Розширений пошук

116 результатів

Словник букмола 46 oppslagsord

Al

символ

Значення та вживання

kjemisk symbol for aluminium

allting 1

іменник середній

Вимова

alˋlting

Походження

norrønt, av islandsk alþingi; av ting (2

Значення та вживання

i bestemt form entall: Islands nasjonalforsamling
Приклад
  • det er valg på Alltinget hvert fjerde år

allting 2

детермінатив квантифікатор

Походження

av lavtysk al dink

Значення та вживання

alle ting, alt;
til og med
Приклад
  • når enden er god, er allting godt;
  • allting er så trist

Фіксовані вирази

  • og allting
    sist i opplisting: attpåtil, til og med (2)
    • du som er gift og allting!

alkohol

іменник чоловічий

Вимова

-hoˊl eller  alˊ-

Походження

arabisk al kohl ‘fint pulver’, i Europa senere: ‘den fineste delen av noe, særlig av vin’

Значення та вживання

  1. i kjemi: fargeløs væske som inneholder karbon, hydrogen og oksygen
    Приклад
    • etylalkohol, metylalkoholtidligere betegnelser for etanol og metanol
  2. rusdrikk, særlig brennevin;
    Приклад
    • bruke alkohol;
    • nyte, misbruke alkohol;
    • være forsiktig med alkohol

Фіксовані вирази

  • kong alkohol
    personifisering av alkohol og alkoholrus (som sosialt onde (1))

albue 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt al(n)bogi, ǫlnbogi, av aln, ǫln ‘underarm’ og boge, bue

Значення та вживання

  1. midtre ledd på armen
    Приклад
    • han brukte albuene til å dra seg framover;
    • slite hull på albuendvs. på ermet;
    • støte albuen
  2. albuformet rørstykke;
    jamfør kne (5)

Фіксовані вирази

  • ha spisse albuer
    komme seg fram;
    være frekk og pågående;
    gjøre karriere uten å ta hensyn til andre

verbal 2

прикметник

Походження

av verb og -al (4

Значення та вживання

  1. som gjelder verbet
    Приклад
    • det verbale bøyningssystemet
  2. som gjelder det talte eller skrevne ordet;
    uttrykt med ord
    Приклад
    • verbalt angrep;
    • verbale trusler;
    • veksle mellom sang og verbale innslag
  3. flink til å uttrykke seg;
    talefør
    Приклад
    • ha verbal evne;
    • han er kjent for å være verbal

ødipal

прикметник

Походження

etter navnet på den greske sagnkongen Ødipus og -al (4

Значення та вживання

som henger sammen med ødipuskomplekset

tetragonal

прикметник

Походження

av tetragon og -al (4

Значення та вживання

spedalsk

прикметник

Походження

fra lavtysk, av spit(t)al ‘hospital’

Значення та вживання

som lider av spedalskhet

alzheimer

іменник чоловічий

Вимова

alˊtseimer eller  alˊtsheimer

Походження

etter navnet til den tyske legen Alois Alzheimer, 1864–1915

Значення та вживання

kortform av Alzheimers sykdom
Приклад
  • lide av alzheimer;
  • pasienter med alzheimer

Словник нюношка 70 oppslagsord

Al

символ

Значення та вживання

i kjemi; for grunnstoffet aluminium

al 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt aðal ‘ibuande natur’; same opphav som adel

Значення та вживання

  1. kjerneved (av furu);
    til skilnad frå geite
    Приклад
    • det er god al i stokken
  2. i overført tyding: godt to (2, 2)
    Приклад
    • det er al i guten

