Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
7 treff

Nynorskordboka 7 oppslagsord

sjølvsame

determinativ demonstrativ

Tyding og bruk

nøyaktig den same
Døme
  • det var den sjølvsame ringen eg hadde mista sist sommar
Artikkelside

ring 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt hringr

Tyding og bruk

  1. smal og tynn sirkelrund ting med hol i midten
    Døme
    • gå med ring på fingeren;
    • ein okse med ring i nasen;
    • pumpe luft i ringane på ein sykkel
  2. sirkelforma linje;
    Døme
    • ring rundt månen varslar snø;
    • glasa set ringar på bordet;
    • danse i ring;
    • gå i ring
  3. podium med tau rundt til boksekamp;
  4. lag, organisasjon
  5. samskipnad av bedrifter som vil kontrollere ein marknad

Faste uttrykk

  • dei olympiske ringane
    symbol for olympiske leikar med fem ringar i ulike fargar som står for venskap mellom dei fem verdsdelane
  • ringen er slutta
    noko er fullført eller ført tilbake til utgangspunktet
  • slå ring om
    verne, beskytte
    • slekt og vener slo ring om han
  • som ringar i vatnet
    om rykte eller nyhende: som fort blir kjent av mange;
    som eld i tørt gras
Artikkelside

innanfor, innafor

preposisjon

Tyding og bruk

  1. på indre sida av;
    bakanfor, bak
    Døme
    • innanfor døra;
    • eit rom innanfor kontoret
  2. inne på, inne i
    Døme
    • innanfor eit avgrensa område;
    • innanfor ringen;
    • ha vener innanfor alle parti;
    • vere innanfor synsvidd;
    • halde seg innanfor lova
  3. brukt som adverb: inne (1);
    Døme
    • vindauget stod ope og dei høyrde bråk innanfor;
    • han får kome innanfor

Faste uttrykk

  • få ein fot innanfor
    få innpass (ein stad)
  • vere innanfor
    vere akseptert
Artikkelside

grave 2

grava

verb
kløyvd infinitiv: grava

Opphav

norrønt grafa

Tyding og bruk

  1. lage fordjuping i jorda;
    hakke, spa, bryte opp
    Døme
    • grave i jorda med spade;
    • han grev i jorda med hendene;
    • dei grov ei grøft;
    • det vart grave kjellar;
    • grisen er fæl til å rote og grave
  2. få tak i ved å grave (2, 1)
    Døme
    • grave gull
  3. Døme
    • grave inn namn i ringen
  4. leite, undersøkje, få fram
    Døme
    • grave og spørje;
    • grave i sakene til andre;
    • grave seg i nasen
  5. verkje, gnage, nage (psykisk)
    Døme
    • det er noko som grev han
  6. Døme
    • kråka grev
  7. lage til fisk med å gni han inn med ei særskild krydderblanding og leggje han i press
    Døme
    • grave laks, makrell og sild
    • brukt som adjektiv
      • graven laks med sennepssaus

Faste uttrykk

  • den som grev ei grav for andre, fell sjølv i henne
    den som planlegg å skade andre, risikerer å bli offer for desse planane sjølv
  • grave fram
    1. bruke spade for å få fram noko
      • grave fram ein stein
    2. finne ved å undersøkje nøye
      • grave fram nye moment i saka
  • grave i hop
    sanke saman
    • dei grov i hop pengar
  • grave ned
    lage hol i jorda, leggje noko ned i holet og dekkje med jord
    • grave ned kablar
  • grave opp
    1. fjerne jord og ta opp det ein finn
      • grave opp poteter
    2. trengje ned i og løfte opp jordlag eller liknande
      • potetopptakaren grev opp jorda
  • grave seg ned
    1. lage eit holrom som ein kan søkje ly i
      • grave seg ned i snøen
    2. i overført tyding: bli svært oppteken av
      • grave seg ned i stoffet
  • grave si eiga grav
    sjølv vere årsak til at ein mislykkast
  • grave til seg
    kare til seg
    • her gjeld det å grave til seg, utan tanke på andre
  • grave ut
    1. få fram frå jord eller anna som dekkjer
      • Osebergskipet vart grave ut i 1904
    2. lage fordjuping, grøft eller liknande ved å fjerne jord
      • grave ut tomta;
      • elva grev ut jorda
Artikkelside

innerblink

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

treff innanfor den inste ringen i blinken (1 på ei skyteskive
Døme
  • skyte innerblink
Artikkelside

entre 2

entra

verb

Opphav

gjennom lågtysk, frå fransk entrer ‘gå inn’; i tyding 2 av engelsk enter ‘gå inn i’

Tyding og bruk

  1. klatre, stige eller springe (opp i)
    Døme
    • entre båten frå sida;
    • entre opp i masta;
    • entre opp leideren
  2. gå opp eller ut på;
    kome inn i
    Døme
    • entre bana;
    • entre scena;
    • boksaren entra ringen
Artikkelside

gravere

gravera

verb

Opphav

frå fransk; samanheng med grave (2

Tyding og bruk

risse inn bokstavar eller figurar i ei hard overflate (glass, metall, tre eller liknande)
Døme
  • gravere inn namn i ringen
Artikkelside