Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
105 treff

Bokmålsordboka 53 oppslagsord

praksis

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk prattein ‘handle, utøve’

Betydning og bruk

  1. måte å gjøre noe på;
    handling som realiserer en intensjon, plan, teori eller lære;
    motsatt teori (2)
    Eksempel
    • det kan være stor forskjell på teori og praksis
  2. faglig eller yrkesmessig virksomhet
    Eksempel
    • den lokale tannlegen har gjenopptatt praksisen
  3. del av et teoretisk studium hvor en får praktisk øvelse i faget ved å jobbe i en bedrift;
    jamfør praksisplass
    Eksempel
    • jeg tenker å ha praksisen min ved et sykehus
  4. opplæring eller erfaring gjennom praktisk øvelse
    Eksempel
    • få en sommerjobb som gir relevant praksis;
    • elevene er ute i praksis
  5. skikk og bruk;
    det som er vanlig å gjøre
    Eksempel
    • vanlig praksis er å kreve legitimasjon;
    • ifølge gjeldende praksis

Faste uttrykk

  • i praksis
    i virkeligheten, i realiteten
    • de vil gjerne få det til, men i praksis er det vanskelig
Artikkelside

veksle

verb

Opphav

fra tysk, jamfør norrønt víxla ‘bytte’; se veksel

Betydning og bruk

  1. bytte (2, 1) pengesedler, mynter eller verdipapirer med en bestemt verdi til sedler, mynter eller verdipapirer med en annen pålydende, men samme samlede verdi, for eksempel fra sedler til mynter;
    bytte (2, 1) en pengesum i en valuta (1) til samme verdi i en annen valuta
    Eksempel
    • veksle en tier i to femmere;
    • veksle euroene i norske penger
  2. gjensidig gjøre samme handling;
    gi eller yte hverandre noe gjensdig;
    Eksempel
    • de vekslet noen ord;
    • veksle blikk;
    • veksle hogg
  3. skifte (1, 1) eller bytte (2, 2) mellom to eller flere aktiviteter, tilstander, gjenstander og lignende
    Eksempel
    • det vekslet mellom sol og regn;
    • smil vekslet med tårer;
    • de vekslet mellom teori og praksis
  4. i idrett: skifte fra en utøver til en annen i en stafett (2);
    avløse hverandre
  5. i skøyteløp: skifte bane under et løp, fra indre til ytre eller omvendt
    Eksempel
    • veksle foran parkameraten

Faste uttrykk

  • veksle på/om
    stadig bytte på
    • de vekslet på å være best i klassen;
    • de veksler om å ha ordet
Artikkelside

føle

verb

Opphav

fra lavtysk

Betydning og bruk

  1. undersøke ved berøring;
    Eksempel
    • føle varsomt over såret;
    • han følte med hånden under benken
  2. merke med sansene;
    Eksempel
    • solstrålene føles varme og gode mot huden;
    • føle smerte;
    • føle seg syk
  3. merke i sinnet;
    oppleve (2) i sitt indre
    Eksempel
    • føle seg snytt;
    • føle seg ensom;
    • hvordan føles det å ha blitt pappa?
    • føle et visst ansvar;
    • jeg føler på meg at det kommer til å hende noe

Faste uttrykk

  • føle for
    ha lyst til
  • føle med
    ha medfølelse med (noen)
  • føle på kroppen
    oppleve direkte, i praksis
  • føle seg fram
    prøve seg fram;
    famle seg framover
  • til å ta og føle på
    håndgripelig, konkret;
    tydelig, opplagt
    • skuffelsen var til å ta og føle på etter tapet
Artikkelside

i praksis

Betydning og bruk

i virkeligheten, i realiteten;
Eksempel
  • de vil gjerne få det til, men i praksis er det vanskelig
Artikkelside

praktisk

adjektiv

Opphav

gjennom tysk, fra latin practicus, av gresk praktikos ‘virksom’; jamfør praksis

Betydning og bruk

  1. som gjelder handling eller utøvelse;
    motsatt teoretisk
    Eksempel
    • ha praktisk erfaring;
    • det praktiske liv
  2. med utpreget virkelighetssans;
    behendig
    Eksempel
    • jeg er så lite praktisk av meg
  3. som er formålstjenlig;
    lettvint, effektiv
    Eksempel
    • et svært praktisk verktøy;
    • det er mest praktisk å bruke sykkel

Faste uttrykk

  • praktisk talt
    så å si, så godt som
Artikkelside

tradisjonsbestemt

adjektiv

Betydning og bruk

i tråd med eller fastsatt av tradisjonen;
Eksempel
  • fordommer er ofte tradisjonsbestemte;
  • en tradisjonsbestemt praksis
Artikkelside

hevdvunnen, hevdvunnet

adjektiv

Betydning og bruk

  1. som er oppnådd ved hevd (2
    Eksempel
    • en hevdvunnen rettighet
  2. gjengs, innarbeidet
    Eksempel
    • en hevdvunnen praksis
Artikkelside

allsidig

adjektiv

Opphav

gjennom dansk; fra tysk

Betydning og bruk

  1. som omfatter mange forskjellige områder;
    Eksempel
    • allsidig opplæring, utdanning;
    • ha en allsidig bakgrunn, praksis
  2. om person: med ferdigheter eller interesser på mange områder
    Eksempel
    • et allsidig menneske
    • som adverb
      • være allsidig interessert
Artikkelside

tolerere

verb

Betydning og bruk

  1. finne seg i (så vidt);
    knapt tåle;
    Eksempel
    • hun var ikke velkommen, men hun ble tolerert;
    • tolerere avvikende synspunkt
  2. se gjennom fingrene med;
    tillate, godta
    Eksempel
    • tolerere en praksis
Artikkelside

nye toner

Betydning og bruk

endret holdning, synspunkt eller praksis hos noen;
Se: tone
Eksempel
  • dette var nye toner fra ledelsen
Artikkelside

Nynorskordboka 52 oppslagsord

praksis

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk prattein ‘gjere, handle’

Tyding og bruk

  1. måte å gjere noko på;
    handling som realiserer ein intensjon, plan, teori eller ei lære;
    motsett teori (2)
    Døme
    • elevane skal lære både teori og praksis
  2. yrkesverksemd eller fagleg gjeremål
    Døme
    • fysioterapeuten har opna eigen praksis
  3. del av teoretisk studium der ein får praktisk øving i faget ved å jobbe i ei bedrift;
    jamfør praksisplass
    Døme
    • eg håpar å ha praksisen min på ein barneskule
  4. opplæring eller røynsle gjennom praktisk øving
    Døme
    • skaffe seg relevant praksis gjennom sommarjobb;
    • elevane er ute i praksis
  5. skikk og bruk;
    det som er vanleg å gjere
    Døme
    • vanleg praksis er at dei besøkjande må vise legitimasjon;
    • i samsvar med dagens praksis

Faste uttrykk

  • i praksis
    i røynda, i realiteten
    • intensjonen er god, men dei får det ikkje til i praksis
Artikkelside

kropp

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt kroppr

Tyding og bruk

  1. organisk heilskap som utgjer eit menneske eller dyr;
    Døme
    • ta skade både på kropp og sjel;
    • ho pustar ut og strekkjer på kroppen;
    • ungdomane treng mat i kroppen;
    • ha ein veltrent kropp;
    • måren har ein slank og smidig kropp
  2. Døme
    • han var ein hissig kropp som ikkje kunne styre seg
  3. hovuddel av maskin eller teknisk konstruksjon;

Faste uttrykk

  • føle på kroppen
    oppleve direkte, i praksis
Artikkelside

veksle

veksla

verb

Opphav

frå tysk, jamfør norrønt víxla ‘byte’; sjå veksel

Tyding og bruk

  1. byte (3, 2) pengesetlar, mynt eller verdipapir med ein bestemt verdi til setlar, mynt eller verdipapir med ein annan pålydande, men same samla verdi, til dømes frå setlar til mynt;
    byte (3, 2) ein pengesum i ein valuta (1) til same verdi i ein annan valuta
    Døme
    • veksle ein tiar i to femmarar;
    • veksle inn punda i norske pengar
  2. gjensidig gjere same handling;
    gje eller yte kvarandre noko gjensidig;
    Døme
    • dei veksla blikk;
    • ho vekslar alltid eit par ord med personalet;
    • det vart veksla skot
  3. skifte (2, 1) eller byte (3, 2) mellom to eller fleire aktivitetar, tilstandar, gjenstandar og liknande
    Døme
    • sol veksla med regn;
    • veksle mellom teori og praksis;
    • det veksla mellom smil og tårer
  4. i idrett: skifte frå ein utøvar til ein annan i ein stafett (2);
    avløyse kvarandre
  5. i skeiseløp: skifte bane under eit løp, frå indre til ytre eller omvendt

Faste uttrykk

  • veksle på/om
    stadig byte på
    • dei veksla på å vere den beste i klassa;
    • dei vekslar om å ha ordet
Artikkelside

vekselbruk

substantiv inkjekjønn

Opphav

av veksle og bruk (2

Tyding og bruk

  1. det å endre årleg kva for planter ein sår på same jordstykke
    Døme
    • drive vekselbruk med korn, rotvokstrar og kunsteng;
    • vekselbruket betrar jorda og gjev mindre sjukdomar
  2. i overført tyding: planmessig skifte mellom ulike emne eller oppgåver
    Døme
    • vekselbruk mellom teori og praksis
Artikkelside

