Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
72 результатів

Словник букмола 35 oppslagsord

Kristus

власна назва

Походження

fra gresk Khristos ‘den salvede’

Значення та вживання

i kristen tro: tittel på Jesus (1)
Приклад
  • troen på Jesus Kristus;
  • i tiden rundt Kristi fødsel;
  • Kristi lære

Фіксовані вирази

  • etter Kristus
    etter Kristi fødsel (tradisjonelt satt som år 1);
    etter vår tidsregning;
    forkortet e.Kr.
    • Bergen ble grunnlagt i 1070 etter Kristus
  • før Kristus
    før Kristi fødsel (tradisjonelt satt som år 1);
    før vår tidsregning;
    forkortet f.Kr.
    • Julius Caesar ble drept i 44 f.Kr.
Сторінка статті

synd

іменник жіночий або чоловічий

Походження

norrønt synd

Значення та вживання

  1. i religion: handling eller tanke som strider mot Guds vilje
    Приклад
    • de fikk tilgivelse for sine synder;
    • Kristus døde for våre synder;
    • jeg må bekjenne mine synder
  2. handling som blir oppfattet som umoralsk eller ulovlig;
    Приклад
    • jeg har mange synder på samvittigheten;
    • han begikk den synden å snakke i mobilen mens han kjørte bil
  3. brukt som adjektiv: sørgelig, ille
    Приклад
    • nei, så synd!
    • det var synd at det skulle ende slik;
    • det vil være synd for dem om det ikke går

Фіксовані вирази

  • dø i synden
    slippe uten straff
    • du får ikke dø i synden!
  • falle i synd
    gjøre noe umoralsk;
    synde
  • leve i synd
    1. leve et syndefullt liv
    2. særlig om eldre forhold: bo og ha et seksuelt forhold til en person en ikke er gift med
  • synd og skam
    for ille;
    uakseptabelt
    • det er synd og skam at bygget forfaller
  • synd å si
    1. ikke mulig å påstå
      • det er synd å si at de gjorde oppgaven med glede
    2. dessverre er det slik
      • det er synd å si, men det går ganske dårlig
  • syndens sold
    konsekvensen av å synde;
    jamfør lønn (1, 2)
    • syndens sold er døden
  • synes synd på/i
    føle medlidenhet for
    • bonden synes synd på dyra;
    • jeg synes synd i de eldre
  • være synd på/i
    være grunn til å ha medfølelse med;
    være leit for
    • det er synd på pasientene;
    • det var ikke synd i politikerne
Сторінка статті

salig

прикметник

Походження

fra lavtysk; beslektet med sæl

Значення та вживання

  1. som får evig liv;
    Приклад
    • dø salig i troen på Jesus Kristus;
    • enhver blir salig i sin tro
  2. særlig brukt om kjente personer: avdød
    Приклад
    • hadde min salig mor levd, hadde dette vært avgjort for lengst;
    • sitere noe som salige Henrik Ibsen skrev
  3. svært lykkelig
    Приклад
    • en salig glede;
    • et salig smil;
    • se salig ut
    • brukt som adverb:
      • være salig full

Фіксовані вирази

  • en salig blanding
    uensartet sammenstilling
    • en salig blanding av nytt og gammelt
Сторінка статті

sønn

іменник чоловічий

Походження

norrønt sonr

Значення та вживання

  1. mann eller gutt i forholdet til sine foreldre;
    til forskjell fra datter (1)
    Приклад
    • de har to sønner og en datter;
    • han er sønn av en storbonde
  2. mann som representerer et miljø, en tid eller det stedet der han er født og oppvokst
    Приклад
    • dalens store sønn;
    • en fjellets sønn;
    • en sønn av folket
  3. Kristus sett som Guds sønn (1);
    Приклад
    • Faderen, Sønnen og Den hellige ånd

Фіксовані вирази

  • være sin fars sønn
    ligne faren sin
  • være sin mors sønn
    ligne moren sin
Сторінка статті

konge 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt konungr

Значення та вживання

  1. mannlig statsoverhode i et monarki;
    høvding i ættesamfunn
    Приклад
    • bli kronet til konge;
    • kongen og dronningen;
    • Hans Majestet Kongen vil være til stede
  2. i bestemt form entall: regjeringen
    Приклад
    • Kongen og Stortinget er sidestilte styringsorganer;
    • bli utnevnt av Kongen i statsråd
  3. hersker over et (tenkt) rike;
    Gud, Kristus
    Приклад
    • Kristus, kongenes konge
  4. person som er den ypperste eller mektigste i sitt slag eller på sitt område
    Приклад
    • han var konge i skisporet
  5. dyr som er det største eller gjeveste innen en gruppe, eller som har et utseende som kan assosieres med en konge;
    jamfør kongeørn
    Приклад
    • løven er dyrenes konge
  6. i kortspill: nest høyeste kort, mellom ess (2, 1) og dame (4)
    Приклад
    • ha konge og knekt på hånden
  7. i sjakk: viktigste brikke
    Приклад
    • sette kongen matt

Фіксовані вирази

  • i kongens klær
    i soldatuniform
  • kongen på haugen
    1. barnelek hvor målet er å nå toppen av en haug først og hindre andre fra det samme
    2. i overført betydning: person som har overtaket eller er toneangivende
      • han har vært kongen på haugen i miljøet i mange år;
      • juniorlaget var de virkelige kongene på haugen
  • kongens kar
    soldat
  • Kongens råd
    regjeringen
  • skogens konge
    elg
    • faren for å kollidere med skogens konge
Сторінка статті

vitne 1

іменник середній

Походження

norrønt vitni; av vite

Значення та вживання

  1. person har sett noe skje og som senere kan fortelle om det;
    jamfør tidsvitne og øyevitne
    Приклад
    • være vitne til en trafikkulykke
  2. i jus: person som gir utsagn i retten om hva han eller hun i et visst tilfelle har sett, hørt, kjent, ment eller sagt;
    jamfør rettsvitne
    Приклад
    • sakkyndig vitne;
    • møte som vitne i en rettssak
  3. person som er til stede for å bekrefte at en handling har foregått på lovlig måte, for eksempel ved skriving av testament;
  4. i religiøst språk: person som har sett eller hørt Kristus, eller som kjenner seg kalt til å forkynne Guds ord

Фіксовані вирази

  • bære vitne om
    vise
    • bygningene bærer vitne om en storhetstid
  • taust vitne
    1. person som har sett noe som han eller hun ikke forteller om
      • hun var et taust vitne til at faren var voldelig
    2. noe som er på et sted der noe hender
      • bjørka var et taust vitne til skiftende tider
    3. indisium, spor (1)
      • tause vitner er for eksempel klær som tilhører den savnede
Сторінка статті

lam 1

іменник середній

Походження

norrønt lamb

Значення та вживання

  1. unge av sau opp til ettårsalderen
    Приклад
    • slippe lammene ut på fjellbeite
  2. Приклад
    • en vin som passer til lam og svin
  3. i kristen symbolikk: Kristus, Guds sønn
    Приклад
    • Guds lam

Фіксовані вирази

  • snill som et lam
    uskyldig, harmløs;
    godmodig
    • han er litt rar, men snill som et lam
Сторінка статті

kristen 2

прикметник

Походження

norrønt kristinn, gjennom gammelengelsk, fra latin christianus; av gresk av Kristus ‘den salvede, Kristus’

Значення та вживання

  1. som bekjenner seg til kristendommen;
    som vil leve etter Kristi lære
    Приклад
    • bli kristen;
    • leve som kristne mennesker;
    • en kristen nasjon;
    • den kristne kirke
  2. som gjelder kristendommen og de kristne
    Приклад
    • den kristne lære;
    • en kristen skikk

Фіксовані вирази

  • i kristen tid
    i tiden etter at kristendommen ble innført
  • kristen jord
    viet jord
Сторінка статті

før 3

прийменник

Походження

norrønt fyrr adverb, komparativ av for (5 og føre (2; jamfør først

Значення та вживання

  1. tidligere enn
    Приклад
    • før påske;
    • år 50 før Kristus;
    • kom før åtte;
    • gjøre ferdig leksene før middag
  2. brukt som adverb: på et tidligere tidspunkt
    Приклад
    • slik var det før i tiden;
    • før og nå
  3. brukt som adverb: heller (2, 1)
    Приклад
    • jeg vil før ta ferje enn å kjøre i tunnel

Фіксовані вирази

  • fra før
    fra tidligere (av), allerede
    • det fins flere lignende tilbud fra før av;
    • vi må sammenligne uttalelsene med det vi vet fra før
  • før eller siden
    på et eller annet tidspunkt
    • før eller siden vil det skje en ulykke
  • jo før, jo heller
    så snart som mulig
  • som før
    slik det alltid har pleid å være;
    uendret
    • fortsette som før;
    • jeg skulle ønske alt var som før
  • verken før eller siden
    ikke på noe tidspunkt;
    aldri
    • verken før eller siden har hun ledd så mye;
    • noe sånt har jeg aldri opplevd, verken før eller siden
Сторінка статті

triumfboge, triumfbue

іменник чоловічий

Значення та вживання

  1. frittstående portal til minne om en seier
  2. korbue (med et krusifiks av Kristus som triumfator)
Сторінка статті

Словник нюношка 37 oppslagsord

Kristus

власна назва

Походження

frå gresk Khristos ‘ den salva’

Значення та вживання

i kristen tru: tittel på Jesus (1)
Приклад
  • trua på Jesus Kristus;
  • tida etter Kristi fødsel;
  • Kristi atterkome

Фіксовані вирази

  • etter Kristus
    etter Kristi fødsel (tradisjonelt sett som år 1);
    etter vår tidsrekning;
    forkorta e.Kr.
    • keiser Augustus døde i år 14 etter Kristus
  • før Kristus
    før Kristi fødsel (tradisjonelt sett som år 1);
    før vår tidsrekning;
    forkorta f.Kr.
    • Roma vart grunnlagd år 753 før Kristus
Сторінка статті

agnus Dei

іменник середній

Вимова

agˊnus deˋi

Походження

frå latin ‘Guds lam’

Значення та вживання

  1. bilete (på amulett eller i kyrkjekunst) av Kristus framstilt som eit lam med kross og sigersfane
  2. slags hengande smykke eller sølje (til brurebunad), opphavleg brukt som amulett
  3. del av nattverdsliturgien innleidd med orda «du Guds Lam»
Сторінка статті

konge 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt konungr

Значення та вживання

  1. mannleg statsoverhovud i eit monarki;
    hovding i ættesamfunn
    Приклад
    • Hans Majestet Kongen;
    • bli konge etter far sin;
    • bli krona til konge
  2. i bunden form eintal: regjeringa
    Приклад
    • gjelde frå den tid Kongen fastset
  3. herskar over eit (tenkt) rike;
    Gud, Kristus
    Приклад
    • han som er konge frå æve til æve
  4. person som er den gjævaste eller mektigaste i sitt slag eller på sitt område
    Приклад
    • kongen i norsk kulturliv;
    • han var kongen i gata
  5. dyr som er det største eller gjævaste innan ei gruppe, eller som har ein utsjånad som let seg assosiere med ein konge;
    jamfør kongeørn
    Приклад
    • løva er kongen over dyra
  6. i kortspel: nest høgaste kort, mellom ess (2, 1) og dame (4)
    Приклад
    • ha konge og knekt på handa
  7. i sjakk: viktigaste brikke
    Приклад
    • setje kongen matt

Фіксовані вирази

  • i kongens klede
    i soldatuniform
  • kongen på haugen
    1. barneleik der målet er å nå toppen av ein haug først og hindre andre frå å gjere det same
    2. i overført tyding: person som har overtaket eller er dominerande
      • ho har vore konge på haugen i narkotikamiljøet i mange år;
      • seniorlaget var dei verkelege kongane på haugen
  • kongens kar
    soldat
  • Kongens råd
    regjeringa
  • skogens konge
    elg
    • jakta på skogens konge var i gang
Сторінка статті

synd

іменник жіночий

Походження

norrønt synd

Значення та вживання

  1. i religion: handling eller tanke som strir mot Guds vilje
    Приклад
    • dei fekk tilgjeving for syndene sine;
    • Kristus døydde for syndene våre;
    • eg må tilstå syndene mine
  2. handling som blir oppfatta som umoralsk eller ulovleg;
    Приклад
    • eg har mange synder på samvitet;
    • all bilkøyringa er ei synd mot miljøet
  3. brukt som adjektiv: sørgjeleg, ille
    Приклад
    • nei, så synd!
    • det er synd at du ikkje kan kome;
    • det var synd for han at firmaet gjekk konkurs

Фіксовані вирази

  • døy i synda
    sleppe utan straff
    • eg lèt deg ikkje døy i synda!
  • falle i synd
    gjere noko umoralsk;
    synde
  • leve i synd
    1. leve eit syndefullt liv
    2. særleg om eldre forhold: bu og ha eit seksuelt forhold til ein person ein ikkje er gift med
  • synast synd på/i
    ha medkjensle med
    • elevane synest synd på læraren;
    • eg syntest synd i spelaren som bomma på målet
  • synd og skam
    for ille;
    uakseptabelt
    • det ville vore synd og skam om dei ikkje fekk byggjeløyve
  • synd å seie
    1. ikkje mogleg å påstå
      • det er synd å seie at det er vakkert
    2. dessverre er det slik
      • det er synd å seie, men det går ganske dårleg
  • vere synd på/i
    vere grunn til å ha medkjensle med;
    vere leitt for
    • det er synd på pasientane;
    • det var ikkje synd i politikarane
Сторінка статті

son

іменник чоловічий

Походження

norrønt sonr, sunr

Значення та вживання

  1. mann eller gut i høve til foreldra sine;
    til skilnad frå dotter (1)
    Приклад
    • dei har éin son og to døtrer;
    • han er sonen til læraren
  2. mann som representerer eit miljø, ei tid eller den staden der han er fødd og oppvaksen
    Приклад
    • ein son av folket;
    • Jærens store son
  3. Kristus sett som Guds son (1);
    jamfør fader (1)
    Приклад
    • Faderen, Sonen og Den heilage ande

Фіксовані вирази

  • vere sonen til far sin
    likne far sin
  • vere sonen til mor si
    likne mor si
Сторінка статті

vitne 1

іменник середній

Походження

norrønt vitni; av vite

Значення та вживання

  1. person som har sett noko skje og som seinare kan fortelje om det;
    jamfør augevitne og tidsvitne
    Приклад
    • vere vitne til ein historisk augeblink
  2. i jus: person som gjev utsegn i retten om kva han eller ho i eit visst høve har sett, høyrt, kjent, meint eller sagt;
    jamfør rettsvitne
    Приклад
    • sakkunnig vitne;
    • møte som vitne i ei rettssak
  3. person som er til stades for å bekrefte at ei handling har gått føre seg på lovleg vis, til dømes ved skriving av testament;
  4. i religiøst språk: person som har sett eller høyrt Kristus, eller som kjenner seg kalla til å forkynne Guds ord

Фіксовані вирази

  • taust vitne
    1. person som har sett noko som han eller ho ikkje fortel om
      • han var eit taust vitne til kva mora gjorde
    2. noko som er på ein stad der noko hender
      • husa står som tause vitne om ei anna tid
    3. indisium, spor (1, 1)
      • skothol i veggen er tause vitne om terroren
Сторінка статті

lam 1

іменник середній

Походження

norrønt lamb

Значення та вживання

  1. unge av sau opp til eittårsalderen
    Приклад
    • lamma vart sende på beite i utmarka
  2. Приклад
    • grilla lam
  3. i kristen symbolikk: Kristus, Guds son
    Приклад
    • Guds lam

Фіксовані вирази

  • snill som eit lam
    uskuldig, harmlaus;
    godmodig
    • privat er ho snill som eit lam
Сторінка статті

kross

іменник чоловічий

Походження

norrønt kross, gjennom gammalengelsk eller gammalirsk; frå latin crux

Значення та вживання

  1. i Romarriket: vanærande straffereiskap, brukt til dødsstraff, laga av ein loddrett stolpe med laust tverrtre til å hengje brotsmenn på;
    Приклад
    • Jesus hang på krossen
  2. symbol for Kristus og kristendomen;
    Приклад
    • stride for krossen;
    • finne fred ved krossen
  3. i overført tyding: tung lagnad, bør;
    (stor) sorg, liding;
    Приклад
    • ha ein kross å bere
  4. stor vanske, uløyseleg problem;
  5. figur eller ting på skap som ein kross (1), ofte nytta som symbol;
    Приклад
    • krossen i flagget;
    • bere ein kross rundt halsen;
    • setje kross på ei grav
  7. sentrum på ein liten stad;
    Приклад
    • dei bur nede i krossen

Фіксовані вирази

  • i kross og krok
    i ulike leier, til ulike kantar
  • ikkje leggje to pinnar i kross
    la vere å hjelpe til, ikkje lyfte ein finger
  • kross på halsen!
    æresord!
  • krype til krossen
    1. audmykje seg ved å krype til krusifikset og gjere bot;
      angre seg
    2. søkje hjelp som ein før har avvist
  • leggje i kross
    plassere tvers over einannan;
    krysse (1, 2)
Сторінка статті

kristen 2

прикметник

Походження

norrønt kristinn, gjennom gammalengelsk, frå latin christianus; av gresk Khristos ‘den salva, Kristus’

Значення та вживання

  1. som vedkjenner seg til kristendomen;
    som vil leve etter Kristi lære
    Приклад
    • bli kristen;
    • ein kristen nasjon;
    • eit kriste menneske;
    • vere personleg kristen
  2. som gjeld kristendomen og dei kristne
    Приклад
    • den kristne læra;
    • ein kristen skikk

Фіксовані вирази

  • i kristen tid
    i tida etter at kristendomen vart innført
  • kristen jord
    vigd jord
Сторінка статті

kors

іменник середній

Походження

norrønt kross, gjennom gammalengelsk; frå latin crux

Значення та вживання

  1. i Romarriket: vanærande straffereiskap til dødsstraff laga av ein loddrett stolpe med laust tverrtre, til å hengje brotsmenn på;
  2. symbol for Kristus og kristendomen;
  3. i overført tyding: tung lagnad, bør;
    (stor) sorg, liding;
    Приклад
    • ha eit kors å bere
  4. stor vanske, uløyseleg problem;
  5. figur eller ting på skap som ein kross (1), ofte nytta som symbol;
    Приклад
    • korset i flagget;
    • bere eit kors rundt halsen;
    • setje kors på ei grav
  6. to linjer eller ting som kryssar kvarandre
    Приклад
    • leggje armane i kors
  8. i utrop, forsikring
    Приклад
    • kors i Jesu namn!

Фіксовані вирази

  • i kors og krok
    i ulike leier, til ulike kantar
  • ikkje leggje to pinnar i kors
    la vere å hjelpe til, ikkje lyfte ein finger
  • kors på halsen
  • krype til korset
    1. audmykje seg ved å krype til krusifikset og gjere bot;
      angre seg
    2. søkje hjelp som ein før har avvist
Сторінка статті