Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 884 oppslagsord

diskriminere

diskriminera

verb

Opphav

frå latin ‘gjere skilnad’; jamfør diskré

Tyding og bruk

gjere skilnad på;
behandle (ein person eller ei gruppe) urettferdig eller dårlegare enn andre
Døme
- bli diskriminert på grunn av hudfarga
- brukt som adjektiv
  utsegna verka diskriminerande
sjå skilnad på;
skilje (2, 5) frå kvarandre
Døme
- diskriminere farger

Artikkelside

nokon

determinativ kvantor

Opphav

norrønt nǫkkurr, samandrege av urnordisk ne-wait-ek-hwarjar ‘ikkje veit eg kven’

Tyding og bruk

ein eller annan, eit eller anna;
ein viss, einkvan;
somme, visse
Døme
- er det nokon kiosk i nærleiken?
- treng du noka ny skjorte?
- finst det noko svar?
- har du vore der nokon gong?
- du må ikkje gå nokon stad!
- eg har ikkje høyrt nokon ting;
- har du nokon som helst grunn til å klage?
- dei kjøpte nokre pærer
- brukt som substantiv:
  det er noko i vegen med bilen;
  det hende meg noko underleg i går;
  nokre var samde, andre protesterte;
  det er nokon som spør etter deg
kven som helst (annan);
kvar ein;
alle
Døme
- ho syng så godt som nokon;
- ho arbeidde hardare enn nokon mann
om mengd, omfang, tal, grad eller liknande: ein del, litt;
atskilleg, monaleg
Døme
- i nokon grad;
- er 50 år nokon alder?
- ha noko pengar;
- ein noko eldre bil;
- det er ikkje noko att av kaka;
- kva er dette for noko?
- noko rart noko;
- det er da enda noko;
- det hjelpte nok noko;
- ho er ikkje noko tess;
- stakken er noko for sid;
- har du sett noko til han?
brukt i utrop med ‘for’
Døme
- for noko tull!
- for nokre bilar dei har!

Faste uttrykk

det er noko med alt
ingen ting er utan lyte
ikkje bli noko av
ikkje hende;
ikkje bli gjennomført
festen vart ikkje noko av
ikkje nokon
ingen
han hadde ikkje noko problem med oppgåva;
det er ikkje noko nytt i dette forslaget;
dette er ikkje noka løysing
noko av ein …
langt på veg ein;
ein nokså stor
han var noko av ein luring;
det er noko av eit mirakel at desse landa aldri har vore i krig med kvarandre
noko til …
litt av ein;
ein retteleg
vere noko til kar
nokon ein
ein eller annan;
ein einaste
ho ville ikkje vite av nokon ein
nokon gong
1. ein eller annan gong;
  nokosinne
  har du vore der nokon gong?
2. brukt i uttrykk for jamføring og forsterking
  beste resultat nokon gong;
  har du nokon gong sett maken?
nokon kvar
alle, dei fleste
slikt kunne hende nokon kvar
nokre hundre
i eit tal som er meir enn to hundre
dette hende for nokre hundre år sidan
nokre tusen
i eit tal som er meir enn to tusen
dette gjeld kanskje nokre tusen menneske
vere noko
ha ein viktig eller sentral sosial posisjon
alle som er noko i musikkbransjen, kom på hagefesten
vere noko i
vere til dels rett
er det noko i det dei seier?

Artikkelside

lydplanke

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

lang, slank kasse med høgtalarar og forsterkar som sender lyden ut i eit vidare område enn tradisjonelle høgtalarar

Døme

lydplanken gjer at lyden blir betre fordelt i rommet

Artikkelside

motbod

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

tilbod frå seljar til éin bodgjevar som er høgare enn bodgjevars bod, men lågare enn det opphavlege pristilbodet

Døme

seljar kom med eit motbod på 3 millionar kroner;
eit motbod er ein god sjanse til å forhandle om prisen

Artikkelside

korttidsutleige

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

utleige i mindre enn 30 dagar (per gong);

til skilnad frå langtidsutleige

Døme

korttidsutleige av leilegheiter til turistar

Artikkelside

sokkete

adjektiv

Tyding og bruk

om hest: som har annan farge på føtene enn på resten av kroppen;
jamfør sokk (2)
med sokkar

Artikkelside

drillbor

substantiv inkjekjønn eller hankjønn

Opphav

jamfør bor (

Tyding og bruk

handreiskap til boring av mindre hol;

drill (

Døme

billige drillbor blir ofte raskt varme og har kortare levetid enn dei dyrare modellane

Artikkelside

utanbysfrå, utabysfrå

adverb

Tyding og bruk

frå ein annan stad enn byen det blir snakka om

Døme

kome utanbysfrå;
rekruttere studentar utanbysfrå

Artikkelside

usjølvisk

adjektiv

Tyding og bruk

som viser meir omsyn til andre enn seg sjølv;

uegoistisk, sjølvoppofrande

Døme

gjere ein usjølvisk innsats;
vere usjølvisk i sin kjærleik

Artikkelside

langt

adverb

Opphav

av lang (

Tyding og bruk

med stor avstand;
fjernt
Døme
- langt unna;
- gå langt og lenger enn langt;
- det er ikkje så langt dit;
- det var langt mellom dei interessante innslaga;
- vere i slekt langt ute;
- eg har ikkje tenkt så langt;
- målet er å kome lengst mogleg
brukt i uttrykk for motsetning
Døme
- det blir noko langt anna
med stor tidsavstand;
framskriden i tid
Døme
- langt på dag;
- langt opp i åra;
- det er langt fram til vi er ferdige;
- det ligg nok lenger fram i tida
brukt forsterkande: mykje, i stor grad
Døme
- det går langt betre enn vi trudde;
- det var langt vanskelegare enn vi hadde venta;
- langt dei fleste var positive til innlegget

Faste uttrykk

dra det for langt
gå over grensa for kva som høver seg eller er bra
ein på passe på at ein ikkje dreg spøken for langt
gå for langt
gå for vidt;
overdrive
nei, no går det for langt!
i det lengste
så lenge som mogleg
langt om lenge
etter lang tid;
omsider
langt på veg
i stor grad
dei er langt på veg samde om ei avtale
på langt nær
slett ikkje;
på ingen måte
planen er på langt nær oppfylt enno;
dei er ikkje på langt nær klare til å dra
sitje langt inne
vere vanskeleg å oppnå
sigeren sat langt inne
sjå langt etter
lengte etter utan å kunne få
eg kan nok sjå langt etter den skuleplassen
så langt råd er
i den grad det er mogleg
vere like langt
vere tilbake til utgangspunktet
da er vi like langt

Artikkelside

Resultater per side: