Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
13 treff

Nynorskordboka 13 oppslagsord

tø 2, tøye 1

tøya

verb

Opphav

norrønt þeyja

Tyding og bruk

smelte, bråne, tine
Døme
  • snøen tør;
  • det tør fort i sola

Faste uttrykk

  • tø opp
    bli meir livleg og omgjengeleg
    • han tødde opp utetter i selskapet
Artikkelside

valvake

substantiv hokjønn

Opphav

frå svensk; jamfør vake (1

Tyding og bruk

samkome utetter natta for å følgje oppteljinga av røyster etter eit val (3, 2)
Artikkelside

utigjennom

preposisjon

Tyding og bruk

  1. ut igjennom
    Døme
    • gå utigjennom døra
  2. utetter ei viss tid;
    Døme
    • utigjennom tidene;
    • utigjennom året
Artikkelside

utetter

preposisjon

Tyding og bruk

  1. til ein stad lenger ute;
    mot utsida av
    Døme
    • segle utetter fjorden;
    • utetter mot havet
    • brukt som adverb:
      • dei rodde utetter
  2. om tid: framover (3)
    Døme
    • utetter vinteren
  3. ut mot omgjevnadene;
    Døme
    • partiet står samla utetter;
    • han er ansiktet utetter i firmaet
Artikkelside

vegg

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt veggr; samanheng med vidje

Tyding og bruk

  1. loddrett flate som skil mellom rom;
    loddrett avgrensing av ein bygning utetter
    Døme
    • døra i veggen mellom stova og kjøkkenet;
    • veggene på huset var raudmåla;
    • skodda var tjukk som ein vegg;
    • slikt snakk må ikkje kome utom veggene;
    • renne hovudet mot veggen – møte uovervinnelege hindringar;
    • framlegget er bort i veggene, bort i staur og vegger – meiningslaust;
    • sjå bort i femte veggen – sjå tomt framfor seg
  2. (loddrett) side(flate)
    Døme
    • bukvegg;
    • fjellvegg;
    • sylindervegg

Faste uttrykk

  • møte veggen
    brått gå tom for krefter;
    bli utbrend (2)
  • måle fanden på veggen
    svartmåle stoda eller framtida
  • setja til veggs
    stogga med overtydande argument
  • vegg i vegg
    ved sida av kvarandre
    • vi har budd vegg i vegg heile livet;
    • han arbeider vegg i vegg med meg
Artikkelside

side

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt síða, opphavleg ‘noko som tøyer seg nedetter’; jamfør sid

Tyding og bruk

  1. høgre eller venstre del av menneske- eller dyrekropp
    Døme
    • liggje på sida;
    • setje hendene i sida
  2. på slakt: halv kropp utan hovud og lemer
    Døme
    • kjøpe ein bog og ei side
  3. parti som vender utetter;
    ytterflate på langs av noko
    Døme
    • bilen velta over på sida;
    • bilen kom opp på sida av syklisten;
    • sidene i ein trekant
  4. Døme
    • sidene i ei bok;
    • slå opp på side 200 i læreboka
  5. del av rom, område eller tidsrom
    Døme
    • sitje på høgre sida i salen;
    • gå på venstre sida av vegen;
    • på andre sida av fjorden;
    • på denne sida av nyttår
  6. eigenskap
    Døme
    • ha sine gode sider
  7. del, felt, område
    Døme
    • den økonomiske sida av saka;
    • to sider av same saka
  8. kant, retning til høgre eller venstre
    Døme
    • eg hadde ikkje venta dette frå den sida
  9. parti (for eller imot)
    Døme
    • få tilslutnad frå alle sider;
    • ha nokon på si side;
    • ho på si side;
    • vere med i krigen på feil side
  10. jamfør farsside og morsside
    Døme
    • vere i slekt på begge sider

Faste uttrykk

  • leggje til side
    spare, gøyme
    • ho legg til side litt pengar;
    • planane er lagde til side
  • på sida av saka
    utanfor det eigenlege saksområdet
  • setje til side/sides
    oversjå
    • få fullmakt til å setje til side forskrifter
  • side om side
    på høgde med kvarandre;
    jamsides
    • dei gjekk side om side
  • sterk side
    god eigenskap
    • viljen til å hjelpe dei som er i naud, er ei sterk side ved folk
  • svak side
    feil, mangel
    • ei svak side ved rapporten;
    • undersøkinga har svake sider
  • til sides
    til ein annan stad;
    bort
    • feie all tvil til sides;
    • ta eit steg til sides;
    • dra gardinene til sides
  • ved sida av
    1. like inntil
      • han trefte ved sida av blinken
    2. jamsides med
      • dei sat ved sida av kvarandre
    3. i tillegg (til)
      • ho fekk jobb, men fortsette å studere ved sida av
  • vere på den sikre sida
    halde seg trygg;
    ha teke åtgjerder
Artikkelside

framover

preposisjon

Tyding og bruk

  1. i retning fram;
    Døme
    • gå framover golvet
    • brukt som adverb
      • falle framover;
      • båten sig framover
  2. om bøying, stilling: frå vertikal posisjon med framsida først
    Døme
    • stolen hallar framover;
    • bøye seg framover
  3. Døme
    • framover vinteren
    • brukt som adverb
      • framover i tida;
      • no framover
  4. som adverb: i utvikling mot fullføring eller mot noko betre
    Døme
    • arbeidet går framover

Faste uttrykk

  • gå framover med
    kome seg, bli betre
    • det går framover med han
  • tenkje framover
    tenkje på tida som er framfor ein;
    planleggje
    • vi må tenkje framover, på komande generasjonar
Artikkelside

frametter

preposisjon

Tyding og bruk

  1. Døme
    • gå frametter vegen
    • brukt som adverb
      • arbeidet går frametter
  2. om tid: (vidare) framover, utover, utetter
    Døme
    • frametter våren
    • brukt som adverb
      • det blir travelt no frametter

Faste uttrykk

  • og så frametter
    og så bortetter, og så vidare;
    forkorta osfr.
    • bøker, blad, hefte og så frametter
Artikkelside

tø opp

Tyding og bruk

bli meir livleg og omgjengeleg;
Sjå: tø
Døme
  • han tødde opp utetter i selskapet
Artikkelside

ytarleg

adverb

Opphav

samanheng med utarleg, truleg påverka av lågtysk uterlich ‘ytst, utetter’

Tyding og bruk

  2. Døme
    • vi veit ytarleg lite;
    • det var ytarleg sjeldan dei hadde besøk
Artikkelside