Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
16 treff

Nynorskordboka 16 oppslagsord

einevelde, einvelde

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

styreform der herskaren har uavgrensa makt, særleg om slike monarki frå 1600- til 1800-talet i Europa;

Faste uttrykk

  • opplyst einevelde
    styreform der ein eineveldig styrar sjølv set i verk reformer til beste for folket
Artikkelside

vidtrekkande

adjektiv

Tyding og bruk

som rekk vidt;
omfattande
Døme
  • vidtrekkande reformer
Artikkelside

svimlande

adjektiv

Opphav

av svimle

Tyding og bruk

  1. som gjer ein svimmel
    Døme
    • eit svimlande stup;
    • ho var ikkje van med svimlande høgder
  2. Døme
    • ein svimlande sum;
    • drive gjennom reformer i eit svimlande tempo
Artikkelside

opplyst einevelde

Tyding og bruk

styreform der ein eineveldig styrar sjølv set i verk reformer til beste for folket;
Sjå: einevelde
Artikkelside

bane 3

bana

verb
kløyvd infinitiv: bana

Opphav

av bane (1

Tyding og bruk

Døme
  • bane seg veg gjennom stimmelen;
  • bane veg(en) for nye reformer
Artikkelside

påkravd

adjektiv

Tyding og bruk

Døme
  • det er påkravd med reformer
Artikkelside

tidhøveleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som høver for eller i samtida eller som blir kravd av samtida
    Døme
    • tidhøvelege reformer
  2. som høver med smaken, moten i tida
    Døme
    • eit tidhøveleg interiør;
    • tidhøvelege meiningar
Artikkelside

reaksjon

substantiv hankjønn

Opphav

av reagere

Tyding og bruk

  1. utslag, handling eller endring som ein påverknad eller førespurnad kallar fram
    Døme
    • positive reaksjonar;
    • det har kome reaksjonar mot framlegget;
    • forbodet har møtt skarp reaksjon hos fiskarane;
    • da det heile var over, melde reaksjonen seg
  2. politisk retning som går ut på å hindre reformer og få att gamle tilstandar;
  3. retning eller rørsle som opponerer mot ei rådande retning
    Døme
    • nyromantikken var ein reaksjon mot realismen
  4. i medisin: endring framkalt av ytre påverknad
    Døme
    • få ein allergisk reaksjon
  5. i fysikk: tilbakeverkande kraft;
  6. kjemisk prosess, til dømes at stoff blir spalta eller lagar nye samband
  7. i biologi: rørsle eller liknande som svar på sanseinntrykk
    Døme
    • refleks er ein automatisk reaksjon
Artikkelside

revisjonisme

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. form for sosialisme eller kommunisme som går inn for endring gjennom reformer, og som derved vik av frå det marxistisk-leninistiske målet om væpna revolusjon
  2. (historisk eller politisk) retning som går imot allment godtekne oppfatningar om og haldningar til nazismen og den andre verdskrigen
Artikkelside

ordmagi

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. magi der ein bruker (uskjønlege) ord som ein tenkjer seg har overnaturleg kraft
  2. i overført tyding: ordbruk med suggererande verknad
    Døme
    • den nye namngjevinga var berre ordmagi utan verkelege reformer bak
Artikkelside