Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 828 oppslagsord

ligg

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

i slang: det å liggje med nokon;

samleie

Døme

få seg eit ligg

Artikkelside

liggje, ligge

liggja, ligga

verb

Opphav

norrønt liggja

Tyding og bruk

om person eller dyr: vere i meir eller mindre vassrett stilling
Døme
- liggje både på magen og på sida;
- ho låg utstrekt;
- hunden låg på graset
- brukt som adjektiv
  liggjande stilling
vere på ein viss plass, ofte over tid;
vere i ei viss stilling
Døme
- boka ligg på bordet;
- pengane ligg i skuffa;
- byen ligg på nordsida;
- huset ligg fint til;
- prisen ligg på om lag 100 kr;
- liggje lågt i terrenget;
- reinhaldsverket ligg under kommunen;
- skipet ligg i land
i overført tyding: vere naturleg, forståeleg;
hengje saman med;
jamfør nærliggjande (2)
Døme
- det ligg nær å tru det;
- årsaka ligg i dei låge strømprisane
kvile i seng, halde senga
Døme
- liggje til sengs;
- liggje og fryse;
- liggje sjuk med feber
vere utbreidd over, dekkje
Døme
- snøen låg meterhøg;
- det låg rim på marka
vere i ein viss tilstand
Døme
- liggje på latsida;
- liggje i bløyt;
- liggje brakk;
- golvet låg fullt av klede;
- liggje vêrfast;
- liggje på lur;
- liggje i trening;
- liggje i tingingar

Faste uttrykk

liggje an
vere plassert (i høve til andre);
stille seg, teikne, ha utsikt (til)
liggje dårleg an;
det norske laget låg godt an etter første etappe
liggje att
vere att, vere gløymd
liggje etter
ikkje halde følgje
liggje for
passe til evnene og interessene til nokon
grammatikk ligg ikkje for dei
liggje for døden
vere døyande;
liggje på dødsleiet
liggje for døden i ei veke;
det året han låg for døden
liggje føre
vere til stades;
finnast (1), eksistere (1)
materialet ligg endeleg føre i bokform;
det ligg ikkje føre konkrete planar for gjennomføringa
liggje i
tyde, implisere
kva ligg det i den utsegna?
liggje med
ha samleie med
liggje nede
stå stille, ikkje vere i gang
straumnettet ligg nede
liggje noko under
vere skjult eller hemmeleg
her ligg det noko under
liggje over
1. om person: overnatte
2. om fartøy: halle på sida
liggje på likstrå
liggje på seng fram til gravferda
liggje på likstrå
liggje på seng fram til gravferda
liggje til
høyre til
det ligg til familien å vere snobbete
liggje til rette/rettes
høve, passe bra
forholda ligg godt til rette for effektivt arbeid no
liggje til grunn
vere årsak til eller grunnlag for
visjonane som ligg til grunn for satsinga
liggje under for
vere avhengig av
han låg under for alkoholen

Artikkelside

høgtrykk

substantiv inkjekjønn

Opphav

av høg ( og trykk (

Tyding og bruk

i meteorologi: tilstand med høgt atmosfæretrykk som ofte gjev fint vêr
Døme
- det ligg eit høgtrykk over Nordsjøen
sterkt press
Døme
- fabrikkane arbeidde under høgtrykk
grafisk framstillingsmetode der linjer og flater som skal kome fram på biletet, er opphøgde på plata ein trykkjer med;
jamfør flattrykk

Artikkelside

underbod

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

bod (3) som ligg under eit anna eller tidlegare bod

Døme

kome med eit underbod

Artikkelside

usentral

adjektiv

Tyding og bruk

lite sentral (, 1);

avsidesliggjande

Døme

idrettsanlegget ligg usentralt til;
huset har ei usentral plassering

Artikkelside

usjenert

adjektiv

Tyding og bruk

utan sjenanse;
ublyg, freidig;
openlys
Døme
- snakke på ein usjenert måte
- brukt som adverb:
  stå og kysse heilt usjenert
som ligg for seg sjølv utan forstyrring frå omgjevnadene;
avskjerma
Døme
- finne ein usjenert plass å bade
- brukt som adverb:
  hytta ligg usjenert til

Artikkelside

urosentrum

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

midtpunkt for urolege vêrforhold;
uvêrssenter, stormsenter
Døme
- urosentrumet ligg over Vestlandet
midtpunkt for (politisk) uro (4)
Døme
- landet er eit urosentrum i Europa

Artikkelside

langt

adverb

Opphav

av lang (

Tyding og bruk

med stor avstand;
fjernt
Døme
- langt unna;
- gå langt og lenger enn langt;
- det er ikkje så langt dit;
- det var langt mellom dei interessante innslaga;
- vere i slekt langt ute;
- eg har ikkje tenkt så langt;
- målet er å kome lengst mogleg
brukt i uttrykk for motsetning
Døme
- det blir noko langt anna
med stor tidsavstand;
framskriden i tid
Døme
- langt på dag;
- langt opp i åra;
- det er langt fram til vi er ferdige;
- det ligg nok lenger fram i tida
brukt forsterkande: mykje, i stor grad
Døme
- det går langt betre enn vi trudde;
- det var langt vanskelegare enn vi hadde venta;
- langt dei fleste var positive til innlegget