følgje 3, følge 3, fylgje 4

følgja, følga, fylgja

verb

Opphav

norrønt fylgja; jamfør tysk folgen

Tyding og bruk

  1. fare eller gå saman med (nokon);
    Døme
    • følgje nokon heim;
    • følgje ein på turen;
    • verten følgde gjestene ut;
    • følgje straumen;
    • slutt å følgje etter meg!
  2. kome etter (som neste ledd);
    avløyse
    Døme
    • brev følgjer seinare;
    • ei vond tid følgde;
    • mykje følgde i kjølvatnet av hendinga;
    • følgje etter den avtroppande leiaren i stillinga
  3. fare langs
    Døme
    • følgje vegen;
    • vegen følgjer stranda;
    • helikopteret følgjer terrenget;
    • følgje horisonten med auga
  4. rette merksemda mot;
    observere, oppfatte, studere
    Døme
    • følgje hendingane på nært hald;
    • følgje ein med auga;
    • følgje utviklinga nøye;
    • følgje kampen på storskjerm
  5. handle i samsvar med;
    rette seg etter;
    Døme
    • følgje samvitet;
    • følgje råda frå styresmaktene;
    • følgje føredømet til nabolandet;
    • denne framgangsmåten følgjer ikkje vanleg praksis
  6. vere resultat eller slutning
    Døme
    • av det følgjer at vi må byggje ut vegnettet i området
  7. vere eller henge saman med;
    høyre til
    Døme
    • det følgjer mykje stress med jobben;
    • det følgjer slikt liv med henne;
    • må hell og lykke følgje deg!
    • namnet følgjer ætta
  8. ta regelmessig del i
    Døme
    • følgje undervisninga;
    • mange sjåarar følgjer serien kvar veke
  9. få faste oppdateringar om eller frå ein person, organisasjon eller liknande på sosiale medium
    Døme
    • følgje kvarandre på Instagram;
    • det er mange som følgjer statsråden på sosiale medium

Faste uttrykk

  • følgje av seg sjølv
    vere sjølvsagd
  • følgje ein til grava
    delta i gravferda til nokon
  • følgje med
    bli med, halde tritt;
    vere merksam;
    passe på
    • følg med inn!
    • sokken følgde med da ho tok av seg støvelen;
    • følg med ungen litt!
    • du må følgje med i tida;
    • eg har litt vanskeleg for å følgje med i timen
  • følgje opp
    gå eller arbeide vidare med noko mot eit mål;
    utfylle, komplettere
    • følgje opp ei sak;
    • lova må følgjast opp i praksis;
    • følgje opp suksessen;
    • følgje opp kurset med praktiske øvingar
  • følgje på
    halde følgje;
    kome etter;
    halde fram
    • om renta blir kutta, vil truleg bankane følgje på med lågare rente for bustadlån
Artikkelside

føle 1

føla

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. granske ved å ta på;
    Døme
    • føle med fingrane på tøyet;
    • ho følte med handa langs vindaugskarmen
  2. merke med sansane;
    Døme
    • føle svolt;
    • føle fysisk ubehag;
    • føle seg sjuk;
    • føle nauda på kroppen
  3. merke i hugen;
    kjenne (2, 3) i sitt indre
    Døme
    • føle på seg at det blir regn;
    • føle sorg og sakn;
    • føle ansvar;
    • føle seg glad;
    • det kan følast urettferdig

Faste uttrykk

  • føle for
    ha lyst til
  • føle med
    ha medkjensle med (nokon)
  • føle på kroppen
    oppleve direkte, i praksis
  • føle seg fram
    prøve seg fram;
    trivle seg framover
  • til å ta og føle på
    handgripeleg, konkret;
    tydeleg, opplagd
    • spenninga er til å ta og føle på før kveldens kamp
Artikkelside

i praksis

Tyding og bruk

i røynda, i realiteten;
Sjå: praksis
Døme
  • intensjonen er god, men dei får det ikkje til i praksis
Artikkelside

praktisk

adjektiv

Opphav

gjennom tysk, frå latin practicus, av gresk praktikos ‘verksemd’; jamfør praksis

Tyding og bruk

  1. som gjeld handling eller gjerning;
    Døme
    • praktisk røynsle;
    • i det praktiske livet
  2. med røyndomssans
    Døme
    • dei er veldig praktiske av seg
  3. som er føremålstenleg;
    lettvinn, effektiv
    Døme
    • praktiske klede;
    • det er mest praktisk å ta buss;
    • det var ei praktisk og effektiv løysing

Faste uttrykk

  • praktisk talt
    så å seie, så godt som
Artikkelside

adekvat

adjektiv

Uttale

adekvaˊt

Opphav

av latin adaequare ‘jamstille (med)'

Tyding og bruk

  1. dekkjande, fullgod, samsvarande
    Døme
    • finne eit adekvat uttrykk for omgrepet;
    • ha adekvat praksis for stillinga
  2. i jus: sannsynleg
Artikkelside

tolerere

tolerera

verb

Opphav

gjennom fransk; frå latin tolerare ‘halde ut’

Tyding og bruk

  1. finne seg i (så vidt);
    knapt tole;
    Døme
    • tolerere avvikande meiningar;
    • ho var ikkje velkomen, men vart tolerert
  2. gå med på;
    tillate, godta
    Døme
    • tolerere ein praksis
Artikkelside