Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 112 oppslagsord

bedrift

substantiv hokjønn

Uttale

bedrifˊt

Opphav

av lågtysk bedrif; med innverknad frå drift

Tyding og bruk

føretak innanfor industri, handel eller liknande;
verksemd (2)
Døme
- ei bedrift med industriarbeidsplassar
storverk (1), dåd
Døme
- utføre ei bedrift

Artikkelside

rik

adjektiv

Opphav

norrønt ríkr, opphavleg ‘mektig’

Tyding og bruk

som eig mykje, som har rikeleg av noko
Døme
- ei rik og mektig kvinne;
- rike nasjonar;
- landet er rikt på vasskraft;
- rike oljefunn;
- ha ein rik fantasi;
- bli ei røynsle rikare;
- vere eit av dei rikaste landa i verda
- brukt som substantiv:
  dei rike har det godt
som gjev god avkastning
Døme
- ein rik eplehaust;
- eit rikt fiske
som inneheld mykje av noko
Døme
- appelsin er rik på C-vitamin
som inneheld mykje forskjellig;
mangearta
Døme
- ein rik fauna;
- leve eit rikt liv

Faste uttrykk

rik onkel
person, bedrift eller liknande som bidreg til å styrkje økonomien
fotballaget treng ein rik onkel
smular frå dei rike sitt bord
det som blir til overs etter dei som har mykje

Artikkelside

vekstlokomotiv

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

land, region, bedrift eller liknande som er drivkraft i (økonomisk) vekst;

jamfør lokomotiv (2)

Artikkelside

sitje i veggene

Tyding og bruk

vere ein del av ein innarbeidd kultur i ei bedrift, ein organisasjon eller liknande;

Sjå: vegg

Artikkelside

vegg

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt veggr; samanheng med vidje

Tyding og bruk

loddrett del av bygning i mur, tre eller liknande som dannar side i ein bygning eller i eit rom;
loddrett flate som skil mellom rom
Døme
- veggene på huset var raudmåla;
- døra i veggen mellom stova og kjøkenet;
- hengje bileta opp på veggen
- - bakvegg
  - delevegg
  - gavlvegg
  - langvegg
  - sørvegg
(loddrett) flate som er side i noko
Døme
- veggene i kassa;
- veggen i boreholet
i biologi: vev eller liknande som fungerer som ein avgrensande del i eit organ
Døme
- veggene i livmora
- - bukvegg
  - cellevegg
  - magevegg
loddrett eller bratt side av fjell
Døme
- veggen reiste seg bratt føre oss
- - bergvegg
  - fjellvegg

Faste uttrykk

bort i/borti alle vegger
heilt meiningslaust
prosjektet er bort i alle vegger;
forslaget var borti alle vegger
bort i/borti staur og vegger
riv ruskande gale
forklaringa var bort i staur og vegger;
saka er borti staur og vegger
bort i/borti veggene
fullstendig meiningslaust;
urimeleg (1)
denne løysinga er jo heilt bort i veggene;
utvisinga var borti veggene
husets fire vegger
heime (2, 1);
innandørs
dei held seg innanfor husets fire vegger mesteparten av tida;
dette må vi halde bak husets fire vegger
i femte veggen
i lause lufta
han satt og glante i femte veggen;
han heiv papirene i femte veggen
levande vegg
målvakt som ikkje slepp inn mål
møte veggen
(brått) gå tom for krefter;
bli utbrend (2)
måle fanden på veggen
gje ein (altfor) negativ skildring stoda eller framtida
setje til veggs
stoppe motparten i ein diskusjon eller liknande med vanskelege spørsmål eller særs overtydande argument, slik at hen blir svar skuldig
sitje i veggene
vere ein del av ein innarbeidd kultur i ei bedrift, ein organisasjon eller liknande
skrifta på veggen
(høgtideleg) varsel om ulykke og dårlege tider;
mene tekel
snakke til veggen/ein vegg
snakke til nokon som ikkje lèt seg påverke eller ikkje høyrer på kva ein seier
å snakke til leiinga er som å snakke til veggen;
når eg stiller spørsmål, så er det som å snakke til ein vegg
stange/renne hovudet mot veggen
møte uovervinnelege hindringar
vi prøver å få svar, men stangar hovudet i veggen;
dei renner hovudet i veggen, uansett kvar dei spør etter hjelp
stå/vere som ein vegg
1. vere til hinder;
  stengje, hindre
  bølgja stod som ein vegg føre oss;
  snøen var som ein vegg ute
2. om målvakt: ikkje sleppe inn mål;
  stengje buret
  ho stod som ein vegg og sleppte ikkje inn eit einaste mål;
  målvakta var som ein vegg gjennom heile kampen
vegg i vegg
ved sida av kvarandre (som naboar)
vi har budd vegg i vegg heile livet;
han arbeider vegg i vegg med meg

Artikkelside

underkontor

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

kontor (3) eller avdeling av ei bedrift som blir administrert av eit hovudkontor, men som ofte ligg ein annan stad;

jamfør filial

Artikkelside

styringsrett

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

rett til å styre bedrift, kapital eller liknande;

jamfør rett (, 1)

Døme

ha styringsretten over kapital

Artikkelside

praksisplass

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

midlertidig stilling i bedrift for å få praktisk øving og erfaring;

jamfør arbeidstrening

Artikkelside

praksis

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk prattein ‘gjere, handle’

Tyding og bruk

måte å gjere noko på;
handling som realiserer ein intensjon, plan, teori eller ei lære;
motsett teori (2)
Døme
- elevane skal lære både teori og praksis
yrkesverksemd eller fagleg gjeremål
Døme
- fysioterapeuten har opna eigen praksis
- - advokatpraksis
  - allmennpraksis
  - privatpraksis
del av teoretisk studium der ein får praktisk øving i faget ved å jobbe i ei bedrift;
jamfør praksisplass
Døme
- eg håpar å ha praksisen min på ein barneskule
opplæring eller røynsle gjennom praktisk øving
Døme
- skaffe seg relevant praksis gjennom sommarjobb;
- elevane er ute i praksis
skikk og bruk;
det som er vanleg å gjere
Døme
- vanleg praksis er at dei besøkjande må vise legitimasjon;
- i samsvar med dagens praksis

Faste uttrykk

i praksis
i røynda, i realiteten
intensjonen er god, men dei får det ikkje til i praksis

Artikkelside

velferdsgode

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

gode (3 som ein velferdsstat tilbyr innbyggjarane sine
Døme
- jobbe for å halde på vitale velferdsgoder
frynsegode knytt til rekreasjon og trivnad som ei bedrift tilbyr dei tilsette

Artikkelside

Resultater per side: