelside

streng 2

adjektiv

Opphav

same opphav som strang; samanheng med streng (1

Tyding og bruk

  1. hard (3) og nådelaus;
    urokkeleg, stri
    Døme
    • vere ei streng mor;
    • vere streng, men rettferdig;
    • få ei streng straff;
    • stille strengare krav til seg sjølv;
    • vere under strengt vakthald;
    • hovudpersonen fekk den strengaste straffa
    • brukt som adverb:
      • dømme nokon strengt;
      • sjå strengt på nokon
  2. barsk, sterk;
    slitsam
    Døme
    • strenge vintrar;
    • streng kulde;
    • ta ein streng slankekur;
    • ha ei streng teneste
  3. Døme
    • med streng konsekvens
    • brukt som adverb:
      • halde strengt på tradisjonane;
      • her er røyking strengt forbode

Faste uttrykk

  • strengt teke
    i røynda;
    sant å seie;
    eigenleg (3), faktisk (2)
    • strengt teke er ikkje edderkoppar insekt;
    • han brukte pengar som han strengt teke ikkje hadde
Artikkelside

rettlinja, rettlina

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som lagar eller er i rett linje eller rette linjer
    Døme
    • rettlinja rørsle
  2. som har klare og strenge moralske grunnsetningar;
    Døme
    • ein rettlinja kar
Artikkelside

etterleve

etterleva

verb
kløyvd infinitiv: etterleva

Tyding og bruk

rette seg etter;
Døme
  • etterleve alle påboda;
  • ingen kan etterleve så strenge reglar
Artikkelside

hysjing, hyssing

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

Døme
  • roe ned med hysjing og strenge blikk
Artikkelside

sannsynleggjering

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å gjere noko sannsynleg
Døme
  • stille strenge krav til sannsynleggjering
Artikkelside

puritanar, puritan

substantiv hankjønn

Opphav

frå engelsk

Tyding og bruk

  1. tilhengjar av ei streng engelsk kyrkjeleg retning på 1500- og 1600-talet som ut frå eit kalvinsk syn ville reinske den anglikanske kyrkja for katolske skikkar, seremoniar og liknande
  2. person som lever etter strenge moralske prinsipp
  3. person som lever enkelt og sparsamt;
Artikkelside

tvangstrøye

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. solid trøye med lange ermar som kan bindast fast (før brukt på urolege fangar eller psykiatriske pasientar)
  2. noko som er hemmande og bindande
    Døme
    • dei strenge reglane er (som) ei tvangstrøye for mange
Artikkelside

klangbotn

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. resonanskasse på strenge-, stryke- eller klaverinstrument
  2. i overført tyding: gjenklang (2)
    Døme
    • finne klangbotn for meiningane sine
Artikkelside