Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
7 treff

Bokmålsordboka 2 oppslagsord

verp

substantiv intetkjønn

Opphav

beslektet med varp

Betydning og bruk

haug av småstein eller kvister som er kastet sammen til merke eller til minne om en hendelse på stedet
Artikkelside

verpe 2

verb

Opphav

norrønt verpa, egentlig ‘kaste’

Betydning og bruk

om fugl, særlig høne: legge egg
Eksempel
  • høna verper sjelden mer enn ett egg om gangen

Faste uttrykk

  • egget vil lære høna å verpe
    den uerfarne vil belære den erfarne
Artikkelside

Nynorskordboka 5 oppslagsord

verpe 2

verpa

verb

Opphav

norrønt verpa, eigenleg ‘kaste’

Tyding og bruk

om fugl, særleg høne: leggje egg
Døme
  • høna verp sjeldan meir enn eitt egg om gongen

Faste uttrykk

  • egget vil lære høna å verpe
    den urøynde vil ta den røynde i skule
Artikkelside

reir

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt hreiðr

Tyding og bruk

  1. leie eller tilhaldsstad for visse dyr, særleg fuglar som verp og rugar
    Døme
    • byggje reir
  2. Døme
    • vi trivst i det nye reiret vårt

Faste uttrykk

  • fly frå/forlate reiret
    flytte heimanfrå
    • sonen er flogen frå reiret;
    • dei forlét reiret og drog utanlands for å studere
  • skite i eige reir
    tale nedsetjande om opphavet sitt;
    tale nedsetjande om noko ein sjølv er ein del av
Artikkelside

kast

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt kast; jamfør kaste (2

Tyding og bruk

  1. Døme
    • kast med stor ball;
    • eit langt kast
  2. lengd ein kan kaste
    Døme
    • bu berre eit kast frå kvarandre;
    • ho vann med eit kast på 78 meter
  3. det å setje not eller kaste snøre i vatn eller sjø;
    Døme
    • eit godt kast;
    • dei fekk makrell på kvart kast
  4. brå rørsle;
    rykk;
    Døme
    • eit kast med nakken
  5. det å leggje eller kaste tau, tråd eller liknande rundt noko;
    Døme
    • eit kast på nåla;
    • eit kast rundt ein påle
  6. hopp med vending, særleg i dans
  7. plagg eller tørkle til å slengje på seg;
  8. Døme
    • kome i kast med bjørnen;
    • han hadde vore i kast med naboen
  9. dyngje eller haug som er kasta i hop;
  10. stad til å leggje ting på, særleg om ei hylle på sida av skorsteinen

Faste uttrykk

  • gje seg i kast med
    gå i gang med
  • kast i kast
    rundt og rundt
    • ho trilla kast i kast ned trappa
Artikkelside

egg 2

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt egg

Tyding og bruk

  1. rundvoren ting med hardt skal eller mjuk hinne omkring ei eggcelle og næringsemne i halvt flytande form
    Døme
    • både fuglar og insekt legg egg;
    • hønene verp egg;
    • linerla ligg på egga;
    • egga blir klekte om våren
  2. egg (2, 1) av høns, brukt som matvare;
    Døme
    • steikt egg og bacon;
    • vil du ha blautkokt eller hardkokt egg?
    • ei kake med mykje egg
  3. noko som er forma som eit egg (2, 1)
    Døme
    • påskepynt med egg av isopor
  4. kjønnscelle hos kvinne eller hodyr;

Faste uttrykk

  • columbi egg
    (etter namnet til Kristoffer Columbus, 1451–1506, fordi han skal ha fått eit egg til å stå på enden ved å knuse spissen mot bordet) enkel, men genial løysing
  • egget vil lære høna å verpe
    den urøynde vil ta den røynde i skule
  • leggje alle egga i éi korg
    satse alt på éi moglegheit
    • det er ikkje klokt av ei verksemd å leggje alle egga i éi korg
  • som plomma i egget
    så godt som ein kan ha det;
    svært godt
    • ha det som plomma i egget;
    • ho treivst som plomma i egget
Artikkelside

fuglereir

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. skålforma konstruksjon oftast av kvister og liknande der fuglar verp og rugar;
    jamfør reir (1)
  2. plante i orkidéfamilien med grov stengel og blomstrar i klase på toppen;
    Neottia nidus-avis
Artikkelside