Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
9 treff

Nynorskordboka 9 oppslagsord

stime 2

stima

verb

Opphav

norrønt stíma; av stim (2 og stim (3

Tyding og bruk

  1. Døme
    • silda stimar mot land
  2. gå fort;
    Døme
    • stime av garde
    • brukt som adverb:
      • kome stimande
  3. Døme
    • ungane stima saman om nissen
  4. Døme
    • kva er det du stimar med?
  5. Døme
    • ståke og stime
Artikkelside

speke 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

av spekje

Faste uttrykk

  • i speke
    om fisk, kjøt: så mykje salta eller tørka at det kan etast utan koking eller steiking
    • silda var i speke;
    • hakka kjøt som er salta og i speke
Artikkelside

koke 2

koka

verb

Opphav

gjennom lågtysk, frå latin coquere, samanheng med kokk (2; kjøken

Tyding og bruk

  1. om væske eller det som er i væska: ha slik temperatur at væska går over til damp;
    vere på kokepunktet
    Døme
    • vatnet koker;
    • potetene kokte;
    • suppa har kokt lenge nok
  2. få til å koke (2, 1)
    Døme
    • koke graut;
    • koke poteter;
    • koke middag
  3. lage til eller vinne ut ved koking
    Døme
    • koke saft av blåbær
  4. vere i sterk og uroleg rørsle
    Døme
    • havet larmar og koker;
    • silda koker ute på fjorden
  5. vere i sterk sinnsrørsle;
    jamfør kokande (2)
    Døme
    • det kokte i han;
    • koke av sinne

Faste uttrykk

  • koke bort
    gå i oppløysing;
    ikkje bli noko av
    • saka kokte bort;
    • koke bort i ingenting
  • koke i hop
    finne på, dikte opp;
    koke saman
    • koke i hop ei historie
  • koke inn
    (få til å) minke i volum ved oppvarming
    • koke inn krafta
  • koke ned
    redusere, konsentrere
    • det heile kokte ned til eit spørsmål om økonomi
  • koke opp
    1. varme opp til kokepunktet
      • koke opp suppa
    2. finne på, dikte opp
      • koke opp ei historie
  • koke over
    1. fosse over kanten på kokekar
      • grauten kokte over
    2. miste fatninga
      • det kokte over for ho
  • koke saman
    finne på, dikte opp;
    koke i hop
    • avisa kokte saman ei sak
  • koke ut
    vinne ut noko ved koking
    • koke ut kraft av kjøtbein
Artikkelside

spekje, speke 2

spekja, speka

verb
kløyvd infinitiv: spekja, speka

Opphav

samanheng med spik, opphavleg ‘tørke på spik’

Tyding og bruk

  1. salte og hengje opp til tørk (og ofte røykje) kjøt, flesk eller fisk
    Døme
    • speke kjøtet så det kan etast ukokt;
    • flesk høver godt til å speke
  2. la sild liggje i saltlake til ho kan etast ukokt
    Døme
    • silda er spekt etter 4–6 veker
Artikkelside

taklagd

adjektiv

Tyding og bruk

som ligg delvis over kvarandre (som takstein)
Døme
  • taklagde kongleskjel
  • brukt som adverb:
    • skjela på silda ligg taklagde
Artikkelside

linnsalta

adjektiv

Tyding og bruk

Døme
  • kok silda i linnsalta vatn
Artikkelside

revje 2

revja

verb
kløyvd infinitiv: revja

Opphav

samanheng med rive (2

Tyding og bruk

lage små kvervlar eller ringar i vatn;
Døme
  • silda revja
Artikkelside

sjølok, sjølokk

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

overflate på sjøen
Døme
  • silda stod heilt oppe i sjøloket
Artikkelside

flo 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt fló ‘flate, lag’

Tyding og bruk

horisontalt lag (av fleire)
Døme
  • flo av plankar;
  • leggje silda i floer
Artikkelside