Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
14 treff

Nynorskordboka 14 oppslagsord

vilkårsrefleks

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

i psykologi: refleks (3) som kjem av ein erfaringsbasert assosiasjon til ein viss stimulus
Artikkelside

synlegheit

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å vere tydeleg til stades, synleg eller konkret (3, 1)
Døme
  • refleks gjev betre synlegheit
Artikkelside

refleks

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin; jamfør reflektere

Tyding og bruk

  1. tilbakekasta lys;
    (svak) avspegling
    Døme
    • bli blenda av refleksen
  2. ting som reflekterer lys, til dømes på køyretøy eller fotgjengar
    Døme
    • bruk refleks i haustmørkeret!
  3. ufrivillig og umedviten reaksjon i form av rørsle eller kjertelsekresjon, utløyst gjennom nervesystemet av ein sansepåverknad
    Døme
    • suging hos nyfødde er ein medfødd refleks
  4. i overført tyding: verknad, følgje (1, 1)
    Døme
    • konkursen er ein refleks av den økonomiske krisa

Faste uttrykk

  • på refleks
    utan å tenkje seg om
    • politikarane handla på refleks
Artikkelside

forskjell

substantiv hankjønn

Opphav

frå lågtysk, av for- (2; samanheng med skil (1

Tyding og bruk

  1. det at to eller fleire ting eller tilhøve har ulike eigenskapar;
    Døme
    • ein viktig forskjell;
    • vite forskjell på høgre og venstre;
    • det er forskjell på folk;
    • sjå forskjell på syskena
  2. det som skil to eller fleire ting frå kvarandre
    Døme
    • forskjellen på laga var evna til å skåre mål;
    • einaste forskjellen på dei er fargen
  3. økonomisk ulikskap (1)
    Døme
    • aukande forskjellar mellom fattige og rike;
    • landet er prega av store forskjellar

Faste uttrykk

  • forskjellen på liv og død
    noko som har evne til å redde ein frå å døy
    • ein refleks kan vere forskjellen på liv og død;
    • bilbeltet er ofte forskjellen på liv og død
  • gjere ein forskjell
    påverke noko positivt
    • gjere ein forskjell for kvarandre;
    • gjere ein forskjell for klimasaka;
    • Noreg kan gjere ein forskjell
  • gjere forskjell på
    behandle ulikt
    • gjere forskjell på barna sine
Artikkelside

spegelrefleks

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

refleks (1) frå ein spegel
Artikkelside

varselpinne

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. pinne med refleks til å feste på tvers bak på sykkel
  2. pinne med varsel om sletting av ei grav som er sett opp ved ein gravstein
Artikkelside

på refleks

Tyding og bruk

utan å tenkje seg om;
Sjå: refleks
Døme
  • politikarane handla på refleks
Artikkelside

forskjellen på liv og død

Tyding og bruk

noko som har evne til å redde ein frå å døy;
Sjå: forskjell
Døme
  • ein refleks kan vere forskjellen på liv og død;
  • bilbeltet er ofte forskjellen på liv og død
Artikkelside

antirefleks

substantiv hankjønn

Opphav

av anti- og refleks

Tyding og bruk

tynn hinne på optiske linser for å minske synleg refleksjon (1) av lys
Døme
  • briller med antirefleks
Artikkelside

reaksjon

substantiv hankjønn

Opphav

av reagere

Tyding og bruk

  1. utslag, handling eller endring som ein påverknad eller førespurnad kallar fram
    Døme
    • positive reaksjonar;
    • det har kome reaksjonar mot framlegget;
    • forbodet har møtt skarp reaksjon hos fiskarane;
    • da det heile var over, melde reaksjonen seg
  2. politisk retning som går ut på å hindre reformer og få att gamle tilstandar;
  3. retning eller rørsle som opponerer mot ei rådande retning
    Døme
    • nyromantikken var ein reaksjon mot realismen
  4. i medisin: endring framkalt av ytre påverknad
    Døme
    • få ein allergisk reaksjon
  5. i fysikk: tilbakeverkande kraft;
  6. kjemisk prosess, til dømes at stoff blir spalta eller lagar nye samband
  7. i biologi: rørsle eller liknande som svar på sanseinntrykk
    Døme
    • refleks er ein automatisk reaksjon
Artikkelside