Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
50 treff

Nynorskordboka 50 oppslagsord

usløkkeleg, usløkkjeleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje kan sløkkjast
    Døme
    • usløkkeleg eld
  2. i overført tyding: som ikkje tek slutt;
    Døme
    • ha ein usløkkeleg tørste etter opplevingar;
    • kjenne eit usløkkeleg hat
Artikkelside

bere 3

bera

verb
kløyvd infinitiv: bera

Opphav

norrønt bera

Tyding og bruk

  1. halde (noko) oppe (og føre det med seg)
    Døme
    • bere noko i handa;
    • dei ber mjølsekker;
    • ho sleit og bar tungt;
    • bere eit barn til dåpen;
    • bere fram gåver;
    • kome berande på store famner med kvist
  2. føre, halde (særleg ein kroppsdel på ein viss måte)
    Døme
    • bere hovudet høgt
  3. ha (klesplagg, våpen, merke og liknande) på seg;
    gå med, ha (merke, namn og liknande);
    vere prega av
    Døme
    • bere sløyfe;
    • han ber kniv;
    • bere merke av noko;
    • dei bar merke etter torturen
  4. ha i hugen;
    hyse
    Døme
    • bere vyrdnad for nokon;
    • du må ikkje bere hat til meg;
    • dei bar på store planar
  5. halde (seg) oppe (på plass, i stilling);
    tole trykket eller tyngda av noko;
    gå vel
    Døme
    • isen bar ikkje;
    • dette kan aldri bere
  6. halde oppe, i verksemd
    Døme
    • bøndene bar kulturen i bygdene;
    • bere oppe ein tradisjon
  7. ha liggjande på seg, lide under
    Døme
    • bere skulda for noko
  8. tole, halde ut, greie
    Døme
    • det skal god rygg til å bere gode dagar;
    • bere på ei sorg
  9. fø;
    Døme
    • kua skal bere i haust
  10. stemne, gå, føre i ei viss lei
    Døme
    • vegen ber oppetter;
    • eldhugen bar saka fram

Faste uttrykk

  • bere laus/laust
    byrje
    • no ber det laus/laust med uvêr
  • bere barn under beltet
    vere gravid
  • bere bod om
    varsle (3)
    • bere bod om lysare tider
  • bere frukt
    òg i overført tyding: gje resultat
  • bere i seg
    innehalde
  • bere over med
    ha tolmod med (nokon)
  • bere på bygda
    fortelje vidare (særleg til uvedkomande)
  • bere seg
    1. jamre, klage seg (for noko)
      • ho skreik og bar seg
    2. svare, løne seg
      • forretninga ber seg godt
  • bere seg åt
    oppføre seg, te seg;
    fare åt
    • bere seg merkeleg åt
  • bere til
    hende, gå til
  • det får bere eller breste
    det får gå som det går
  • så vidt båten bar
    òg i overført tyding: så vidt noko gjekk
Artikkelside

avle 2

avla

verb

Opphav

norrønt afla

Tyding og bruk

  1. Døme
    • avle fram gode frukttre;
    • avle poteter
  2. særleg i bibelmål: gje liv til, få avkom
    Døme
    • avle barn;
    • bli avla i synd
  3. vere opphav eller årsak til
    Døme
    • landet har avla mange store kvinner og menn;
    • kjærleik avlar kjærleik;
    • pengar avlar misunning og hat
Artikkelside

misandri

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

hat retta mot menn;
Artikkelside

så 6

verb

Opphav

norrønt sá

Tyding og bruk

  1. spreie ut eller leggje korn eller frø i jorda for at dei skal spire
    Døme
    • så korn;
    • han sår gulrøter og salat;
    • han sådde paprika på balkongen
  2. i overført tyding: leggje grunnlaget for noko
    Døme
    • organisasjonen ynskjer å så hat og vald;
    • så frø til nye konfliktar

Faste uttrykk

  • som ein sår, skal ein hauste
    ein får den skjebnen ein har gjort seg fortent til
  • så til
    spreie korn eller frø ut over eit område
    • nybrotet vart sådd til med timotei
Artikkelside

loge 3

loga

verb
kløyvd infinitiv: loga

Opphav

av loge (2

Tyding og bruk

  1. brenne med flamme;
    Døme
    • det logar i omnen
  2. i overført tyding: skine, glø, brenne
    Døme
    • auga loga;
    • hatet logar
    • brukt som adjektiv
      • logande auge;
      • ein logande appell;
      • logande hat

Faste uttrykk

Artikkelside

hat trick

substantiv inkjekjønn

Uttale

hæˊtrik

Opphav

frå engelsk , opphavleg ‘hattekunst’

Tyding og bruk

i ballspel: det at ein spelar lagar tre mål etter kvarandre i ein kamp
Døme
  • ho gjorde hat trick på ti minutt

Faste uttrykk

  • ekte hat trick
    det at ein spelar skårar tre mål etter kvarandre i ein omgang, utan at andre spelarar lagar mål i mellomtida
Artikkelside

hat

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt hatr

Tyding og bruk

varande, sterk uvilje eller fiendskap mot noko eller nokon;
Døme
  • ho er full av hat

Faste uttrykk

  • bere/nære hat til
    hate nokon eller noko
    • han ber eit stort hat til alle morgonmenneske;
    • dei nærte hat til fiendane sine
  • leggje for hat
    begynne å hate noko eller nokon
    • katten har lagt meg for hat;
    • ho la naboen for hat
Artikkelside

flamme 2

flamma

verb

Tyding og bruk

  1. brenne med lysande flamme (1, 1);
    Døme
    • bålet flamma
  2. lyse opp (med raude og gule fargar)
    Døme
    • sola flammar over øya
  3. syne teikn på sterk affekt;
    jamfør flammande
    Døme
    • auga flamma av raseri
  4. flette (band) i mange fargar

Faste uttrykk

  • flamme opp
    1. ta til å brenne kraftig igjen
      • brannen flammar opp;
      • bålet flamma opp att
    2. ta til med ny styrke;
      brått og kraftig kome til syne
      • sinne og hat flamma opp;
      • krigen flamma opp att;
      • det flamma opp ein ilter debatt i partiet
    3. brått syne teikn på sterk affekt
      • auga flamma opp
Artikkelside

blind

adjektiv

Opphav

norrønt blindr

Tyding og bruk

  1. som ikkje kan sjå;
    utan synsevne
    Døme
    • vere blind;
    • vere blind på eitt auge
  2. i overført tyding: som manglar forståing (for);
    Døme
    • vere blind for dei nære tinga;
    • kjærleik gjer blind;
    • stire seg blind på noko;
    • blindt hat
    • brukt som adverb
      • rette seg blindt etter direktivet
  3. Døme
    • eit blindt skjer

Faste uttrykk

  • blind alarm
    falsk alarm
  • blind flekk
    1. område der synsnerven går gjennom netthinna og synsbiletet såleis ikkje kan oppfattast
    2. i overført tyding: noko ein ikkje ser eller er merksam på
  • blind høne finn også korn
    ein person utan føresetnader kan også slumpe til å finne det rette
  • ende blindt
    ikkje føre fram;
    ikkje føre vidare
  • stire seg blind på
    vere så oppteken av noko at ein mister evne til å sjå det på ein annan måte
Artikkelside