setje, sette

setja, setta

дієслово
розділений інфінітив: -a

Походження

norrønt setja; opphavleg kausativ til sitja

Значення та вживання

  1. plassere noko eller nokon på ein stad
    Приклад
    • setje barnet på fanget;
    • ho set maten på bordet;
    • dei sette skoa i gangen;
    • ho har sett kua på båsen;
    • han er sett i fengsel;
    • setje namnet sitt under noko
  2. få eller ha i ei viss stilling eller ein viss tilstand
    Приклад
    • setje døra på gløtt;
    • setje sinna i kok;
    • dei set fyr på bålet
  3. lage, danne
    Приклад
    • setje flekk på duken;
    • ho set musikk til eit dikt;
    • han sette ein deig
  4. plante
    Приклад
    • setje poteter
  5. tilføre, gje
    Приклад
    • setje vaksine
  6. satse, våge
    Приклад
    • setje 1000 kr på ein hest
  7. i typografi: stille saman typar til ord og linjer
    Приклад
    • manuskriptet kan setjast;
    • sitata er sette i kursiv
  8. få i gang, ta til med, byrje
    Приклад
    • setje folk i arbeid;
    • setje nokon på sporet;
    • han set i gang;
    • ho sette på sprang
  9. krysse, frakte (med båt)
    Приклад
    • setje over elva;
    • setje nokon i land;
    • setje nokon over sundet
  10. føre, leie
    Приклад
    • setje nokon inn i noko
  11. hisse, pusse
    Приклад
    • setje hunden på nokon
  12. verdsetje, vurdere
    Приклад
    • setje nokon høgt
  13. avtale, fastsetje
    Приклад
    • setje ein frist;
    • setje streng straff for noko;
    • setje noko ut av kraft
  14. gje i oppdrag
    Приклад
    • setje nokon til ein jobb;
    • setje bort eit arbeid
  15. la kome i verksemd
    Приклад
    • møtet er sett

Фіксовані вирази

  • bli sett ut
    bli sjokkert og handlingslamma
    • ho blir heilt sett ut av spørsmålet
  • set at
    tenk om, enn om
    • set at det gjekk gale;
    • set at x er mindre enn 1
  • setje att
    gå ifrå;
    etterlate
    • ho sette att bilen og gjekk om bord i båten
  • setje av
    leggje til side;
    spare
    • setje av pengar
  • setje barn på
    gjere gravid
  • setje barn til verda
    få barn;
  • setje etter nokon
    fare, renne etter nokon
  • setje fast
    • feste
      • setje noko fast
    • arrestere
    • målbinde
      • han var ikkje god å setje fast i ordskifte
  • setje fram
    • bere fram
      • setje fram mat
    • hevde
      • setje fram ein påstand
  • setje i
    ytre seg med kraft
    • setje i eit skrik;
    • setje i å gråte
  • setje i brann
    • setje fyr på;
      tenne på
      • ho fekk bilen sin sett i brann;
      • dei truga med å setje byen i brann
    • kalle fram sterke kjensler
      • ein songar som sette mange hjarte i brann
  • setje i hop
    få til å henge saman;
    montere
    • setje i hop eit byggjesett
  • setje i scene
    • planleggje og leie arbeidet med ei teaterframsyning
    • setje i gang
      • ein praksis sett i scene av regjeringa
  • setje i verk
    få i gang;
    realisere
    • setje i verk eit tiltak
  • setje inn
    • plassere under tak
      • setje inn sykkelen
    • fengsle
      • han vart sett inn for fyll og bråk
    • plassere, montere
      • han skal setje inn videokamera i butikken;
      • nye vindauge vart sette inn
    • plassere på konto
      • setje inn pengar i banken
    • la kome på trykk
      • setje inn ein annonse i avisa
    • gni og få til å blande seg
      • setje inn lêret med feitt
    • ta til med stor kraft eller intensitet
      • uvêret set inn;
      • stormen sette inn for fullt
    • bidra med;
      gjere ein ekstra innsats
      • setje inn alle krefter;
      • ikkje ha maktmiddel å setje inn;
      • setje alt inn på noko
    • lage mål
      • setje inn ei skåring
  • setje inn støyten
    satse fullt og heilt
    • han sette inn støyten i andre omgang
  • setje livet inn
    risikere å døy
    • dei sette livet inn for fridomen
  • setje livet til
    omkome, døy (i ulykke eller liknande)
  • setje ned
    • minske
      • setje ned prisane
    • utnemne
      • setje ned ein komité
  • setje om
    omsetje (3) (frå eitt språk til eit anna)
  • setje opp
    • stille opp
      • setje opp eit gjerde;
      • setje opp ein plakat
    • skrive
      • setje opp eit dokument;
      • han sette opp eit reknestykke
    • høgje, auke
      • setje opp prisane
    • feste opp
      • setje opp håret
    • vise
      • setje opp eit surt andlet
    • setje i scene (1)
      • setje opp eit teaterstykke
  • setje over
    • plassere på omn for å koke noko
      • setje over potetene
    • endre sambandslinje
      • setje over til studio
  • setje over styr
    bruke ukontrollert mykje;
    sløse, øydsle bort
  • setje pris på
    verdsetje, like;
    setje høgt
  • setje på
    • få til å virke
      • sette på bremsene
    • velje ut (husdyr) til al
      • setje på større bøling
  • setje på ende
    lage oppstyr;
    rote
    • setje huset på ende
  • setje på gata
    gjere huslaus; seie opp (leigetakar)
  • setje på porten
    kaste ut, gje avskil (frå arbeidplass)
    • arbeidarane på smelteverket vart sette på porten
  • setje på sporet
    vise veg, hjelpe til rette
  • setje saman
    få til å henge saman
    • setje saman eit program
  • setje seg
    • plassere kroppen i sitjande stilling
      • setje seg til bords;
      • ho setter seg ned;
      • han sette seg inn i bilen;
      • dei har sett seg rundt bordet
    • få seg sjølv i ein viss tilstand eller situasjon
      • setje seg i gjeld;
      • setje seg høge mål
    • begynne, kome i gang
      • toget sette seg i rørsle
    • danne seg
      • det sette seg verk i såret
    • bli fast
      • fyllinga må få tid til å setje seg
  • setje seg fast
    bli sitjande fast
  • setje seg føre
    bestemme seg for
    • kome i mål med det ein har sett seg føre
  • setje seg inn i
    orientere seg om
    • han sette seg inn i arbeidsoppgåvene
  • setje seg opp mot
    gjere motstand mot
    • dei set seg opp mot tradisjonen
  • setje seg på bakbeina
    gå imot, nekte, protestere
    • partiet sette seg på bakbeina i saka om barnehagar
  • setje skrekk i
    skremme
  • setje til
    ha i
    • setje til meir væske i løysninga
  • setje ut
    • vente med;
      utsetje (1)
      • setje ut saka
    • spreie
      • setje ut rykte
    • plassere ut i naturen for å auke bestanden
      • setje ut yngel
    • plassere fangstreiskap
      • setje ut snarer
    • overlate oppdrag til andre
      • setje ut prosjektet
  • setje ut av spel
    tvinge ein motstandar til å gje opp
  • setje ut i livet
    realisere ein plan;
    setje i verk

olboge 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt ǫl(n)bogi, al(n)bogi; av alen (1 og boge

Значення та вживання

  1. midtre ledd på armen
    Приклад
    • støyte olbogen;
    • krabbe på kne og olbogar
    • del av erm som dekkjer olbogen
      • slite hol på olbogen
  2. del av erm som dekkjer olbogen
    Приклад
    • slite hol på olbogen
  3. røyrstykke forma som ein olboge (1, 1);
    jamfør kne (5)

Фіксовані вирази

  • ha spisse olbogar
    kome seg fram;
    vere frekk og pågåande;
    gjere karriere utan å ta omsyn til andre

allting 2

детермінатив квантифікатор

Походження

etter lågtysk al dink

Значення та вживання

alle ting, alt; jamfør all (7)
Приклад
  • det skal vere måte på med allting

Фіксовані вирази

  • og allting
    sist i opprekning: attpåtil, til og med (2)
    • ha hus og heim og allting!

alkohol

іменник чоловічий

Вимова

alˊ- eller  -hoˊl

Походження

arabisk al-kohl ‘fint pulverisert antimon (brukt til å måle augeloka)'; gjennom mellomalderlatin alcohol ‘den finaste delen av noko, destillert essens av vin’

Значення та вживання

  1. hydrokarbon der eitt eller fleire hydrogenatom er bytte ut med ei eller fleire hydroksylgrupper
  2. rusdrikk som inneheld alkohol i tyding 1;
    Приклад
    • bruke, misbruke, halde seg borte frå alkohol

Фіксовані вирази

  • kong alkohol
    personifisering av alkohol og alkoholrus (som sosialt vonde (1))

tetragonal

прикметник

Походження

av tetragon og -al (4

Значення та вживання

ål-

префікс

Походження

norrønt al-

Значення та вживання

all, heil, mykje;
i ord som ålblaut og ålvaken

ødipal

прикметник

Походження

etter namnet på den greske segnkongen Ødipus og -al (4

Значення та вживання

som heng saman med ødipuskomplekset

spedalsk

прикметник

Походження

frå lågtysk, av spit(t)al ‘hospital’

Значення та вживання

som lid av spedalsksjuke