Avansert søk

Nynorskordboka 98 oppslagsord

tvil

substantiv hankjønn

Opphav

frå lågtysk; samanheng med tvi- og tvike

Tyding og bruk

uvisse (om kva som er best eller rettast);
tviking, rådville;
skepsis
- det er, finst ikkje tvil (i mi sjel) om det;
- det rår tvil om opphavet;
- reise tvil om noko;
- skifte mellom tvil og tru;
- eg er i (sterk) tvil om kva eg skal gjere;
- gå med på noko under tvil;
- dette er utan tvil rett – heilt sikkert;
- dette er heva over all tvil;
- feie all tvil til side – overtyde alle;
- tvilen skal kome tiltalte til gode
i fleirtal:
- eg har mine tvil (om dette går)

Faste uttrykk

dra/trekkje i tvil
ikkje vere overtydd om noko;
tvile på noko eller nokon
forklaringa vart trekt i tvil;
retten drog påstanden i tvil

tvile

tvila

verb

Opphav

Tyding og bruk

vere i tvil, vere uviss, tvike
Døme
- tvile på opplysningane;
- eg tvilar på at eg kjem – trur neppe;
- det tvilar eg ikkje på;
- tvile i trusspørsmål
tru (3, tenkje

Faste uttrykk

tvile for
ha mistanke om, tru (noko); ottast for

så 5, so 3

adverb

Opphav

norrønt svá

Tyding og bruk

brukt om hending eller handling som skjer like etter eller på eit (litt) seinare tidspunkt;
deretter (1), etterpå
Døme
- først stod dei opp, så åt dei frukost;
- han tok på seg jakke, så skjerf, så hue og vottar;
- først Berlin, så til Paris;
- da han kom inn, så ringde telefonen;
- så ein dag dukka dei opp;
- så var det det eine, så var det det andre
som ei følgje eller konsekvens av det som kjem før;
dermed, altså (1)
Døme
- han drog, så var det berre ho igjen;
- hadde eg pengar, så skulle eg kjøpe ein ny båt;
- kom hit, så skal du sjå;
- viss du kjem, så skal eg lage rommet klart til deg;
- når du ikkje vil, så må du;
- så er den saka avgjord
i grad eller omfang som blir nemnd eller som går fram av samanhengen
Døme
- kjolen er så stor at ho druknar i han;
- dobbelt så stor som dei andre;
- så fager og ung han er;
- nei, så hyggjeleg å sjå dykk;
- det er ikkje så sikkert;
- dobbelt så stor;
- vi treffest ikkje så ofte;
- han er så redd;
- ikkje så verst;
- det er ikkje så nøye;
- ha det så godt;
- så lenge du vart
i større grad enn venta
Døme
- så dum du er;
- au, det svir så!
- kvar har du vore så lenge?
på den eller den måten;
slik (4)
Døme
- så skal du gjere;
- vegen er ikkje så at ein kan køyre;
- dei seier så;
- det er ikkje så at vi kan tvinge fram eit møte no
i tillegg;
dessutan, dertil (2)
Døme
- grønsaker er godt, og så er det sunt;
- han er den høgaste i klassa, men så er han jo eldst
som refererer til noko tidlegare;
dette, slik
Døme
- var det så du sa?
- dei seier så;
- i så fall;
- i så tilfelle
brukt i utrop for understreke det som kjem etter
Døme
- så, du visste ikkje det?
- så, det er her de sit?
brukt i utrop for å slå fast at noko er ferdig, avslutta eller liknande;
sånn (6)
Døme
- så, da var vi ferdige for i dag

Faste uttrykk

om så er
viss det no er slik (som nett nemnd)
eg kan gjerne arbeide heile natta, om så er
så der
ikkje særleg bra;
så som så
eksamen gjekk så der
så lenge
- inntil vidare;
  førebels
  eg går ut og ventar så lenge
- brukt som avskilshelsing når ein snart skal møtast att
  ha det bra så lenge!
så som så
ikkje særleg bra
eksamen gjekk så som så
så visst
utan tvil;
visseleg
han er så visst ingen svindlar;
så visst eg vil ta ein kaffi
så, så
brukt for å roe ned eller trøyste
så, så, det ordnar seg snart

i villreie om

Tyding og bruk

svært uviss på;

i tvil om;

Døme

vere i villreie om kva ein skal gjere

villreie

substantiv ubøyeleg

Opphav

truleg etter bokmål; jamfør reie (

Tyding og bruk

rådvill tilstand;

Døme

det finst mykje villreie om framtida til verksemda

Faste uttrykk

i villreie om
svært uviss på;
i tvil om
vere i villreie om kva ein skal gjere

slått 3

adjektiv

Tyding og bruk

i overført tyding: påverka;

overvelda

Døme

slått av tvil, uvisse

rom 3

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt rúm

Tyding og bruk

del av bygning, avgrensa av vegger, golv og tak
Døme
- leilegheita har tre rom i tillegg til bad og kjøken;
- rommet var stort;
- gå ut av rommet
- - arbeidsrom
  - soverom
  - treroms
  - venterom
meir eller mindre sjølvstendig del av ein større behaldar
Døme
- det var tre rom i kista;
- ei veske med fire rom
- - lasterom
  - hanskerom
i overført tyding: del av verksemd eller kunnskap;
felt (2, 1), sektor (4), sfære (2)
Døme
- denne diskusjonen bør skje i det offentlege rommet
utstrekning i tre dimensjonar;
plass (8)
Døme
- det var eit ope rom mellom husa;
- det var rom til 45 i bussen;
- utstrekning i tid og rom
- - husrom
  - olbogerom
  - pusterom
  - tomrom
i overført tyding: plass til kjensler, tankar eller liknande
Døme
- gje gleda rom;
- gje rom for tankane;
- det var ikkje rom for tvil
i bunden form eintal: universet
Døme
- stire ut i rommet
- - verdsrom
  - himmelrom
i robåt: del framføre, mellom og bak toftene med plass til eitt par årer
- - ausrom
  - halvrom

krystallklar, krystallklår

adjektiv

Tyding og bruk

klar og gjennomsynleg som krystall (1)
Døme
- krystallklart vatn;
- ei krystallklar røyst
i overført tyding: veldig tydeleg;
som det ikkje er tvil om
Døme
- krystallklare argument;
- på dette punktet var han krystallklar

stuss 3

substantiv hankjønn

Opphav

Tyding og bruk

tvil, nøling
Døme
- kome i stuss om noko
sprett av ball
Døme
- målet kom etter ein stuss frå midtbanespelaren

usikker

adjektiv

Tyding og bruk

som kan vere eller bli farleg;
utrygg
Døme
- usikker is;
- stoda er usikker;
- usikkert vêr
som ein ikkje kan vite noko om;
uviss (2)
Døme
- bransjen har ei usikker framtid;
- det er usikkert korleis det går
dårleg fundert;
upåliteleg
Døme
- det er eit usikkert grunnlag å byggje på
som er i tvil;
lite overtydd;
uviss (1);
med dårleg (sjølv)tillit
Døme
- eg er usikker på kva som er rett;
- vere usikker på seg sjølv;
- svare usikkert
ustø, vaklande, famlande
Døme
- usikre steg, rørsler;
- gå usikkert

Resultater per side: