Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
293 treff

Bokmålsordboka 147 oppslagsord

støtvåpen, støytvåpen

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

  1. spiss gjenstand brukt som våpen til å støte (1) med;
    jamfør stikkvåpen
  2. elektrosjokkvåpen som gir et elektrisk støt
Artikkelside

spisk

adjektiv

Opphav

samme opprinnelse som spiss (2

Betydning og bruk

  1. om hest: med stram holdning;
    Eksempel
    • den flotte spiske traveren
  2. Eksempel
    • en spisk kommentar
    • brukt som adverb:
      • hun avviste ham spiskt
Artikkelside

pomeranian

substantiv hankjønn

Uttale

pomereiˊnien eller  pomeraˊnian

Betydning og bruk

miniatyrhund som blir cirka 20 cm høy, med spiss snute, lang og strittende pels og halen i en krøll over ryggen
Artikkelside

uskarp

adjektiv

Betydning og bruk

  1. lite skarp eller spiss;
    Eksempel
    • en uskarp kniv
  2. med lav oppløsning (4);
    Eksempel
    • uskarpe bilder
Artikkelside

vandre

verb

Opphav

fra lavtysk

Betydning og bruk

  1. gå (rolig)
    Eksempel
    • vi vandrer hånd i hånd;
    • de vandret stien helt til topps;
    • vandre hvileløst rundt i lokalet
    • brukt som adjektiv:
      • den fargerike genseren får meg til å se ut som et vandrende juletre
  2. gå, dra eller flytte seg fra sted til sted;
    Eksempel
    • laksen vandrer;
    • la ungene vandre fritt i hagen;
    • jeg lot blikket vandre over området
    • brukt som adjektiv:
      • en vandrende fiskebestand;
      • en vandrende fant;
      • hun er vandrende spiss på fotballaget
  3. i overført betydning: dø
    Eksempel
    • han er gammel og klar til å vandre
  4. om abstrakte ting: spre eller utvikle seg
    Eksempel
    • eventyrene har vandret fra land til land;
    • jeg lot tankene vandre
  5. brukt som adjektiv: med like egenskaper som
    Eksempel
    • et vandrende leksikon;
    • du er som en vandrende klisjé

Faste uttrykk

  • vandre heden
    dø;
    ta kvelden
    • han vandret heden i en alder av 90 år;
    • datamaskinen min vandret heden forrige uke
  • vandre inn
    flytte fra et annet land;
    innvandre;
    immigrere
  • vandre ut
    flytte til et annet land;
    utvandre;
    emigrere
  • vandrende nyre
    nyre som har unormalt mye rom til å forskyve seg;
    vandrenyre
  • vandrende ugress
    flerårig ugress som formerer og sprer seg både med utløpere fra rota og med frø eller sporer;
    rotugress
Artikkelside

sylspiss 1

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

spiss på en syl
Artikkelside

sylspiss 2

adjektiv

Betydning og bruk

spiss som en syl;
svært spiss;
Artikkelside

vingespiss

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

ytre spiss på fugle- eller flyvinge
Eksempel
  • en måke med svarte vingespisser
Artikkelside

snurrebass

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

  1. leketøy som ender i en spiss, og som kan settes i snurrende bevegelse
  2. mannlig kjønnsorgan
Artikkelside

snupp

substantiv hankjønn

Opphav

av snuppe (2

Betydning og bruk

  1. lite stykke;
    stubb, snipp, spiss
    Eksempel
    • det var ikke lange snuppen
  2. brukt som kjæleord (til gutt eller mann):
    Eksempel
    • snuppen min

Faste uttrykk

  • i en snupp
    i en fei;
    raskt
Artikkelside

Nynorskordboka 146 oppslagsord

spissgattar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

båt med spiss akterende;
jamfør gatt (3)
Artikkelside

spissgatta

adjektiv

Tyding og bruk

om båt: som har spiss akterende;
jamfør gatt (3)
Artikkelside

tut 1

substantiv hankjønn

Opphav

samanheng med tyte (1; tyte (3 og tytebær

Tyding og bruk

  1. røyr- eller renneforma framspring på behaldar til å helle væske gjennom
    Døme
    • tuten på kanna, flaska, mugga
  2. trektforma opning for lyden på blåseinstrument, gammaldags grammofon o a
  3. trut, (spiss) munn
    Døme
    • kysse nokon på tuten;
    • gjere tut – lage trutmunn
Artikkelside

topp 2

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt toppr; samanheng med tupp (1

Tyding og bruk

  1. øvste del av noko, ofte med rund eller spiss form
    Døme
    • toppen av bakken;
    • på toppen av fjellet;
    • snøen låg i kvite toppar;
    • i toppen av treet festa dei stjerna;
    • katten likte å sove på toppen av vaskemaskina
  2. samling av hår eller fjør på hovud til menneske eller dyr
    Døme
    • håret var sett opp i ein topp
  3. klesplagg til overkroppen for kvinner;
    Døme
    • ho var kledd i raud topp og svart bukse
  4. Døme
    • vere ør i toppen;
    • han er kvikk i toppen
  5. øvste sjikt i ei rangering, eit hieraki eller liknande
    Døme
    • toppane i næringslivet
  6. høgaste grad av noko;
    Døme
    • dollarkursen nådde ein ny topp;
    • banden slutta da dei var på toppen;
    • toppen er nådd, frå no går alt berre nedover
  7. brukt som adverb i bunden form eintal: maksimalt
    Døme
    • han får toppen 10 prosent av røystene

Faste uttrykk

  • frå topp til tå
    frå øvst til nedst
    • dei er kledd i grønt frå topp til tå
  • gå til topps
  • klar i toppen
    1. ikkje omtåka;
      edru
    2. med sitt fulle vit
      • jubilanten er klar i toppen
  • liggje på topp
    vere blant dei beste
    • laget ligg på topp i serien;
    • sjølvsagt ligg Noreg på topp
  • på topp
    1. på høgaste og beste nivå
      • forma er på topp
    2. med stort fokus, stor merksemd og liknande;
      viktigast
      • skule er på topp på prioriteringslista vår
  • på toppen
    i tillegg til noko (allereie bra eller dårleg)
    • på toppen av det heile vart ho kåra til den beste spelaren i turneringa;
    • på toppen av det allereie store lånet sette banken opp renta;
    • på toppen kjem 25 % skatt
  • ti på topp
    dei ti mest populære
  • til topps
    heilt til toppen av noko;
    heilt opp
    • heise flagget til topps;
    • dei gjekk heilt til topps før dei tok pause
  • toppen av/på kransekaka
    det beste eller likaste av noko;
    det beste, det som kjem til slutt
    • besøket hos ordføraren var toppen av kransekaka;
    • at laget hennar vann, var toppen på kransekaka
  • toppen av isfjellet
    det vesle som er synleg eller som er kjent, av noko langt større av same slaget som framleis er ukjent
  • vere i toppen
    vere den beste eller blant dei beste
    • dei er i toppen av serien
  • vere på toppen
    vere best
Artikkelside

tå 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt tá

Tyding og bruk

  1. kvar av dei åtskilde, leddelte delane av foten hos menneske og dyr
    Døme
    • skade ei tå;
    • stå på tærne for å rekke opp;
    • stiltre seg på tå for ikkje å uroe
  2. fremste del av sko eller strømpe
    Døme
    • sko med spiss tå;
    • ha hol på tåa

Faste uttrykk

  • frå topp til tå
    frå øvst til nedst
    • dei er kledd i grønt frå topp til tå
  • gå på tærne for nokon
    vere forsiktig for ikkje å irritere nokon
  • lett på tå
    med lette steg
  • på tå hev
    1. på tærne
      • stå på tå hev
    2. i skjerpa, vaken tilstand
      • spelarane var på tå hev frå kampstart
  • trø nokon på tærne
    kome for nær innpå einemerka eller rettane til nokon;
    støyte, fornærme, krenkje eller plage nokon
Artikkelside

støytvåpen

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. spiss ting brukt som våpen til å støyte (1) med;
    jamfør stikkvåpen
  2. elektrosjokkvåpen som gjev ein elektrisk støyt
Artikkelside

pomeranian

substantiv hankjønn

Uttale

pomereiˊnien eller  pomeraˊnian

Tyding og bruk

miniatyrhund som blir om lag 20 cm høg, med spiss snute, lang og strittande pels og halen i ein krøll over ryggen
Artikkelside

spisk

adjektiv

Opphav

same opphav som spiss (2

Tyding og bruk

  1. om hest: med stram og rank haldning;
    Døme
    • ein spisk hest
  2. Døme
    • eit spiskt svar
    • brukt som adverb:
      • ho svarte han spiskt
Artikkelside

diamantbor

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Tyding og bruk

bor (1 med spiss av diamant
Artikkelside

uskarp

adjektiv

Tyding og bruk

  1. lite skarp eller spiss;
    Døme
    • ein uskarp kniv
  2. med låg oppløysing (4);
    Døme
    • eit uskarpt bilete
Artikkelside