Avansert søk

Nynorskordboka 23227 oppslagsord

òg, og 1

adverb

Uttale

å eller åg

Opphav

same opphav som og (

Tyding og bruk

brukt trykksterkt etter det ordet eller den samanhengen det knyter seg til: au (, attåt (3), dertil, dessutan, med (, 14);

jamfør også

Døme

eg òg;
dei òg skulle bort;
vi vil òg vere med;
ho hadde vore der òg;
fanden òg!

og 2

konjunksjon

Uttale

å

Opphav

norrønt ok

Tyding og bruk

brukt til å jamstille to ord, setningsledd eller setningar av same slaget; jamfør både
Døme
- is og snø;
- stor og sterk;
- Ola og Kari;
- eple, pærer og plommer;
- dei spelte og song;
- dei gjekk og dreiv;
- dei vart gåande og prate;
- lauvet gulnar, visnar og fell;
- dei vaksne kvilte, og barna leikte
brukt i visse faste ordlag:
Døme
- med mann og mus;
- rubb og stubb;
- i rykk og napp
brukt som innhaldstom innleiing i visse utrop:
Døme
- og eg som hadde gløymt det!
- og det får du deg til å seie!

Faste uttrykk

med hud og hår
fullstendig
meir og meir
stadig meir

trå 2

adjektiv

Opphav

norrønt þrár

Tyding og bruk

som går seint på grunn av ei eller fleire hindringar;
sein, treg, tung
Døme
- få ein trå start;
- ei trå dør;
- vere trå til å lære
med vond smak eller konsistens;
harsk, beisk, ul (2
Døme
- trå sild;
- trått kjøt
som ikke gjev etter;
sta (2), fast (3)
Døme
- vere trå til å arbeide;
- vere trå på sitt

Faste uttrykk

gå trått
1. gå føre seg med lite fart eller framdrift;
  gå tregt
  det gjekk trått med salet av bustaden
2. kjennast tungt
  dagane går trått for tida
tidt og trått
ofte, jamt
kome både tidt og trått
trå mage
forstopping;
treg mage
trå masse
treg masse
trått føre
føre som gjer det tregt eller vanskeleg å ta seg fram
regnet gav trått føre i skiløypa

tå 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt tá

Tyding og bruk

kvar av dei åtskilde, leddelte delane av foten hos menneske og dyr
Døme
- skade ei tå;
- stå på tærne for å rekke opp;
- stiltre seg på tå for ikkje å uroe
fremste del av sko eller strømpe
Døme
- sko med spiss tå;
- ha hol på tåa

Faste uttrykk

frå topp til tå
frå øvst til nedst
dei er kledd i grønt frå topp til tå
gå på tærne for nokon
vere forsiktig for ikkje å irritere nokon
lett på tå
med lette steg
på tå hev
1. på tærne
  stå på tå hev
2. i skjerpa, vaken tilstand
  spelarane var på tå hev frå kampstart
trø nokon på tærne
kome for nær innpå einemerka eller rettane til nokon;
støyte, fornærme, krenkje eller plage nokon

offside 1

substantiv hankjønn

Uttale

åfˊfsaid

Opphav

Tyding og bruk

i fotball og bandy: det at ein spelar er på banehalvdelen til motstandaren og berre har éin motspelar mellom seg og motstandarmålet når ein medspelar sender ballen til han
Døme
- bli avblåsen for offside;
- ein klar offside
i ishockey: det at ein spelar går inn i forsvarsfeltet til motstandarlaget før pucken

stø seg til

Tyding og bruk

Sjå: stø

finne hjelp i;
støtte seg til (1)
Døme
- han stødde seg til vener og familie;
- eg stør meg til notata
byggje på som grunnlag for meining, syn eller liknande;
støtte seg til (2)
Døme
- stø seg til den nyaste forskinga;
- eg stødde meg til kunnskapen din

ståande styrkar

Tyding og bruk

tropp (2) som er i beredskap og klare til kamp;

Sjå: styrke

støve av

Tyding og bruk

tørke støv av;

reingjere;

Sjå: støve

Døme

han støva av pianoet og bokhyllene

støvande

adjektiv

Tyding og bruk

som lagar (mykje) støv;
med støv
Døme
- møkkete og støvande grusvegar;
- eit støvande arbeid
flott, storarta;
likande
Døme
- ein støvande kar
brukt som adverb: så støvet flyg;
feiande (1)
Døme
- han kom støvande ned trappa;
- arbeidet går støvande!

støtte seg til

Tyding og bruk

finne hjelp i;
stø seg til (1)
Døme
- han støtta seg til vener og familie;
- støtte seg til notata
bygge på som grunnlag for meining, syn eller liknande;
stø seg til (2)
Døme
- dei støttar seg på ny teknologi

Resultater per side: