Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 100 oppslagsord

halde seg tørr

Tyding og bruk

Sjå: tørr

hindre at ein blir våt
Døme
- ha på støvlar for å halde seg tørr;
- kom under tak, så du held deg tørr
avstå frå alkohol eller anna rusmiddel
Døme
- ho har halde seg tørr i ti år

Artikkelside

tørr, turr

adjektiv

Opphav

norrønt þurr

Tyding og bruk

som ikkje inneheld eller er dekt av væte;
motsett blaut (1), fuktig (1), våt (1)
Døme
- klesvasken er tørr;
- vere tørr på føtene;
- skifte på seg tørre klede;
- høyet er tørt;
- tørr nysnø;
- tørr luft;
- vegen er tørr att etter regnet;
- grave grøfter for å lage marka tørrare;
- kaka var den tørraste eg har smakt;
- ha ein god og tørr kjellar
- brukt som adverb:
  maten må stå tørt
- brukt som substantiv:
  skifte på seg tørt
som vatnet ikkje når;
som er på landjorda
Døme
- båten står tørr;
- kome på tørt land
om vêr og klima: med lite eller ingen nedbør
Døme
- ein tørr sommar;
- juli er varmare og tørrare enn normalt
som manglar naturleg fukt, til dømes feitt eller slim
Døme
- tørre og magre hender;
- tørr hud;
- tørt hår;
- vere tørr i halsen;
- tørr hoste
som har gått tom for vatn
Døme
- brønnen er tørr;
- tørre bekker;
- gryta er kokt tørr
om vin: som inneheld lite sukker;
sec;
jamfør halvtørr (2)
Døme
- tørr kvitvin;
- eit glas tørr sherry
som ikkje drikk alkohol;
jamfør tørrlagd
Døme
- ho har vore tørr i fleire månader
om lyd: skarp, knirkande
Døme
- tørr stemme;
- tørr latter
(overdrive) sakleg og humørlaus;
keisam, lakonisk
Døme
- eit tørt fagspråk;
- ei tørr framstilling;
- ein tørr førelesar;
- tørre sakspapir;
- tørre sanninga;
- dette er dei tørre fakta;
- sagt med tørre ord
- brukt som adverb:
  svare tørt
om humor: lågmælt, men treffande og underfundig;
jamfør tørrvittig
Døme
- tørr humor;
- kommentarane hennar er tørre, men gode
utan (vanleg) tilhøyrsel
Døme
- steik pinjekjernane i tørr panne;
- ete maten tørr
- brukt som substantiv:
  ete tørt

Faste uttrykk

gå tørr
bli tømt for vatn eller anna væske
vasskjelda kan gå tørr
ha sitt på det tørre
vere sikra, ha gardert seg
formelt har styret sitt på det tørre;
vi kjenner regelverket og har vårt på det tørre
halde krutet tørt
vere budd på kamp
halde seg tørr
1. hindre at ein blir våt
  ha på støvlar for å halde seg tørr;
  kom under tak, så du held deg tørr
2. avstå frå alkohol eller anna rusmiddel
  ho har halde seg tørr i ti år
korkje vått eller tørt
korkje drikke eller mat
eg fekk ikkje i meg korkje vått eller tørt
på tørre nevar
utan våpen
dei slåst på tørre nevar
tørr bak øyra
vaksen, med naudsynt røynsle
ho har berre så vidt fylt 18 og er knapt tørr bak øyra;
han er framleis ikkje tørr bak øyra
tørre tårer
simulert sorg;
jamfør krokodilletåre

Artikkelside

ha sitt på det tørre

Tyding og bruk

vere sikra, ha gardert seg;

Sjå: tørr

Døme

formelt har styret sitt på det tørre;
vi kjenner regelverket og har vårt på det tørre

Artikkelside

tørst, tyrst

adjektiv

Opphav

norrønt þyrstr; samanheng med tørr

Tyding og bruk

som kjenner trong til å drikke;
som har behov for væske
Døme
- bli tørst etter å ha ete sild
- - kaffitørst
i overført tyding: som har lyst på noko;
jamfør svolten (2)
Døme
- ho er tørst på siger
- - hemntørst

Artikkelside

tørrpinne, tørrpinn, turrpinne, turrpinn

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

tørr (9) og keisam person

Døme

ein akademisk tørrpinne;
ho er ein kald og korrekt tørrpinne

Artikkelside

tørrleggje, tørrlegge, turrleggje, turrlegge

tørrleggja, tørrlegga, turrleggja, turrlegga

verb

Tyding og bruk

gjere tørr;
leie væte bort frå;
jamfør tørrlagd (1)
Døme
- tørrleggje myra;
- elva er tørrlagd etter reguleringa
i overført tyding: forby sal og skjenking av alkohol innanfor eit visst område
Døme
- byen vart tørrlagd etter innføringa av skjenkeforbodet