Avansert søk

Nynorskordboka 17 oppslagsord

vanheimel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

i jus: svikt i rettsgrunnlaget

slag 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt slag

Tyding og bruk

(rask) rørsle med stor kraft med hand eller reiskap mot noko med stor kraft;
det å slå (2, 1);
bank (3, 1), kakk (2
Døme
- slå harde slag med ei sleggje;
- gje eit slag med knyttneven;
- klokka slo tolv slag;
- eit godt slag med racketen;
- kvalen gjorde eit slag med sporden
- - hamarslag
  - knyttneveslag
det at noko eller nokon blir ramma (hardt);
(ufrivillig) kraftig støyt;
dunk, dask
Døme
- falle og få eit slag i hovudet
jamn dunking frå noko;
rytmisk samandraging
Døme
- slaga i maskinen;
- høyre slaga av bølgjene mot båtsida;
- hjartet slår om lag 70 slag i minuttet
- - pulsslag
  - taktslag
  - trommeslag
lei hending som råkar brått og kraftig;
ulykke
Døme
- å bli aleine er eit hardt slag;
- det var eit slag for heile familien
plutseleg sjukdomsanfall på grunn svikt i livsviktige organ, oftast hjerne og hjarte
Døme
- han har fått slag;
- døy av slag
- - heteslag
  - hjarteslag
  - hjerneslag
væpna kamp mellom fiendtlege styrkar;
militær trefning
Døme
- slaget på Stiklestad;
- vinne eit slag;
- slaget om byen
krafttak for å oppnå noko eller vinne over noko eller nokon;
konflikt eller motsetnad mellom stridande interesser
Døme
- slaget om sjåarane;
- ho vann slaget om gullet;
- opposisjonen tapte slaget
einskild omgang av leik eller spel;
parti (5)
Døme
- eit slag krokket;
- skal vi ta eit slag kort?
ombretta kant på klede
Døme
- slaget på ei jakke
laustsitjande overplagg utan ermar
- - regnslag
rørsle i rett linje etter kvar gang ein skiftar retning;
baut (2)
Døme
- båten tok eit slag opp mot vinden;
- gjere eit slag bortover golvet
råske eller væte på noko
Døme
- det har gått slag i handkleda
- - jordslag
spor (1, 1), far (2, 1)
Døme
- sjå slag etter gaupe
om båtar: overgang mellom side og botn;
kimming (2)
brukt om samansetningar om noko som ein slår mot;
i ord som spikarslag

Faste uttrykk

eit slag i lufta
gjerning som er heilt utan verknad
ha fritt slag
ha full handlefridom
i slag
i god form
han er verkeleg i slag i kveld;
eg kjenner meg ikkje i godt slag i dag
med eitt slag
brått, plutseleg
mellom slaga
mellom to periodar med høg aktivitet
deltakarane kvilte mellom slaga;
han tok ein matbit mellom slaga
på slaget
nøyaktig på tida
han stod på døra på slaget tolv
slag i slag
utan stogg imellom
slå eit slag for
ta eit ekstra tak for;
kjempe for
slå eit slag for miljøet

setje på bakken

Tyding og bruk

i luftfart: parkere, ta ut av trafikk;

Sjå: bakke

Døme

flyet vart sett på bakken etter ein teknisk svikt;
selskapet har vorte tvinga til å setje fleire pilotar på bakken

bakke 3

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt bakki

Tyding og bruk

terrengskråning, særleg om sida av ein ås eller haug
Døme
- ein bratt bakke i vegen;
- gå opp bakken;
- huset låg oppi bakken
mark (1, jord
Døme
- dette i bakken;
- miste noko i bakken
rygg på ymse bitjern;
motsett egg (1, 1)
banke (1, 2)

Faste uttrykk

bere utfor bakke med
gå (sterkt) attende, bli svakare;
gå ille
det ber utfor bakke med økonomien;
livet gjekk utfor bakke etter ulykka
gå i bakken
ramle, falle i bakken (3
gå i bakken med eit smell;
fleire stillas gjekk i bakken under stormen
leggje i bakken
bringe til liggjande stilling på bakken, takle;
vinne over (i slåsting)
bli lagt i bakken av politiet
liten bakke
i skihopp: normalbakke
på berr bakke
utan naudsynte ressursar;
utan kunnskap
familien stod på berr bakke etter flaumen;
politiet står på berr bakke i etterforskinga
setje på bakken
i luftfart: parkere, ta ut av trafikk
flyet vart sett på bakken etter ein teknisk svikt;
selskapet har vorte tvinga til å setje fleire pilotar på bakken
stor bakke
i skihopp: stor hoppbakke;
storbakke
ta seg ein pust i bakken
ta seg ein pause

fjøre 3

fjøra

verb

Opphav

Tyding og bruk

vere elastisk;
ha god svikt (1)
Døme
- setet fjørar;
- golvet fjørar godt
- brukt som adjektiv
  ha ei fjørande gonge;
  fjørande joggesko
kle med fjør (1)
Døme
- fugleungane er fjøra

Faste uttrykk

fjøre seg
pynte seg;
kvikne til, livne opp

systemsvikt

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

svikt i eit system (4);

det at ei ordning ikkje fungerer som ho skal

svikthopp

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

hopp med svikt (1) i knea

sviktbrett

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

stupebrett med svikt (1)

svikt

substantiv hankjønn eller hokjønn

Opphav

Tyding og bruk

det å gje etter eller bøye seg;
det å vere bøyeleg
Døme
- det var litt svikt i trebrua over elva;
- ha god svikt i knea;
- det var ein utruleg svikt i springbrettet
noko som er ufullkome eller i uorden;
feil (1, 1), mangel (2), veikskap
Døme
- teknisk svikt;
- svikt i maskinen;
- svikt i minnet;
- menneskeleg svikt
tilbakegang, nedgang (2)
Døme
- svikt i omsetnaden

kontroll

substantiv hankjønn

Opphav

frå fransk , av contre ‘mot’ og rôle ‘liste’, opphavleg ’motrekneskap’

Tyding og bruk

tilsyn, ettersyn;
gransking
Døme
- føre kontroll med kvaliteten;
- kontroll av verneutstyr;
- svikt i kontrollen;
- politiet hadde kontroll av bilbelte;
- gå til kontrollar under svangerskapen
makt (1), herredøme (2)
Døme
- ha alt under kontroll;
- miste kontrollen;
- læraren slit med å få kontroll over elevane;
- dei militære har teke over kontrollen i landet
stad der ein kontroll (1) blir gjord;
mannskap som gjennomfører ein kontroll
Døme
- gå gjennom kontrollen
knapp eller apparat til justering
Døme
- kvar er kontrollen til tv-en?

Resultater per side: