Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
12 treff

Nynorskordboka 12 oppslagsord

redde stumpane

Tyding og bruk

redde det vesle som enno kan reddast;
Sjå: stump
Døme
  • leiinga i firmaet forsøkte å redde stumpane førre kvartal
Artikkelside

stump 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt stumpr, frå lågtysk; jamfør stomp

Tyding og bruk

  1. stykke av noko;
    Døme
    • ein kort stump av vegen
  2. undre merssegl
  3. Døme
    • få ris på stumpen
  4. (sur)brød;
    Døme
    • ete stump med sirup på

Faste uttrykk

  • gå på stumpane
    røyne hardt på
  • i stumpar og stykke
    i veldig små bitar;
    i fillebitar
    • rive arka i stumpar og stykke
  • redde stumpane
    redde det vesle som enno kan reddast
    • leiinga i firmaet forsøkte å redde stumpane førre kvartal
Artikkelside

kvadratur

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin

Tyding og bruk

  1. byområde med rette gater og kvadratiske kvartal (2)
    Døme
    • kvadraturen i Kristiansand
  2. i geometri: det å lage om ei flate til eit kvadrat med same flateinnhald
  3. i geometri: det å rekne ut arealet av ei flate
  4. i matematikk: det å høgje i andre potens (2)

Faste uttrykk

  • sirkelens kvadratur
    1. uløyseleg matematisk problem som går ut på å konstruere eit kvadrat med same flateinnhald som ein gjeven sirkel ved å bruke passar og linjal
    2. umogleg oppgåve
Artikkelside

blokk

substantiv hankjønn eller hokjønn

Opphav

frå lågtysk, tyding 3 og 4 frå engelsk; tyding 8 frå fransk

Tyding og bruk

  1. større (ofte firkanta) stykke eller ting av solid materiale, særleg stein eller betong
    Døme
    • granitt bryt dei i blokker
  2. stabbe (1, 1) som før vart brukt til halshogging
  3. bygning i fleire etasjar og med mange bustader
    Døme
    • ei frittliggjande blokk;
    • eit kvartal med fleire blokker;
    • bu i blokk
  4. utmålt område for boring etter olje og gass
    Døme
    • regjeringa deler ut blokker i Nordsjøen
  5. heisemekanisme samansett av eit blokkhus (2) med ei eller fleire runde skiver (trinser med spor for tau eller liknande) i og festekrok eller festering
  6. reiskap, form til å vide ut sko, hattar og liknande med
  7. ihophefta ark som lett kan rivast av eitt for eitt
    Døme
    • journalisten hadde blokka si full frå intervjuet
  8. samband mellom grupper, parti eller statar
    Døme
    • den borgarlege blokka
  9. einsarta eller samanhøyrande eining
    Døme
    • reklameinnslaga skal sendast i blokker

Faste uttrykk

  • ha på blokka
    sjå som mogleg
    • ha fleire namn på blokka
  • leggje hovudet på blokka
    handle eller opptre på ein slik måte at ein er lett å gjere åtak på og kritisere
Artikkelside

tertial 1

substantiv inkjekjønn

Uttale

tærtsiaˊl

Opphav

frå latin ‘den tredje’; jamfør ters (1

Tyding og bruk

ein tredel av året;
ein periode på fire månader;
jamfør kvartal
Artikkelside

lamellblokk

substantiv hankjønn eller hokjønn

Opphav

av lamell

Tyding og bruk

ei av fleire frittliggjande bustadblokker som ligg i parallelle rekkjer og ikkje i kvartal
Artikkelside

hjørnegard, hyrnegard

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

bygard på hjørnet av eit kvartal
Artikkelside

kvartalsvis

adjektiv

Tyding og bruk

som skjer kvart kvartal (1)
Døme
  • kvartalsvise oppgjer
  • brukt som adverb
    • bladet blir gjeve ut kvartalsvis
Artikkelside

børsoppgang

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

auke i aksjekursane på børsen
Døme
  • ekspertane spår børsoppgang neste kvartal
Artikkelside

kvartal

substantiv inkjekjønn

Opphav

av mellomalderlatin quartale (anni) ‘fjerdepart (av eit år)'; jamfør kvart (1

Tyding og bruk

  1. ein firedel av eit år;
    periode på tre månader
    Døme
    • tinge avisa for eitt kvartal
  2. husgruppe med fasade mot fire gater
    Døme
    • gå rundt kvartalet;
    • sykle dei fire kvartala til jobben
Artikkelside