Avansert søk

5 treff

Nynorskordboka 5 oppslagsord

nid

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt níð ‘hån’; i tydinga ‘ærekrenking’ av tysk Neid

Tyding og bruk

  1. særleg om norrøne forhold: hån (1, spott (1, ærekrenking
    Døme
    • Egils nid mot kong Eirik
  2. Døme
    • vere fylt av hat og nid

noaord

substantiv inkjekjønn

Opphav

av polynesisk noa- ‘allmenn, ikkje heilag’

Tyding og bruk

i språkvitskap: ord ein nyttar som erstatning for eit ord ein reknar for å vere farleg eller skadeleg å nemne;
jamfør tabuord
Døme
  • 'Gamle-Eirik' eller 'hinmannen' er noaord for 'djevelen'

sira

substantiv ubøyeleg

Opphav

same opphav som sir (2

Tyding og bruk

om norrøne forhold: tittel framfor namn på geistlege;
Døme
  • sira Eirik

tilnamn

substantiv inkjekjønn

Opphav

truleg etter tysk Beiname; etter latin cognomen

Tyding og bruk

(karakteriserande) tillegg til eller erstatning for personnamn
Døme
  • Eirik fekk tilnamnet Blodøks;
  • tilnamn kan gå over til slektsnamn

oppdage

oppdaga

verb
kløyvd infinitiv: oppdaga

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. (vere den første til å) bli klar over at eit naturfenomen eller ein stad finst
    Døme
    • Armauer Hansen oppdaga leprabasillen;
    • Eirik Raude oppdaga Grønland
  2. få auge på;
    bli var
    Døme
    • oppdage ein tjuv
  3. (vere den første til å) leggje merke til noko makelaust, til dømes eit talent eller ein stad med særlege kvalitetar
    Døme
    • bandet vart oppdaga av eit britisk plateselskap;
    • turistane har oppdaga det vestlandske kulturlandskapet