Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
9 treff

Nynorskordboka 9 oppslagsord

stat

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom lågtysk; frå latin status ‘tilstand’

Tyding og bruk

  1. geografisk om­råde som dannar ei sjølvstendig politisk eining;
    Døme
    • statane i Europa;
    • ein fri og sjølvstendig stat
  2. Døme
    • staten Sonora i Mexico
  3. samnemning for dei politiske, administrative og juridiske organa som styrer ein stat (1)
    Døme
    • vere tilsett i staten;
    • betale skatt til stat og kommune;
    • staten bør hjelpe næringane i utkantstrøka

Faste uttrykk

  • stat i staten
    organ eller institusjon som har (for) stor makt og sjølvstende i eit land
    • i somme land er hæren ein stat i staten
Artikkelside

hauk 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt haukr, opphavleg ‘ein som grip, fangar’

Tyding og bruk

  1. rovfugl i slekta Accipiter med breie og stutte venger, bøygd og kraftig nebb og lang hale
    Døme
    • hauken flyg over fjellet;
    • han vaktar ungane som ein hauk
  2. i overført tyding: talsmann for ein hard, aggressiv forsvars- og utanrikspolitikk;
    motsett due
    Døme
    • haukane i Washington og Kreml

Faste uttrykk

  • hauk og due
    leik der éin deltakar skal prøve å fange dei andre
  • hauk over hauk
    over ein som er høg og mektig, er det ein som er enda høgare og mektigare
    • statane kjempar hauk over hauk for å sikre eigne interesser
Artikkelside

hauk over hauk

Tyding og bruk

over ein som er høg og mektig, er det ein som er enda høgare og mektigare;
Sjå: hauk
Døme
  • statane kjempar hauk over hauk for å sikre eigne interesser
Artikkelside

mellomamerikansk

adjektiv

Tyding og bruk

som gjeld, skriv seg frå eller er typisk for Mellom-Amerika, det vil seie statane mellom Nord-Amerika og Sør-Amerika
Døme
  • ein mellomamerikansk president;
  • mellomamerikanske land
Artikkelside

alltysk

adjektiv

Tyding og bruk

som gjeld, omfattar heile Tyskland eller begge dei to tidlegare tyske statane
Døme
  • ein alltysk konferanse
Artikkelside

kontrahere

kontrahera

verb

Opphav

av latin contrahere ‘dra saman’; jamfør kon-

Tyding og bruk

  1. gjere ein avtale om;
    tinge med å skrive kontrakt
    Døme
    • kontrahere ein fiskebåt
    • brukt som adjektiv:
      • dei kontraherande statane
  2. om muskel: trekkje seg saman
Artikkelside

baltisk 2

adjektiv

Opphav

avleiing av namnet Baltikum

Tyding og bruk

som gjeld Baltikum og baltarar
Døme
  • dei baltiske statane Estland, Litauen og Latvia
Artikkelside

havrett

substantiv hankjønn

Opphav

av hav (1 og rett (2

Tyding og bruk

folkerettsreglar som regulerer den jurisdiksjonen statane utøver på havet
Artikkelside

sabelrasling

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

krigersk eller trugande framferd, særleg frå eit land
Døme
  • dei siste vekene har det vore ordkrig og sabelrasling mellom dei to statane
Artikkelside