Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
26 treff

Nynorskordboka 26 oppslagsord

overflod

substantiv hokjønn

Opphav

frå lågtysk , opphavleg ‘det å flyte over’

Tyding og bruk

  1. rikeleg mengd
    Døme
    • overflod av grønsaker
  2. for stor velstand;
    Døme
    • leve i overflod
Artikkelside

leve 2

leva

verb
kløyvd infinitiv: leva

Opphav

norrønt lifa

Tyding og bruk

  1. ha liv;
    vere til;
    jamfør levande (1)
    Døme
    • leve lenge;
    • ho levde i nesten i hundre år;
    • lever bestefar din enno?
  2. livnære seg;
    livberge seg
    Døme
    • ikkje ha noko å leve av;
    • dei levde på knekkebrød og nudlar;
    • vi lever for hundre kroner dagen;
    • dei har levd på trygd dei siste månadene
  3. vere i ein viss tilstand eller på ein viss stad;
    ha det på ein viss måte;
    Døme
    • eg levde lenge på den gode opplevinga;
    • leve lykkeleg;
    • dei har levd i utlandet i mange år;
    • vi lever i overflod
  4. stelle seg;
    bere seg åt
    Døme
    • dei lever farleg;
    • studentane må leve opp til visse krav
  5. vere aktuell;
    bli ståande;
    Døme
    • Ibsen sine drama kjem til å leve vidare;
    • minnet om henne lever framleis
  6. brukt i helsingar
    Døme
    • du får leve så vel!
    • lev vel!
  7. brukt i ynske eller utrop
    Døme
    • leve kongen!
    • kongen leve!

Faste uttrykk

  • den som lever, får sjå
    den som lever lenge nok, vil få vite korleis det går;
    det vil framtida vise
  • leve av/på luft og kjærleik
    leve utan materielle gode
    • de kan ikkje leve på luft og kjærleik;
    • paret levde av luft og kjærleik
  • leve for noko/nokon
    ofre seg for noko eller nokon
    • ho lever for ungane;
    • dei levde for kunsten
  • leve frå hand til munn
    leve på ein måte så ein berre så vidt har nok til å klare seg
  • leve i håpet
    trøyste seg med at det vil bli bra i framtida
  • leve i lag
    bu saman (og ha seksuelt samliv)
    • dei har levd i lag i mange år
  • leve livet
    nyte livet
    • i ferien skal eg berre slappe av og leve livet
  • leve med
    finne seg i;
    tole
    • eg må berre leve med ryggplagene
  • leve med i
    vere engasjert i
  • leve opp
    nå vaksen alder
  • leve på nokon
    la nokon andre forsørgje seg
    • ho lever på foreldra
  • leve på stor fot
    leve flott;
    ha eit stort forbruk
  • leve ut
    få utløp for, til dømes eit behov;
    realisere
    • no lever eg ut den store draumen
  • lære så lenge ein lever
    stadig lære noko nytt i livet;
    aldri bli utlært
Artikkelside

vell

substantiv inkjekjønn

Opphav

av velle

Tyding og bruk

  1. (lita) kjelde
  2. stor mengd;
    Døme
    • eit vell av vakre tonar;
    • eit vell av blomstrar fylte hagen
Artikkelside

symje, svømme

symja, svømma

verb
kløyvd infinitiv: symja

Opphav

norrønt symja, svim(m)a

Tyding og bruk

  1. kome seg framover med visse kroppsrørsler i vatn;
    Døme
    • symje på ryggen;
    • nokre ender sumde ute på vatnet;
    • vi sym over sundet;
    • dei har sumt heilt ut til ein holme
  2. vere heilt full
    Døme
    • auga hans sumde av tårer

Faste uttrykk

  • symje i
    1. vere dekt av;
      vere omgjeven av
      • maten sumde i feitt
    2. leve med overflod av
      • dei sym i pengar
  • symje over
    vere full av;
    fløyme over
    • huset sym over med rot;
    • avisene har sumt over av sinte lesarbrev
  • symje som ein fisk
    vere veldig flink til å symje
    • etter all treninga i sommar sym han som ein fisk
Artikkelside

symje i

Tyding og bruk

Sjå: symje
  1. vere dekt av;
    vere omgjeven av
    Døme
    • maten sumde i feitt
  2. leve med overflod av
    Døme
    • dei sym i pengar
Artikkelside

fullnad

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt fullnaðr

Tyding og bruk

  1. det som trengst;
    stor nok mengd;
    rikeleg mengd, overflod, fylle
    Døme
    • ha, få fullnad (av noko)
    • som adverb: fullt ut
      • det er fullnad nok
  2. fullending;
    høgaste punkt, klimaks
    Døme
    • nå sin fullnad
  3. Døme
    • gjere fullnad (for seg)

Faste uttrykk

  • til fullnads
    heilt ut;
    fullstendig, nok
    • få att til fullnads;
    • no skjønar eg til fullnads kva eg gjekk glipp av
Artikkelside

vere stinn av pengar/gryn

Tyding og bruk

ha overflod av pengar;
vere rik;
Sjå: stinn
Døme
  • du treng ikkje vere stinn av pengar for å ha det bra;
  • huseigaren var stinn av gryn
Artikkelside

stinn

adjektiv

Opphav

norrønt stinnr

Tyding og bruk

  1. Døme
    • måsane var heilt stinne av fisk;
    • eg åt så eg vart heilt stinn;
    • dei var stinne av sjølvtillit
  2. Døme
    • skodda stod stinn;
    • lufta var stinn av matos

Faste uttrykk

  • vere stinn av pengar/gryn
    ha overflod av pengar;
    vere rik
    • du treng ikkje vere stinn av pengar for å ha det bra;
    • huseigaren var stinn av gryn
  • vere stinn av trening
    vere tung i musklane av trening
Artikkelside

overmål

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør mål (1 , opphavleg ‘for stort mål’

Tyding og bruk

svært rikeleg mål (1, 1);
svært eller altfor stor mengd;
overflod, overskot
Døme
  • torghandlaren gav aldri overmål

Faste uttrykk

  • til alt overmål
    i tillegg til;
    attpåtil, endatil
    • til alt overmål var saksframstillinga slik at saka vart underkjent
  • til overmål
    i svært høg grad;
    til gagns
    • argument som til overmål ikkje er haldbare
Artikkelside

honning

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt hunang n, opphavleg ‘det gule’

Tyding og bruk

  1. søt, tjuktflytande væske som bier og humler framstiller av søte safter som dei samlar frå levande planter
    Døme
    • vill honning;
    • honningen gjorde teen søt;
    • søt som honning
  2. søt blomstersaft;
    Døme
    • humlene surra frå blomster til blomster og samla honning

Faste uttrykk

  • fløyme med mjølk og honning
    (etter 2. Mos 3,8) ha i overflod;
    ha stor rikdom
    • eit land som fløymer med mjølk og honning
  • slyngd honning
    honning som er teken ut av vokstavlene ved hjelp av ei honningslyngje
Artikkelside