Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
34 treff

Nynorskordboka 34 oppslagsord

einannan

pronomen

Opphav

norrønt einn - annarr ‘(den) eine - (den) andre’

Tyding og bruk

Døme
  • hjelpe einannan

Faste uttrykk

Artikkelside

straumskavl

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

brotsjø i opprørt vatn, særleg når vind og straum går mot einannan
Døme
  • det var uråd å halde skuta på rett kjøl i straumskavlane
Artikkelside

vegkryss

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. stad der to eller fleire vegar kryssar einannan;
  2. i overført tyding: avgjerande val;
Artikkelside

vegkross

substantiv hankjønn

vegkors

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. stad der to eller fleire vegar kryssar einannan;
  2. i overført tyding: avgjerande val;
Artikkelside

enkel

adjektiv

Opphav

frå lågtysk ‘einaste’; samanheng med ein (2

Tyding og bruk

  1. som er av éi eining;
    Døme
    • enkle vindauge;
    • enkel vegg;
    • enkel tråd
  2. samansett av få delar;
    lite innfløkt;
    utan noko ekstra
    Døme
    • enkel reiskap;
    • ein enkel melodi;
    • enkel kost;
    • enkel oppbygnad;
    • ein enkel, men elegant kjole;
    • gjere det enkelt
    • brukt som adverb
      • stova er enkelt møblert
  3. som krev lite;
    Døme
    • ha enkle vanar;
    • leve eit enkelt liv;
    • dei er enkle folk
  4. lett å forstå, gjere eller bruke;
    Døme
    • ei enkel oppgåve;
    • dette er enkelt å svare på;
    • kan vi finne ei enklare løysing?
    • brukt som substantiv
      • det er ofte det enklaste som er det beste

Faste uttrykk

Artikkelside

tumle

tumla

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. gå ustøtt;
    rave, falle, ramle
    Døme
    • tumle omkring i mørkeret;
    • ho tumla bakover;
    • tumle i koll;
    • tumle om einannan
  2. boltre seg;
    ståke, styre, stelle
    Døme
    • ungane kan tumle seg fritt her;
    • dei tumla rundt på isen;
    • gå og tumle med noko av kvart
  3. drive på med;
    bakse, slite
    Døme
    • tumle med planar;
    • tumle med problem
Artikkelside

slitne

slitna

verb

Opphav

norrønt slitna

Tyding og bruk

ryke av;
gå frå einannan;
Døme
  • slepetauet slitna;
  • riket slitna sund
Artikkelside

skiljast

verb

Opphav

av skilje (2

Tyding og bruk

  1. gå frå einannan;
    avslutte hopehav
    Døme
    • skiljast som gode vener
  2. løyse opp ekteskap;
    Døme
    • dei skilst etter ti års ekteskap

Faste uttrykk

  • skiljast med
    1. bli skild frå
      • han skilst med venene
    2. kvitte seg med
      • ho skilst med den gamle stolen
Artikkelside

resiprok

adjektiv

Opphav

frå fransk; av latin reciprocare ‘snu tilbake’

Tyding og bruk

  1. gjensidig, innbyrdes
    Døme
    • ein resiprok relasjon mellom lærar og elev
  2. i matematikk: invers (2)
    Døme
    • den resiproke brøken til ¾ er ⁴⁄₃

Faste uttrykk

  • resiprokt pronomen
    pronomenet einannan eller kvarandre som uttrykkjer eit gjensidig tilhøve mellom to eller fleire
  • resiprokt verb
    verb med ending ‘-st’ som skildrar ei handling som inkluderer to eller fleire
    • verba ‘møtast’ og ‘slåst’ er resiproke verb
Artikkelside

pronomen

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå latin ‘i staden for namnet’

Tyding og bruk

i grammatikk: substantivisk eller adjektivisk ord som får tydingsinnhald frå eit ord eller eit uttrykk i den språklege samanhengen, eller frå noko(n) som det blir vist til i den aktuelle situasjonen
Døme
  • 'eg', 'ein' og 'kven' er døme på pronomen

Faste uttrykk

  • personleg pronomen
    pronomen brukt for å vise til ein grammatisk person (4)
    • ‘han’ og ‘deg’ er døme på personlege pronomen
  • refleksivt pronomen
    pronomenet seg som viser tilbake på subjektet i setninga, til dømes i ‘han sette seg’, ‘dei greidde seg sjølve’
  • resiprokt pronomen
    pronomenet einannan eller kvarandre som uttrykkjer eit gjensidig tilhøve mellom to eller fleire
  • ubunde pronomen
    pronomenet ein (1 som har ein uspesifisert referanse
Artikkelside