Avansert søk

Nynorskordboka 8 oppslagsord

vond

adjektiv

Opphav

norrønt vándr, vóndr

Tyding og bruk

plagsam, pinefull, skadeleg;
jamfør vondt
Døme
- vond smak;
- det var vondt å miste barnet;
- ryggen er vorten vondare den siste tida;
- den vondaste dagen i mitt liv
- brukt som adverb:
  lukte vondt;
  au, det gjer vondt;
  det var ikkje vondt meint
vanskeleg, innvikla, problematisk
Døme
- kome opp i ein vond situasjon
sint
Døme
- ho vart vond på meg
vondskapsfull
Døme
- bli lurt av ein vond mann
- brukt som substantiv:
  striden mellom det gode og det vonde
brukt som substantiv: trolldom
Døme
- kaste vondt på folk

Faste uttrykk

det ein ikkje veit, har ein ikkje vondt av
det ein ikkje har kjennskap til, blir ein ikkje plaga av
det vonde auget
blikk som seiest ha kraft til å skade menneske eller dyr
bli råka av det vonde auget
gammal vane er vond å vende
det er vanskeleg å leggje av seg ein innarbeidd vane
gjere vondt verre
gjere noko negativt enda dårlegare
ha vondt av
tykkje synd i
ha vondt for
ha problem med
eg har vondt for å hugse enkeltsaker
ta det vonde med det gode
gjere det beste ut av ein vanskeleg situasjon
vonde tunger
folk som sladrar og vil sverte ein

tungetalar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

person som taler i tunger

tungetale

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

uforståeleg straum av lydar eller ord frå ein person i religiøs ekstase;
jamfør tale i tunger
Døme
- pinsevenene har møte med tungetale
diffus, mangtydig tale
Døme
- innlegget var rein tungetale

tungete

adjektiv

Tyding og bruk

forma som ei tunge (, 1);

som er utstyrt med tunger

Døme

tungete ermelinning

tunge 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt tunga f; samanheng med latin lingua ‘tunge, språk’

Tyding og bruk

beinlaust, muskuløst organ i munnhola hos menneske og dyr
Døme
- sleikje med tunga;
- kjenne etter med tunga
tunge (1, 1) av dyr som matrett
Døme
- smørbrød med tunge
- - oksetunge
  - torsketunge
tunge (1, 1) som talereiskap
Døme
- eg vil ikkje ta ordet på tunga;
- ha skarp tunge;
- tøyme tunga si
språk, tungemål
Døme
- framand tunge;
- norsk tunge
noko som liknar ei tunge (1, 1)
Døme
- breen endar i ei tunge nedover dalen;
- kjolen hadde tunger i halslinninga;
- tunge i ein pens;
- tunga i kilenota
- - bretunge
  - eldtunge
  - landtunge
  - tiriltunge

Faste uttrykk

bite seg i tunga
uttrykk for anger med det same ein har sagt noko
eg kunne ha bite meg i tunga
dansk tunge
fellesnemning på dansk, norsk, svensk og islandsk språk i mellomalderen
ha på tunga
nesten hugse (noko), skulle til å seie (noko)
eg har det på tunga
halde tann for tunge
teie
lære seg å halde tann for tunge
halde tunga beint i munnen
konsentrere seg for å halde jamvekta, passe på at alt går rett føre seg
rette tunge
strekkje ut tunga som uttrykk for vanvørdnad eller hovmod
tale i tunger
under religiøs ekstase: tale, lydar eller eit framand språk som må tolkast for tilhøyrarane
tale med to tunger
seie snart det eine, snart det andre;
seie motstridande ting
tunga på vektskåla
det som kan avgjere ei sak
han røysta nei og vart tunga på vektskåla
vonde tunger
folk som sladrar og vil sverte ein

slikke

slikka

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

røre med tunga;
la tunga gli over;
sleikje (1)
Døme
- kua slikkar salt;
- katten slikkar seg;
- maten var så god at dei slikka av tallerkenen;
- dei slikka i seg isen
røre seg som tunger
Døme
- elden slikka oppover veggen

Faste uttrykk

slikke seg om munnen
ha lyst på noko
slikke sol
sole seg;
nyte sola
slikke såra sine
prøve å kome til krefter att;
prøve å kome seg att etter eit nederlag

tvitunga

adjektiv

Tyding og bruk

som taler med to tunger;

falsk i talen, tvimælt, sleisk

lepe 2

lepa

verb

kløyvd infinitiv: lepa

Opphav

Tyding og bruk

henge i tunger eller flikar

Døme

skjørtet leper nedst