Avansert søk

Nynorskordboka 33 oppslagsord

rosemåle

rosemåla

verb

Tyding og bruk

i norsk folkekunst: måle blomstrar, blad eller andre figurar som ornament;
jamfør rosemåling (1)
Døme
- rosemåle ei kiste
i overført tyding: framstille noko som betre eller finare enn det i røynda er;
pynte på, idealisere, idyllisere
Døme
- rosemåle tilhøva i eit land

skipskiste

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

om eldre forhold: kiste der sjøfolk hadde kleda og dei personlege tinga sine om bord

bårevogn

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

plate med understell med hjul på, til dømes brukt på sjukehus til å frakte døde på
vogn brukt til å frakte kister på ein gravplass
vogn trekt av hest og med plass til ei kiste

kiste

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt kista; av latin cista

Tyding og bruk

stor kasse med lok;
stort skrin
Døme
- ei rosemåla kiste
- - ferdakiste
  - kamferkiste
  - kleskiste
kasse til å gravleggje ein avliden (2) i;
båre (1, 3);
jamfør sarkofag
- - likkiste
reiskap eller innretning som liknar ei kiste (1)
- - ålekiste

kistebotn

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

botn i kiste (1)

Faste uttrykk

ha pengar på kistebotnen
ha oppsparte midlar;
vere velståande
det er godt å ha litt pengar på kistebotnen;
dei levde bra og hadde sølv på kistebotn

beslag

substantiv inkjekjønn

Uttale

beslaˊg

Opphav

Tyding og bruk

metallstykke som er festa på noko til vern, styrking eller pynt
Døme
- beslag på ei kiste
det å beslagleggje, ta i forvaring;
konfiskering
Døme
- ta beslag i fartøyet;
- gjere beslag av viktige dokument
noko som er beslaglagt
Døme
- eit stort beslag narkotika
grant tau til å beslå (3) segl med

Faste uttrykk

leggje beslag på
sikre seg, oppta, okkupere (2)
leggje beslag på tida til nokon;
prosjektet legg beslag på mange ressursar

verktøykiste

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

kiste (1) til å lagre og transportere verktøy i;
stor verktøykasse (1)
i overført tyding: samla mengd metodar og hjelpemiddel som ein kan bruke til å løyse visse problem med;
verktøykasse (2)
Døme
- ministeren kom med tom verktøykiste

svartmåla

adjektiv

Tyding og bruk

som er måla svart
Døme
- ei svartmåla kiste
brukt i overført tyding: som er framstelt pessimistisk
Døme
- den svartmåla versjonen

trunk

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom engelsk; frå latin truncus ‘trestamme’

Tyding og bruk

om eldre forhold: koffert;

skattkiste

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

kiste der ein gøymer pengar og verdifulle ting
noko som ein kan hente noko verdifullt frå
Døme
- arkivet er ei lokalhistorisk skattkiste

Resultat per side: