Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
28 treff

Nynorskordboka 28 oppslagsord

romvekt

substantiv hokjønn

Opphav

av rom (3

Tyding og bruk

tettleiken til eit stoff, uttrykt ved masse (1, 2) dividert med volum (1);
Artikkelside

rommål

substantiv inkjekjønn

Opphav

av rom (3

Tyding og bruk

mål for plassen noko tek opp i ein behaldar eller liknande;
jamfør volum (1)
Døme
  • den grunnleggjande eininga for rommål er liter
Artikkelside

rominnhald

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

storleik målt i rommål;
Døme
  • kor stort rominnhald har kjegla?
Artikkelside

romfang

substantiv inkjekjønn

Opphav

av rom (3 og fang

Tyding og bruk

i fysikk: plass som noko krev;
Døme
  • romfanget for lekamane skiftar med temperaturen
Artikkelside

romeining

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. mål for å angje volum (1);
  2. del av bygning
    Døme
    • hotellet har 34 romeiningar
  3. digital eining som blir montert i eit rom, og som kan ta imot signal frå fjernkontroll eller liknande
Artikkelside

forhøging

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å gjere eller bli høgare;
    Døme
    • forhøging av havnivået
  2. det å gje eller få større verdi, intensitet, volum eller liknande;
    Døme
    • førhøging av aksjekapital
  3. noko som ligg høgare enn omgjevnadene;
    Døme
    • ei forhøging i terrenget
Artikkelside

plass

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt plaz, gjennom lågtysk, frå latin platea ‘brei gate’; samanheng med plate

Tyding og bruk

  1. ope område i by, omgjeve av bygningar og ofte med benker, planter og liknande
    Døme
    • byen har mange fine plassar
  2. større, ope område som blir brukt til eit særskilt føremål
  3. stad der nokon driv ei viss verksemd
  4. Døme
    • kome til ein ny plass;
    • langs vegen var det mange fine plassar der vi kunne raste
  5. om eldre forhold: husmannsplass
  6. avgrensa stad der ein kan sitje, stå eller liggje
    Døme
    • hesten står på plassen sin i stallen;
    • det er framleis ledige plassar på toget
  7. stad der noko høyrer til eller skal vere
    Døme
    • ho fekk plass på studiet i Bergen
  8. volum eller areal som trengst eller kan fyllast;
    Døme
    • ha god plass;
    • det var ikkje plass til dei på bussen
  9. posisjon, rang;
    plassering
    Døme
    • ha ein framskoten plass i partiet;
    • ho kom på andre plass i NM

Faste uttrykk

  • falle på plass
    ordne seg;
    bli klar
    • viss finansieringa fell på plass, blir brua ferdig om to år
  • setje på plass
    1. snakke nokon til rette;
      stramme opp, refse
      • ho sette motdebattantane på plass
    2. gjere det klart korleis ting skal vere
      • setja tinga på plass
  • ta plass
    setje seg;
    stille seg opp
  • vere på sin plass
    vere passande, relevant eller liknande
    • orsakinga var heilt på sin plass
Artikkelside

koke 2

koka

verb

Opphav

gjennom lågtysk, frå latin coquere, samanheng med kokk (2; kjøken

Tyding og bruk

  1. om væske eller det som er i væska: ha slik temperatur at væska går over til damp;
    vere på kokepunktet
    Døme
    • vatnet koker;
    • potetene kokte;
    • suppa har kokt lenge nok
  2. få til å koke (2, 1)
    Døme
    • koke graut;
    • koke poteter;
    • koke middag
  3. lage til eller vinne ut ved koking
    Døme
    • koke saft av blåbær
  4. vere i sterk og uroleg rørsle
    Døme
    • havet larmar og koker;
    • silda koker ute på fjorden
  5. vere i sterk sinnsrørsle;
    jamfør kokande (2)
    Døme
    • det kokte i han;
    • koke av sinne

Faste uttrykk

  • koke bort
    gå i oppløysing;
    ikkje bli noko av
    • saka kokte bort;
    • koke bort i ingenting
  • koke i hop
    finne på, dikte opp;
    koke saman
    • koke i hop ei historie
  • koke inn
    (få til å) minke i volum ved oppvarming
    • koke inn krafta
  • koke ned
    redusere, konsentrere
    • det heile kokte ned til eit spørsmål om økonomi
  • koke opp
    1. varme opp til kokepunktet
      • koke opp suppa
    2. finne på, dikte opp
      • koke opp ei historie
  • koke over
    1. fosse over kanten på kokekar
      • grauten kokte over
    2. miste fatninga
      • det kokte over for ho
  • koke saman
    finne på, dikte opp;
    koke i hop
    • avisa kokte saman ei sak
  • koke ut
    vinne ut noko ved koking
    • koke ut kraft av kjøtbein
Artikkelside

stemmevolum

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

volum (3) på stemme
Døme
  • framføre eit spørsmål med lågt stemmevolum
Artikkelside

volumkontroll

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

knott til å regulere lydstyrken med, til dømes på radio- og fjernsynsapparat;
jamfør volum (3)
Artikkelside