Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 150 oppslagsord

uvanleg

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er vanleg;

sjeldsynt, unormal, rar (1)

Døme

eit uvanleg syn;
ei uvanleg klededrakt;
ein uvanleg måte å se ting på;
det er ikkje uvanleg at flyet blir forseinka

brukt som forsterkande adverb:
- uvanleg sterk;
- det var eit uvanleg stort hus;
- ein uvanleg lys morgon

Artikkelside

merkeleg

adjektiv

Opphav

norrønt merkiligr

Tyding og bruk

påfallande;
rar, underleg
Døme
- eit merkeleg innfall;
- eit merkeleg samantreff;
- det er merkeleg kor seint det går;
- den merkelegaste dagen i livet mitt;
- eg har høyrt merkelegare ting
- brukt som adverb
  eg nådde bussen, merkeleg nok;
  ho tok det merkeleg roleg
særeigen;
interessant
Døme
- ei merkeleg hending

Artikkelside

rar

adjektiv

Opphav

gjennom lågtysk, frå latin rarus ‘sjeldsynt’

Tyding og bruk

som er uvanleg og derfor vekkjer undring eller merksemd;
merkeleg, underleg, pussig;
påfallande
Døme
- rare fakter;
- ein rar kar;
- her skal du få sjå noko rart!
- eg kjenner meg så rar;
- du blir berre rarare med åra;
- det er den raraste filmen eg har sett
- brukt som adverb:
  ho spring så rart;
  det ser rart ut
triveleg, hyggjeleg, artig;
moro
Døme
- det var rart å sjå deg att!

Faste uttrykk

det er rart med det
brukt som ettertenksam eller undrande stadfesting
det er rart med det, men ein ven seg til det meste
ikkje rar
ikkje god;
dårleg, ring
helsa var ikkje rar;
han fekk ikkje rare hjelpa;
det er ikkje rare greiene
mykje rart
mykje forskjellig
ha mykje rart i skuffene

Artikkelside

indikator

substantiv hankjønn

Uttale

indika´tor, i fleirtal indikaˊtorar eller indikatoˊrar

Opphav

frå latin, av indicare; jamfør indikere

Tyding og bruk

einskilt element som viser tilstanden i eit (større) forhold ein ikkje kan måle direkte;
kjenneteikn
Døme
- låg blodprosent kan vere ein indikator på ein alvorleg sjukdom;
- ein indikator på lågkonjunktur
- - kvalitetsindikator
  - måleindikator
i teknikk: instrument som viser tilstand eller utvikling
Døme
- indikatoren viste gasstrykket i maskinen
i kjemi: kjemisk sambinding nytta til å påvise andre stoff

Artikkelside

predator

substantiv hankjønn

Uttale

predaˊtor, i fleirtal predaˊtorar eller predatoˊrar

Opphav

frå latin ‘plyndrar’

Tyding og bruk

organisme som jaktar på, og et, andre organismar;

rovdyr (1)

Artikkelside

zairar

substantiv hankjønn

Uttale

sa-iˊrar

Tyding og bruk

person frå det tidlegare Zaïre;

jamfør kongolesar

Artikkelside

vektor

substantiv hankjønn

Uttale

vekˊtor, i fleirtal vekˊtorar eller vektoˊrar

Opphav

frå latin, av vehere ‘føre, bere’

Tyding og bruk

matematisk eining som uttrykkjer mengd og retning
Døme
- fart kan uttrykkjast som ein vektor
i medisin: vesen som overfører smitte;
smitteberar
Døme
- insekt er ein typisk vektor