Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
156 treff

Nynorskordboka 156 oppslagsord

S 1, s 1

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

Døme
  • liten s;
  • stor S;
  • s kjem etter r i alfabetet;
  • han har problem med å uttale s-ar
Artikkelside

S 2

symbol

Tyding og bruk

  1. symbol for grunnstoffet svovel
  2. symbol for sør (1, 1)
  3. symbol for siemens
Artikkelside

S 3

forkorting

Tyding og bruk

om eldre forhold: forkorting for skulekarakteren ‘særs godt’ eller ‘særs tilfredsstillande’
Døme
  • få S til eksamen
Artikkelside

transcendens, transendens

substantiv hankjønn

Uttale

transendenˊs

Opphav

av latin transcendere ‘stige over’; jamfør transcendere

Tyding og bruk

det å vere transcendent (1) eller opphøgd
Døme
  • transcendensen i mytologiske symbol
Artikkelside

kva

pronomen

Opphav

norrønt hvat n; eigenleg n av kven (2

Tyding og bruk

særleg om ting:
  1. brukt som (substantivisk) spørjeord i direkte spørsmål:
    Døme
    • kva sa du?
    • kva er klokka?
    • kva har det med saka å gjere?
    • kva skal gjerast?
    • om eg ikkje gjer det, kva da? – korleis blir det da?
    • kva no? – korleis skal vi ordne oss no?
    • kva med å ta bussen? – skal vi kanskje ta bussen?
    • vi blir til i morgon, kva? – ikkje sant?
    • kva for (ei) bok les du på?
    • kva for (nokre) bøker har du lånt?
    • som adjektiv:
      • kva bok les du på?
      • kva slag(s) ost liker du best? – jamfør slag II og slags
  2. brukt som (substantivisk) spørjeord i usjølvstendige spørjesetningar:
    Døme
    • ho sa ikkje kva ho heitte;
    • veit du kva? – veit du det same som eg veit?
    • nei, veit du kva! – no går du for langt, dette er for drygt
  3. brukt som ubunde relativord med allmenngjerande tyding:
    Døme
    • gjer kva du vil for meg;
    • dei betaler kva det skal vere;
    • koste kva det koste vil;
    • det er utruleg kva du kan få deg til å seie
Artikkelside

z-tvinn

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

tvinn (1, 1) mot høgre i garn eller tråd;
til skilnad frå s-tvinn
Artikkelside

Z, z 1

substantiv hankjønn

Uttale

sett

Tyding og bruk

bokstavteiknet z (uttala s eller i sjeldne høve ts)
Døme
  • stor Z;
  • liten z
Artikkelside

X 1, x 1

substantiv hankjønn

Uttale

eks

Tyding og bruk

  1. uttalt som s framfor vokal i framlyd, elles hovudsakleg ks
    Døme
    • stor X;
    • liten x
  2. ukjend, uspesifisert eller uidentifisert faktor, storleik eller person;
    jamfør x-faktor
    Døme
    • politiet søkjer etter ein mister X;
    • eg trur ikkje det har noko å seie om eg vel x eller y

Faste uttrykk

  • x tal
    ukjent eller uspesifikt tal;
    ein del
    • eg har jobba med saka i x tal timar allereie;
    • restaureringa vil koste x tal millionar
Artikkelside

vårdag

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt vár(s)dagr

Tyding og bruk

dag om våren
Døme
  • ein vakker vårdag
Artikkelside

vendepunkt

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  2. i matematikk: midtpunkt i ei S-forma kurve
  3. i overført tyding: (tids)punkt der noko viser ei klar endring
    Døme
    • eit vendepunkt i livet;
    • 1814 er eit vendepunkt i norsk historie;
    • romanen har fleire overraskande vendepunkt
Artikkelside