Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
219 treff

Nynorskordboka 219 oppslagsord

brodersamfunn

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

Døme
  • eit hemmeleg brodersamfunn
Artikkelside

uskriven lov/regel

Tyding og bruk

underforstått regel, forventing eller skikk som gjeld innanfor eit visst samfunn, miljø eller ein kultur;
Sjå: uskriven
Døme
  • bryte ei uskriven lov;
  • det er ein uskriven regel at ein helser på folk i fjellet
Artikkelside

uskriven

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er skriven ned (enno)
Døme
  • dei har ei uskriven avtale;
  • det fyrste kapittelet er førebels uskrive

Faste uttrykk

  • uskriven lov/regel
    underforstått regel, forventing eller skikk som gjeld innanfor eit visst samfunn, miljø eller ein kultur
    • bryte ei uskriven lov;
    • det er ein uskriven regel at ein helser på folk i fjellet
Artikkelside

trusfridom

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

rett til fri dyrking av religion i eit samfunn;
Artikkelside

ære vere

Tyding og bruk

brukt for å uttrykkje stor takksemd eller heider til nokon;
Sjå: ære
Døme
  • ære vere dei som tok kampen for eit meir likestilt samfunn
Artikkelside

ære 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt æra; frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. heiderleg omdøme;
    Døme
    • vinne ære;
    • trå etter rikdom og ære;
    • det står mykje ære på spel
  2. teikn på vyrdnad eller påskjøning;
    Døme
    • det var ei stor ære å få ei slik utmerking;
    • ha den tvilsame æra av å bli utskjelt;
    • kjenne det som ei ære å bli spurd
  3. kjensle hos det einskilde mennesket av indre verd;
    Døme
    • ho bar inga ære i seg;
    • dette går på æra mi;
    • få erstatning for tapt ære;
    • krenkje æra til nokon;
    • setje æra si inn på noko
  4. Døme
    • ikkje ha ære i livet;
    • eg er ein mann av ære
    • i høgtideleg lovnad:
      • underskrive sjølvmeldinga på ære og samvit
  5. handling eller oppgåve (på vegner av eller til ære for nokon);
    Døme
    • gjere nokon ei ære;
    • den eine æra er den andre verd

Faste uttrykk

  • gjere ære på
    rose eller hylle (nokon)
    • dei gjorde ære på forfattaren under lanseringa
  • gå på æra laus
    ramme eller krenkje ærekjensla til nokon
    • dei dårlege resultata går på æra laus
  • ha/få æra for
    vere den som fortener ros for (noko)
    • dei frivillige har all æra for framgangen;
    • mor mi skal få mykje av æra for at eg hadde ein så fin barndom
  • på ære og samvit
    brukt som høgtideleg lovnad
    • eg lovar på ære og samvit å hjelpe deg
  • til ære for nokon
    for å heidre eller hylle nokon
    • monumentet er til ære for dei som omkom i ulykka;
    • songen er til ære for deg
  • vise nokon den siste æra
    vere til stades i gravferda til nokon
  • ære vere
    brukt for å uttrykkje stor takksemd eller heider til nokon
    • ære vere dei som tok kampen for eit meir likestilt samfunn
Artikkelside

velordna

adjektiv

Opphav

av vel (2

Tyding og bruk

som er utforma, halden i orden eller skjøtta på ein god måte
Døme
  • eit velordna samfunn;
  • ha ein velordna økonomi
Artikkelside

velferdssamfunn

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

samfunn med (mange) velferdstenester;
jamfør velferdsstat
Døme
  • byggje eit rettferdig velferdssamfunn
Artikkelside

velregulert

adjektiv

Opphav

jamfør regulere

Tyding og bruk

ordna på ein god måte gjennom lover og reglar
Døme
  • eit velregulert samfunn
Artikkelside

venesamfunn, vennesamfunn

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

samfunn (1) av politiske eller religiøse meiningsfrendar
Døme
  • venesamfunna til haugianismen
Artikkelside