Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
39 treff

Bokmålsordboka 18 oppslagsord

lusen

adjektiv

Opphav

av lus

Betydning og bruk

  1. Eksempel
    • de fikk lusen betaling for jobben;
    • jeg ville ikke gjøre det for noen lusne kroner
    • brukt som adverb:
      • det var lusent gjort
Artikkelside

slett 2

adjektiv

Opphav

norrønt slettr, i betydning ‘dårlig’ fra tysk schlecht

Betydning og bruk

  1. uten store forhøyninger eller fordypninger;
    Eksempel
    • klatre oppover slette fjellet;
    • jordet var slett som et gulv;
    • hun hadde slett hår
  2. brukt som adverb: beintfram (3), simpelthen;
    Eksempel
    • det var slett ikke så ille
  3. Eksempel
    • gå slett kledd;
    • de har en slett moral

Faste uttrykk

  • du slette tid
    brukt for å uttrykke overraskelse;
    du store min!
    • du slette tid for et talent!
  • rett og slett
    simpelthen
    • oppgaven er rett og slett umulig å løse
Artikkelside

simpelt flertall

Betydning og bruk

flertall av stemmer uavhengig av det samlede antallet stemmer;
Artikkelside

simpelt tyveri

Betydning og bruk

i jus: tyveri uten skjerpende omstendigheter;
Se: simpel
Artikkelside

simpel

adjektiv

Opphav

av latin simplex ‘enkel, oppriktig’

Betydning og bruk

  1. av lav kvalitet;
    med dårlige egenskaper;
    Eksempel
    • en simpel dress;
    • han er en simpel fyr
    • brukt som adverb:
      • det var simpelt gjort
  2. enkel, hverdagslig, alminnelig
    Eksempel
    • det er min simple plikt

Faste uttrykk

  • simpelt flertall
    flertall av stemmer uavhengig av det samlede antallet stemmer;
    til forskjell fra absolutt flertall og kvalifisert flertall
  • simpelt tyveri
    i jus: tyveri uten skjerpende omstendigheter
Artikkelside

lav 2, låg 3

adjektiv

Opphav

av dansk lav, norrønt lágr; beslektet med ligge

Betydning og bruk

  1. som har liten høyde
    Eksempel
    • en lav bebyggelse;
    • et lavt gjerde;
    • lave åser;
    • han er lavere enn kameraten
  2. som står eller er stilt langt nede
    Eksempel
    • lav sol;
    • nede på det laveste nivået
    • brukt som adverb:
      • ligge lavt med hodet;
      • fly lavt
  3. som ligger langt nede på toneskalaen;
    dyp, mørk
    Eksempel
    • lave toner
    • brukt som adverb:
      • sangen går lavt i bassen
  4. om lyd: dempet, svak
    Eksempel
    • en lav mumling
    • brukt som adverb:
      • snakke lavt
  5. som er liten i tall eller verdi
    Eksempel
    • et lavt tall;
    • lave renter;
    • lav kurs;
    • lave priser;
    • lønnen er for lav;
    • lav temperatur;
    • holde lav fart;
    • salget ble lavere enn budsjettert;
    • de lavere klassetrinnene
    • brukt som adverb:
      • lavest mulig skatt
  6. som er langt nede på en viss målestokk
    Eksempel
    • på et historisk lavt nivå;
    • offiserer av lavere grad;
    • lavere samfunnslag;
    • lavere organismer
  7. simpel, ufin
    Eksempel
    • lave drifter;
    • lav komikk

Faste uttrykk

  • ha lave tanker om noe/noen
    tro vondt om og ha små forventninger til noe eller noen
    • partiet har lave tanker om miljøvern;
    • de hadde lave tanker om de nye naboene
  • holde en lav profil
    innta en forsiktig, avventende holdning;
    ikke markere seg
    • hun har holdt en lav profil i mediene
  • høy og lav
    folk fra forskjellige sosiale lag
    • hun er populær blant høy og lav
  • høyt og lavt
    overalt
    • lete høyt og lavt etter noe;
    • de er på farten høyt og lavt i byen og omlandet
  • lavt under taket
    1. med liten avstand fra gulv til tak
    2. lite vidsyn, liten toleranse
      • han synes det er lavt under taket i foreningen
  • ligge lavt i terrenget
    ikke markere seg
    • hun valgte å ligge lavt i terrenget for ikke å vekke anstøt
  • over en lav sko
    i store mengder, i fleng
    • e-postadresser ble utvekslet over en lav sko
Artikkelside

vulgær

adjektiv

Opphav

gjennom fransk; fra latin vulgaris ‘allmenn, hverdagslig’

Betydning og bruk

som er preget av dårleg smak, ufin tankegang, manglende dannelse eller lignende;
Eksempel
  • han var brautende og vulgær;
  • et vulgært innlegg i avisen
Artikkelside

ufin

adjektiv

Betydning og bruk

simpel, sjofel
Eksempel
  • bruke ufine metoder
Artikkelside

tarvelig

adjektiv

Opphav

norrønt þarfligr ‘nødvendig’; av tarv

Betydning og bruk

  1. billig, simpel, fattigslig
    Eksempel
    • en tarvelig kjole;
    • dette er tarvelige greier
    • brukt som adverb:
      • leve tarvelig
  2. sjofel, ussel
    Eksempel
    • tarvelig oppførsel;
    • et tarvelig menneske
    • brukt som adverb:
      • det var tarvelig gjort
Artikkelside

simpleksord

substantiv intetkjønn

Opphav

førsteleddet fra latin; samme opprinnelse som simpel

Betydning og bruk

Artikkelside

Nynorskordboka 21 oppslagsord

uvand 2

adjektiv

Tyding og bruk

ikkje vand (II), såleis:
  1. Døme
    • uvandt hus, rom, utstyr, måltid;
    • uvande klede;
    • uvand levemåte
  2. Døme
    • uvandt arbeid;
    • eit uvandt problem;
    • det er uvandt å love, verre å halde
  3. ikkje kresen eller nøyen;
    Døme
    • vere uvand på det

Faste uttrykk

  • låte uvandt
    ta til takke (med noko)
Artikkelside

ussel

adjektiv

Opphav

same opphav som usæl

Tyding og bruk

  1. moralsk forkasteleg eller uverdig;
    simpel, sjofel, småleg, tarveleg
    Døme
    • det var usselt gjort;
    • ein ussel tjuv
  2. som er prega av små kår;
    fattigsleg, arm, ring, stakkarsleg
    Døme
    • usle kår;
    • ussel løn;
    • gjere det for ein ussel tikroning;
    • ein ussel farkost
  3. sjukleg, skral
    Døme
    • kjenne seg ussel i kroppen
Artikkelside

usling

substantiv hankjønn

Opphav

av ussel

Tyding og bruk

simpel og sjofel person
Døme
  • din usling!
Artikkelside

simpel

adjektiv

Opphav

av latin simplex ‘einfelt’

Tyding og bruk

  1. av låg kvalitet;
    med dårlege eigenskapar;
    Døme
    • hotellet har eit simpelt preg;
    • ein simpel fyr
    • brukt som adverb:
      • det var simpelt gjort
  2. enkel, kvardagsleg, vanleg
    Døme
    • det er mi simple plikt

Faste uttrykk

  • simpelt fleirtal
    fleirtal av røyster utan omsyn til det samla talet på røyster;
    til skilnad frå absolutt fleirtal og kvalifisert fleirtal
  • simpelt tjuveri
    i jus: tjuveri utan skjerpande omstende
Artikkelside

låg 2

adjektiv

Opphav

norrønt lágr; samanheng med liggje

Tyding og bruk

  1. som ikkje er høg, som ikkje når langt opp
    Døme
    • ei låg dør;
    • ein låg stol;
    • eit lågt hus;
    • låge støvlar;
    • du er lågare enn meg
  2. som står eller er stilt langt nede
    Døme
    • låg sol;
    • låg himmel;
    • lågt tak;
    • på det lågaste punktet
    • brukt som adverb:
      • liggje lågt med hovudet;
      • fly lågt
  3. som ligg langt nede på toneskalaen, djup
    Døme
    • ein låg orgeltone
    1. brukt som adverb:
      • songen går lågt i bassen
  4. om lyd: dempa, svak
    Døme
    • ei låg kviskring
    • brukt som adverb:
      • snakke lågt
  5. som er liten i tal eller verdi
    Døme
    • eit lågt tal;
    • låge prisar;
    • låge kostnader;
    • ha låg løn;
    • inntektene er lågare enn forventa;
    • halde seg på eit lågt nivå;
    • låg temperatur;
    • lågt lufttrykk;
    • halde låg fart;
    • dei lågare klassestega i skulen
    • brukt som adverb:
      • vere lågt lønt;
      • lågast mogleg kostnader
  6. som står langt nede i rang;
    lite vørd
    Døme
    • offiserar av lågare grad;
    • lågare organismar;
    • låg levestandard
  7. simpel, ufin
    Døme
    • lågare drifter;
    • låg komikk

Faste uttrykk

  • ha låge tankar om noko/nokon
    tru vondt om og ha små forventingar til noko eller nokon
    • vi hadde låge tankar om arbeidet hennar;
    • mange veljarar har låge tankar om partiet
  • halde ein låg profil
    ha ei forsiktig, avventande haldning;
    ikkje markere seg
    • han har halde ein låg profil i media
  • høg og låg
    folk frå forskjellige sosiale lag
    • eit samfunn med kort avstand mellom høg og låg
  • høgt og lågt
    overalt
    • ho leita høgt og lågt etter boka
  • liggje lågt i terrenget
    ikkje markere seg
    • ho låg lågt i terrenget for ikkje å irritere han
  • lågt under taket
    1. med liten avstand frå golv til tak
    2. lite vidsyn, liten toleranse
      • det var ikkje lågt under taket i avisredaksjonen
  • over ein låg sko
    i fleng, uhemma
    • dei bedrog kvarandre over ein låg sko
Artikkelside

vulgær

adjektiv

Opphav

gjennom fransk; frå latin vulgaris ‘allmenn, kvardagsleg’

Tyding og bruk

som er prega av dårleg smak, ufin tankegang, manglande danning eller liknande;
Døme
  • han var brautande og vulgær;
  • vulgær laurdagsfyll var einaste moroa;
  • eit vulgært, anonymt innlegg i avisa
Artikkelside

ufin

adjektiv

Tyding og bruk

simpel, sjofel
Døme
  • ufin åtferd
Artikkelside

simpleksord

substantiv inkjekjønn

Opphav

førsteleddet frå latin; same opphav som simpel

Tyding og bruk

Artikkelside

sjofel

adjektiv

Opphav

gjennom tysk; frå hebraisk sjafal ‘låg’

Tyding og bruk

simpel, tarveleg, ufin
Døme
  • ein sjofel fyr;
  • det er sjofelt å sladre
Artikkelside

simpelt fleirtal

Tyding og bruk

fleirtal av røyster utan omsyn til det samla talet på røyster;
Artikkelside