Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
115 treff

Nynorskordboka 115 oppslagsord

signal

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå latin, av signum ‘teikn’

Tyding og bruk

  1. fastsett, avtalt teikn som ein gjev med lys, lyd, flagg, handrørsler eller liknande
    Døme
    • sende signal;
    • stogge på signal
  2. hending eller handling som varslar byrjinga på noko
    Døme
    • den nye vegen vart signalet til auka aktivitet
  3. ymt om eller teikn på ein viss (ny) framgangsmåte eller ei viss haldning til noko
    Døme
    • politiske signal;
    • vedtaket gav signal om at det ville kome pengar til utbygginga
  4. karakteristisk åtferd som ein kan tolke på ein viss måte
    Døme
    • fange opp signal om sjølvmordsfare
  5. i fysikk: variasjon i straum, radiobølgjer eller liknande for å sende informasjon frå ein avsendar til ein mottakar
Artikkelside

tappenstrek

substantiv hankjønn

Opphav

av tysk Zapfenstreich, av zapfen ‘tappe’ og Streich ‘slag’, opphavleg signal til å slå tappen i øltønna og stoppe serveringa

Tyding og bruk

i militæret: kveldssignal eit kvarter før rosignal
Døme
  • blåse tappenstrek
Artikkelside

teikn

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt teikn eller tákn

Tyding og bruk

  1. fenomen eller hending som viser eller symboliserer noko
    Døme
    • ikkje vise teikn til anger;
    • det er ikkje teikn til snø enno;
    • dugnaden er eit teikn på god naboskap;
    • trivsel på arbeidsplassen eit godt teikn
  2. symbol for eit tydingsinnhald, særleg om del av alfabet eller skriftsystem
    Døme
    • det japanske skriftspråket har mange ulike teikn
  3. handrørsle og mimikk brukt som ei språkleg eining i teiknspråk (1)
  4. kroppsrørsle eller signal brukt for å gi ein kort, enkel beskjed
    Døme
    • han gav teikn om at dei skulle vere stille;
    • fotgjengaren gav teikn om at hen skulle over vegen
  5. Døme
    • teikn i i tida;
    • vedvarande feber kan vere eit dårleg teikn;
    • teikn og under

Faste uttrykk

  • teikn i sol og måne
    teikn som tyder på at noko kjem til å hende
Artikkelside

fange 3

fanga

verb

Opphav

seint norrønt fanga, frå lågtysk; samanheng med fang og få (2

Tyding og bruk

  1. ta med fangstreiskap;
    setje fast, fakke, gripe, overmanne
    Døme
    • fange sel;
    • fange ein rømling
  2. i overført tyding: få tak i, gripe
    Døme
    • fange opp signal;
    • fange interessa hos nokon
Artikkelside

romeining

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. mål for å angje volum (1);
  2. del av bygning
    Døme
    • hotellet har 34 romeiningar
  3. digital eining som blir montert i eit rom, og som kan ta imot signal frå fjernkontroll eller liknande
Artikkelside

stoppsignal

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  2. skilt eller lyssignal som varslar stopp
Artikkelside

stoppeplikt

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

plikt for ein trafikant til å stoppe (3, 1) for visse skilt og signal
Døme
  • ikkje halde stoppeplikta
Artikkelside

utgang

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. det å gå ut eller forlate
    Døme
    • hopparen hadde fin utgang frå hoppet;
    • farten på prosjektilet like etter utgangen
  2. stad der ein går ut;
    dør, port
    Døme
    • storme mot utgangen;
    • sperre utgangen;
    • bussen har utgang bak
  3. siste del eller rest av noko;
    slutt, ende
    Døme
    • innan utgangen av året
  4. resultat av hendingsforløp, prosess eller liknande;
    utfall, følgje
    Døme
    • saka fekk ein lykkeleg utgang;
    • utgangen vart at …
  5. punkt der eit signal blir sendt ut frå eit elektronisk apparat
    Døme
    • utgang for platespelar
  6. i bridge: avslutta serie med spel
  7. i typografi: kort sluttlinje i eit avsnitt
Artikkelside

telekommunikasjonsnett

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

nett (1, 5) til overføring av signal, teikn, skrift, lyd, bilete eller liknande;
jamfør telenett
Artikkelside

telesamband

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

overføring av signal, skrift, lyd, bilete eller liknande ved hjelp av kablar, radio eller anna elektromagnetisk utstyr;
Døme
  • telesambandet med utlandet er brote
Artikkelside