Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
87 treff

Nynorskordboka 87 oppslagsord

fungere

fungera

verb

Opphav

av latin fungi ‘gjere, fullføre’

Tyding og bruk

  1. gjere teneste (mellombels)
    Døme
    • han fungerer som trenar;
    • denne kassa får fungere som stol
    • brukt som adjektiv
      • fungerande formann
  2. verke (tilfredsstillande);
    fylle oppgåva si
    Døme
    • samarbeidet fungerer godt;
    • dei nye retningslinjene fungerer ikkje så godt i praksis
    • brukt som adjektiv
      • eit fungerande hjarte
Artikkelside

grei

adjektiv

Opphav

norrønt greiðr

Tyding og bruk

  1. som er lett å skjøne;
    enkel, klar, tydeleg
    Døme
    • eit greitt svar;
    • ein grei måte å gjere ting på;
    • dette er ikkje så greitt å forstå;
    • det skal bli greiare å reise med buss
    • brukt som adverb
      • ho svarte stutt og greitt
  2. Døme
    • ein grei kar;
    • han er ikkje så grei å ha med å gjere;
    • vil du vere så grei å …
  3. om tilstand: i orden, problemfri
    Døme
    • ikkje ha det så greitt;
    • det er greitt!
  4. Døme
    • ei grei ordning;
    • det kunne vore greitt om …;
    • finne den greiaste løysinga
  5. brukt som adverb: tilfredsstillande
    Døme
    • kvardagen fungerer greitt utan bil;
    • alle kom greitt frå utfordringa
Artikkelside

styringsrente

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

rente (1, 1) som blir fastsett av ein nasjonalbank, og som fungerer som tiltak for å påverke utviklinga i nasjonal økonomi
Artikkelside

støtteapparat

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

gruppe av personar som fungerer som hjelp og støtte (1, 4)
Døme
  • landslaget må ha eit godt støtteapparat i ryggen;
  • eit støtteapparat som skal få unge lovbrytarar på rett kjøl
Artikkelside

nominal 2

adjektiv

Opphav

frå latin; jamfør nomen (1

Tyding og bruk

i grammatikk: som fungerer som eit nomen (1;
som lagar eit nomen
Døme
  • eit nominalt setningsledd;
  • nominale suffiks
Artikkelside

usjølvstendig

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje førekjem eller fungerer aleine
    Døme
    • eit usjølvstendig produkt
  2. som ofte treng hjelp frå andre;
    Døme
    • ein usjølvstendig forskar;
    • for mykje dulling kan gjere barna usjølvstendige

Faste uttrykk

  • usjølvstendig verb
    verb som ikkje kan stå aleine utan predikativ (1
    • 'tykkjast' er eit usjølvstendig verb
Artikkelside

predikativ 2

adjektiv

Uttale

prediˊkativ eller  predikˊkativ

Opphav

frå latin

Tyding og bruk

som fungerer som eit predikativ (1
Døme
  • i setninga ‘epla er gode’ står ‘gode’ som predikativt adjektiv
Artikkelside

daud, død 2

adjektiv

Opphav

norrønt dauðr

Tyding og bruk

  1. ikkje lenger i live, avliden (1)
    Døme
    • ho er død no;
    • død eller levande;
    • bli erklært død;
    • ein daud fisk;
    • daude fluger i vinduskarmen;
    • daude planter
    • brukt som substantiv:
      • følgje den døde til grava;
      • stå opp frå dei døde
  2. som verkar livlaus
    Døme
    • bleike og daude augo;
    • snakke med ei daud røyst
  3. som har lite ferdsel, liv eller verksemd;
    Døme
    • staden verkar daud;
    • her er det heilt daudt
  4. som ikkje blir brukt meir;
    Døme
    • latin er eit daudt språk;
    • denne tradisjonen har vore daud lenge
  5. som ikkje fungerer meir;
    Døme
    • motoren er daud;
    • telefonen min er heilt daud
  6. som ikkje er relevant eller aktuell lenger
    Døme
    • bluesen er ikkje daud;
    • saka er heilt daud
  7. som kjennest slapp;
    Døme
    • daud i kroppen;
    • ein daud fot
  8. i ro;
    Døme
    • sjøen låg daud og still;
    • det er daudt i vêret;
    • ballen låg daud;
    • eit daudt publikum
  9. som er ugyldig;
    som ikkje tel (med)
    Døme
    • eit daudt kast;
    • eit daudt hopp

Faste uttrykk

  • daud og gravlagd
    1. avliden og lagd i jorda
      • keisaren er død og gravlagd for fleire hundre år sidan
    2. i overført tyding: avslutta og gløymd (2
      • stykket er ikkje daudt og gravlagt heilt enno
  • daud som ei sild
    heilt livlaus;
    steindaud
    • liggje daud som ei sild
  • daudt løp
    uavgjort resultat (i konkurranse, kamp eller strid)
    • det var daudt løp mellom konkurrentane
  • daudt prosjekt
    noko som er nyttelaust, fåfengd (2;
    fånytte
    • å klippe blautt gras er eit daudt prosjekt
Artikkelside

trafikklys, trafikkljos

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

lys i (minst to) ulike fargar som fungerer som trafikksignal
Døme
  • sjåføren ignorerte trafikklysa;
  • under vegarbeidet blir trafikken regulert med trafikklys
Artikkelside

veneforeining, venneforeining

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

foreining som fungerer som støttespelar for noko
Døme
  • galleriet fekk økonomisk hjelp frå veneforeininga
Artikkelside