Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
131 результатів

Словник букмола 67 oppslagsord

nyere tid

Значення та вживання

Se: ny, tid
  1. historisk periode fra cirka 1500 til 1800;
  2. de siste årtiene eller århundrene
    Приклад
    • dette er den mest populære filmen i nyere tid;
    • kaffe kom først til Norge i nyere tid
Сторінка статті

ny 2

прикметник

Походження

norrønt nýr

Значення та вживання

  1. som er laget eller kommet til for kort tid siden;
    som bare har vært i bruk en kort tid;
    motsatt gammel
    Приклад
    • bilen er flunkende ny;
    • disse buksene er helt nye;
    • de har bygget seg nytt hus;
    • være ny i tjenesten;
    • godt nytt år!
    • utstyret er av nyere dato;
    • vise fram sin nyeste oppfinnelse
  2. hittil ukjent
    Приклад
    • botanikerne har funnet flere nye arter
  3. som skiller seg fra det som kommer før
    Приклад
    • et nytt og bedre liv;
    • saken tok en ny vending
  4. som kommer etter eller i stedet for noe av samme art
    Приклад
    • en ny regjering;
    • begynne på ny linje
  5. som kommer igjen i en annen form, for eksempel omarbeidet, forbedret, økt eller lignende;
    fornyet
    Приклад
    • nye krefter;
    • han regnes for en ny Ibsen

Фіксовані вирази

  • den nye verden
    de delene av verden som ikke var kjent for europeerne før de store oppdagelsene på 1500-tallet, oftest brukt om Amerika
  • fra nytt av
    fra begynnelsen av
  • nyere tid
    1. historisk periode fra cirka 1500 til 1800;
      tidlig moderne tid
    2. de siste årtiene eller århundrene
      • dette er den mest populære filmen i nyere tid;
      • kaffe kom først til Norge i nyere tid
  • på ny
    om igjen
    • kommunestyret skulle vurdere saken på ny
Сторінка статті

vingesus

іменник чоловічий або середній

Значення та вживання

  1. sus (1) fra vingeslagene til en fugl
    Приклад
    • høre vingesus av storfugl
  2. opphøyd stemning eller fornemmelse av noe;
    Приклад
    • et slott med historisk vingesus
Сторінка статті

historikk

іменник чоловічий

Значення та вживання

  1. kort historisk framstilling eller oversikt
    Приклад
    • lage en historikk til foreningens tiårsjubileum
  2. hendelser som skjer før noe annet;
    Приклад
    • han har ingen historikk som psykisk ustabil
Сторінка статті

diakron

прикметник

Значення та вживання

til forskjell fra synkron
Приклад
  • diakron lingvistikk er studier av språk over tid
Сторінка статті

tidlig moderne tid

Значення та вживання

historisk periode fra cirka 1500 til 1800;
Сторінка статті

historisk presens

Значення та вживання

presens brukt om handling eller tilstand i fortiden, for eksempel ‘da vi endelig er framme, oppdager vi at vi har glemt nøkkelen’;
Сторінка статті

tingbok

іменник жіночий або чоловічий

Значення та вживання

om eldre forhold: protokoll der referat fra forhandlinger og bestemmelser ved et ting (2, 4) ble skrevet inn
Приклад
  • tingbøkene utgjør et viktig historisk materiale
Сторінка статті

nasjonal minoritet

Значення та вживання

folkegruppe med lang historisk tilknytning til et land som staten har forpliktet seg til å støtte i arbeidet med å ta vare på tradisjon, religion, kultur og språk;
Приклад
  • nasjonale minoriteter i Norge er jøder, romanifolk/tatere, rom, kvener og skogfinner
Сторінка статті

historisk/historiens sus

Значення та вживання

stemning av noe opphøyd fra eldre tider eller noe som skjer nå, som vil få plass i historien;
Se: sus
Приклад
  • et hotell med historisk sus;
  • det er historiens sus over det som skjer nå
Сторінка статті

Словник нюношка 64 oppslagsord

vanhelging

іменник жіночий

Значення та вживання

det å vanhelge
Приклад
  • hærverket er vanhelging av ein historisk stad
Сторінка статті

byggje 1, bygge 1

byggja, bygga

дієслово

Походження

norrønt byggja; samanheng med bu (3

Значення та вживання

  1. (la) føre opp;
    (la) tømre eller mure;
    lage til
    Приклад
    • byggje hus;
    • byggje vegar;
    • byggje skip og båtar;
    • fuglane byggjer reir;
    • han drøymer om å byggje sin eigen el-gitar;
    • dei bygde ferdig tunnelen i fjor
  2. setje hus på (ei tuft);
    busetje (eit land)
    Приклад
    • byggje eit land
  3. utvikle muskelmasse
    Приклад
    • trene og byggje musklar
  4. skape, utvikle
    Приклад
    • byggje sin eigen identitet;
    • byggje vidare på dei interessene ein har;
    • ha som mål å byggje tillit

Фіксовані вирази

  • byggje bru
    få i stand tilnærming mellom to partar med heilt ulike standpunkt
    • byggje bru mellom generasjonane
  • byggje inn
    føye inn (i noko anna)
    • kraftverket er bygd inn i fjellet
  • byggje luftslott
    leggje store planar som ikkje let seg gjennomføre
  • byggje ned
    trappe ned;
    redusere
    • byggje ned fordomar og motsetningar
  • byggje og bu
    busetje seg;
    ha tilhald
    • folk vil byggje og bu i distrikta
  • byggje om
    endre (ei bygning)
    • byggje om huset
  • byggje opp
    setje saman;
    utvikle
    • byggje opp tenestetilbodet;
    • boka er bygd opp som ei kriminalgåte;
    • dei planlegg å byggje opp eit historisk arkiv
  • byggje på
    1. gjere ei bygning større;
      lage til eit tilbygg
      • huset vart bygd på i høgda
    2. vere tufta på;
      ha til grunnlag for
      • vurdere omstenda som vedtaket er bygd på
  • byggje seg opp
    vekse i styrke
    • høgtrykk byggjer seg opp;
    • spenninga har bygd seg opp
  • byggje til
    reise som tilbygg
    • den nye stova vart bygd til
  • byggje ut
    1. gjere meir effektiv;
      utvikle
      • mange fossar er bygde ut
    2. utvide, styrkje
      • byggje ut tenestene i kommunen
  • Roma vart ikkje bygd på éin dag
    eit stort arbeid krev si tid
Сторінка статті

vengesus

іменник середній або чоловічий

Значення та вживання

  1. sus (1) frå vengeslaga til ein fugl
    Приклад
    • høyre vengesus av storfugl
  2. opphøgd stemning av noko;
    Приклад
    • eit slott med historisk vengesus
Сторінка статті

diakron

прикметник

Значення та вживання

til skilnad frå synkron
Приклад
  • diakrone endringar i verbmorfologien
Сторінка статті

historikk

іменник чоловічий

Значення та вживання

  1. kort historisk framstilling eller oversyn
    Приклад
    • litt historikk om emnet;
    • ein stutt historikk over det nordiske samarbeidet
  2. hendingar som skjer før noko anna;
    Приклад
    • ha tilgang til pasientjournal og historikk
Сторінка статті

tenking

іменник жіночий

Значення та вживання

  1. det å tenkje;
    Приклад
    • vere god til abstrakt tenking;
    • dei er mest opptekne av rasjonell tenking
  2. filosofisk tankegods;
    Приклад
    • moderne politisk tenking;
    • ideen kjem frå tidleg historisk tenking
Сторінка статті

dokument

іменник середній

Походження

frå latin ‘(lærerikt) døme, prov’; av dosere (1

Значення та вживання

  1. skriftleg utgreiing som kan brukast som bevis;
    Приклад
    • eit historisk dokument;
    • dokument i ei straffesak;
    • kjøpekontrakten er eit viktig dokument
  2. elektronisk tekst som kan lagrast og redigerast ved hjelp av eit tekstbehandlingsprogram
Сторінка статті

forløp, forlaup

іменник середній

Значення та вживання

  1. tidsrom der noko går føre seg
  2. måte noko går føre seg på;
    Приклад
    • forstå eit historisk forløp;
    • sjukdomen fekk eit uvanleg forløp
Сторінка статті

vitne 1

іменник середній

Походження

norrønt vitni; av vite

Значення та вживання

  1. person som har sett noko skje og som seinare kan fortelje om det;
    jamfør augevitne og tidsvitne
    Приклад
    • vere vitne til ein historisk augeblink
  2. i jus: person som gjev utsegn i retten om kva han eller ho i eit visst høve har sett, høyrt, kjent, meint eller sagt;
    jamfør rettsvitne
    Приклад
    • sakkunnig vitne;
    • møte som vitne i ei rettssak
  3. person som er til stades for å bekrefte at ei handling har gått føre seg på lovleg vis, til dømes ved skriving av testament;
  4. i religiøst språk: person som har sett eller høyrt Kristus, eller som kjenner seg kalla til å forkynne Guds ord

Фіксовані вирази

  • taust vitne
    1. person som har sett noko som han eller ho ikkje fortel om
      • han var eit taust vitne til kva mora gjorde
    2. noko som er på ein stad der noko hender
      • husa står som tause vitne om ei anna tid
    3. indisium, spor (1, 1)
      • skothol i veggen er tause vitne om terroren
Сторінка статті

sus

іменник чоловічий або середній

Походження

av suse

Значення та вживання

  1. susande lyd;
    Приклад
    • høyre susen frå elva
  2. Приклад
    • det vart ikkje den heilt store susen over festen

Фіксовані вирази

  • gjere susen
    gjere at noko går bra;
    vere årsak til suksess
    • det gode samarbeidet gjer susen
  • historisk sus
    dåm av noko opphøgd frå eldre tid eller noko som skjer no, som vil få plass i historia
    • det er eit historisk sus over samarbeidet som no tek form
  • sus av soge
    dåm av noko opphøgd frå eldre tid
    • det er ein sus av soge over denne plassen
  • sus i serken
    fart og liv
    • det blir fest og sus i serken
  • sus og dus
    munter hyggje;
    turing, festing
    • leve i sus og dus
Сторінка статті