Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
138 treff

Nynorskordboka 138 oppslagsord

salt 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt salt; samanheng med latin sal

Tyding og bruk

  1. kvitt stoff som har skarp smak og i reinsa form blir brukt i hushaldet;
    Døme
    • vinne ut salt av sjøvatn;
    • setje til salt før steiking;
    • strø salt over agurken
  2. kjemisk sambinding bygd opp av ion
    Døme
    • basiske salt;
    • sure salt

Faste uttrykk

  • ikkje ha/tene til salt i maten
    vere svært fattig, tene svært dårleg
    • eg hadde ikkje til salt i maten;
    • dei tener ikkje til salt i maten
  • saltet på jorda
    (etter Matt 5,13) nokon som held noko friskt og uskjemt
  • strø salt i såret
    gjere vondt verre
  • ta med ei klype salt
    ikkje rekne for bokstavleg sanning
  • vege salt
    leik der ein står rygg i rygg og skiftevis bikkar kvarandre
Artikkelside

salt 2

adjektiv

Opphav

norrønt saltr

Tyding og bruk

som inneheld eller er tilsett salt (1, 1)
Døme
  • sjøvatn er salt;
  • suppa er altfor salt;
  • gråte salte tårer
Artikkelside

salte

salta

verb

Opphav

norrønt salta

Tyding og bruk

ha salt i;
strø salt på
Døme
  • salte grauten;
  • dei saltar gatene om vinteren

Faste uttrykk

  • salte ned
    1. leggje i saltlake
      • salte ned fisk
    2. sette til side verdiar;
      investere, spare
      • ho saltar ned pengar i eigedom
Artikkelside

aning

substantiv hokjønn

Opphav

av ane (2

Tyding og bruk

  1. veik, uklar kjensle;
    Døme
    • ha ei aning om noko
  2. lita mengd
    Døme
    • ha ei aning salt på egget
Artikkelside

tørrsalte, turrsalte

tørrsalta, turrsalta

verb

Tyding og bruk

salte med tørt salt (ikkje saltlake)
Døme
  • tørrsalte fisk
Artikkelside

usalta

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje har lege i eller vorte tilsett salt
Døme
  • usalta torsk
Artikkelside

pepar

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt piparr; gjennom latin og gresk , frå eit indoarisk språk

Tyding og bruk

  1. plante i slekta Piper med små, bærliknande steinfrukter med brennande smak
  2. krydder med sterk, brennande smak, særleg av fruktene frå pepar (1)
    Døme
    • krydre med salt og pepar;
    • malen pepar;
    • ha heil pepar i fårikålen
  3. i overført tyding: kritikk, skjenn, refs
    Døme
    • dei fekk mykje pepar for utspelet

Faste uttrykk

  • dit peparen gror
    langt bort;
    pokker i vald
  • kvit pepar
    mildt krydder av mogne frukter av Piper nigrum
  • raud pepar
    krydder av kajennepepar
  • spansk pepar
  • svart pepar
    skarpt krydder av umogne frukter av Piper nigrum
Artikkelside

sylte 2

sylta

verb

Opphav

frå lågtysk eller nederlandsk; samanheng med salt (1

Tyding og bruk

  1. leggje ned ei matvare i til dømes sukkerlake, saltlake eller eddik for å konservere (2) henne
    Døme
    • sylte agurkar;
    • sylte plommer
    • brukt som adjektiv:
      • sylta grønsaker
  2. koke frukt eller bær saman med søting til syltetøy
    Døme
    • vi bruker anten å safte eller sylte solbæra
  3. i overført tyding: dyngje ned
    Døme
    • eg er heilt sylta ned i arbeid
Artikkelside

xantogenat

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør xanto-, -gen (2 og -at

Tyding og bruk

Artikkelside

vigselvatn, vigslevatn

substantiv inkjekjønn

Opphav

etter latin aqua lustralis

Tyding og bruk

om katolske forhold: vigsla (2 vatn, tilsett salt, nytta til symbol på åndeleg reinsing;
Døme
  • krosse seg med vigselvatn
Artikkelside