Faste uttrykk

dra det for langt
gå over grensa for kva som høver seg eller er bra
ein på passe på at ein ikkje dreg spøken for langt
gå for langt
gå for vidt;
overdrive
nei, no går det for langt!
i det lengste
så lenge som mogleg
langt om lenge
etter lang tid;
omsider
langt på veg
i stor grad
dei er langt på veg samde om ei avtale
på langt nær
slett ikkje;
på ingen måte
planen er på langt nær oppfylt enno;
dei er ikkje på langt nær klare til å dra
sitje langt inne
vere vanskeleg å oppnå
sigeren sat langt inne
sjå langt etter
lengte etter utan å kunne få
eg kan nok sjå langt etter den skuleplassen
så langt råd er
i den grad det er mogleg
vere like langt
vere tilbake til utgangspunktet
da er vi like langt

Artikkelside

trykkje, trykke

trykkja, trykka

verb

Opphav

jamfør gammalsvensk þrykkja

Tyding og bruk

presse noko inn i eller mot noko;
klemme (2, 1);
jamfør trykkjande (1)
Døme
- han trykte handa hennar;
- trykkje på knappen;
- trykkje hardt på bremsen;
- bakparten av bilen vart trykt inn i samanstøyten;
- han trykkjer nasen flat mot vindauget;
- trykkje saman avfall for å gjere det meir kompakt;
- barnet trykkjer seg inn til mora;
- dei trykte seg saman under parasollane
vere avventande og kjenne seg brydd;
jamfør trykkjande (3) og trykt (2)
Døme
- dei stod der og trykte og visste ikkje kva dei skulle gjere
vere i ein vanskeleg situasjon
Døme
- vi må hjelpe der det trykkjer mest
underkue
Døme
- kolonimaktene trykte ned andre folkeslag
framstille (publikasjon, skrift eller liknande av) bokstavar eller bilete med trykkpresse eller liknande;
prente;
jamfør trykt (1)
Døme
- trykkje bøker
lage avtrykk av mønster eller bilete på noko
Døme
- trykkje mønster på stoff
om visse småvilt og fuglar: liggje urørleg for ikkje bli sett
Døme
- ein hare sat og trykte under ei gran

Faste uttrykk

kvar skoen trykkjer
kvar vanskane ligg
leiinga må vite kvar skoen trykkjer;
innbyggjarane kjenner kvar skoen trykkjer;
dei legg ikkje skjul på kvar skoen trykkjer
trykkje på
gjere seg gjeldande
einsemda trykkjer på
trykkje på dei rette knappane
gjere det rette i ein viss situasjon
trykkje til
gjere eit krafttak
dei trykkjer til med angrepsspelet
trykkje til sitt bryst
godkjenne;
like godt
ein festival som lokalbefolkninga trykkjer til sitt bryst

Artikkelside

snakke

snakka

verb

Opphav

av lågtysk snacken, opphavleg lydord

Tyding og bruk

prate, samtale;
jamfør snakkast
Døme
- snakke med kvarandre;
- vi har ikkje snakka saman på lenge;
- eg snakkar på vegner av fleire;
- det er ikkje noko å snakke om;
- vi snakkar om alvorlege hendingar;
- har du snakka med faren din i dag?
skravle
Døme
- snakke i eit køyr;
- snakke seg frå noko;
- ho snakka uavbrote om barndomen sin
bruke taleevna si
Døme
- barnet kunne ikkje snakka enno;
- snakke russisk;
- snakk høgare!
drøfte
Døme
- snakke forretningar
sladre
Døme
- dei snakkar om henne over heile byen
brukt i utrop om noko mektig
Døme
- snakk om flaks!
- du snakkar om flott resultat!

Faste uttrykk

snakke bort
leggje lita vekt på (ei sak eller eit emne)
ikkje snakk bort det barnet seier!
snakke etter munnen
jatte med
snakke for seg
argumentere for saka si
seljarane er gode til å snakke for seg
snakke forbi kvarandre
ikkje forstå kvarandre fordi dei snakkar frå ulike utgangspunkt
snakke frampå om
ymte om, byrje å snakke om, nemne
snakke nokon rundt
overtyde, overtale eller narre nokon ved hjelp av snakk;
rundsnakke
snakke nokon til rette/rettes
snakke nokon til fornuft;
irettesetje
snakke over seg
tale i ørska
snakke til
1. vende seg til
  politikaren snakkar til heile landet
2. irettesetje
  det nytta ikkje å snakke til bråkmakarane
snakke ut
seie noko som ligg ein på hjartet
dei snakka ut om det dei hadde opplevd

Artikkelside

Resultat per side: