Avansert søk

Nynorskordboka 7 oppslagsord

papegøye

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom lågtysk, fransk og spansk; frå arabisk

Tyding og bruk

tropisk fugl i fuglefamilien Psittacidae med krøkt nebb, fargerike fjører og med evne til å etterlikne mennesketale
Døme
- papegøyen var over 80 år gammal;
- den raude, blå og gule papegøyen som sat i treet, måtte ha rømt
person som tankelaust gjentek andre
Døme
- elevane er papegøyar og gjentar berre læraren

Faste uttrykk

skyte papegøyen
vere særs heldig

rømmen

substantiv hankjønn

Faste uttrykk

på rømmen
på flukt, særleg frå politi eller liknande;
som har rømt
politiet jaktar på fire fangar som har vore på rømmen i fleire dagar;
krokodille på rømmen

at

subjunksjon

Opphav

norrønt at, truleg av þat ‘det’

Tyding og bruk

innleier ei leddsetning som gjev ei indirekte framstilling, som svarer til ei forteljande hovudsetning
Døme
- han sa at det regna;
- ho klagar over at prisane er så høge;
- presidenten sa at alle måtte gjere sitt for landet;
- mange meiner at levestandarden er høg nok
innleier ei skildring eller forklaring av ordet eller frasen som står rett før
Døme
- det at han alltid kjem for seint, er veldig irriterande;
- det faktum at feila ikkje vart avdekka, er eit problem;
- politikken er basert på at oljeprisen skulle auke
innleier ei leddsetning der det er formelt subjekt i oversetninga
Døme
- det er trist at ho ikkje kan kome i helga;
- det viste seg at dromedaren allereie hadde rømt frå dyreparken
innleier ei samanlikningssetning etter enn (1 eller som (2
Døme
- det er betre at folk syklar, enn at dei køyrer bil;
- eg veit ikkje meir om henne enn at ho liker å springe;
- vi kan ikkje late som at fotball ikkje er styrt av profitt
innleier ei leddsetning som uttrykkjer følgje;
så (4, 2)
Døme
- det gjekk så fort at det kila i magen;
- han vart så glad at han dansa;
- dei vart så forseinka at dei ikkje rakk flyet
innleier ei leddsetning som uttrykkjer følgje, måte, føremål eller årsak, ofte saman med ein annan subjunksjon eller preposisjon;
jamfør etter at, for at, slik at, sånn at og utan at
Døme
- eg er glad at vi har felles interesser;
- konserten gjekk så bra at dei skal spele fleire
brukt i utrop
Døme
- at du vågar!
- at du kunne vere så dum!
- dei er så fine, at!

rømming 2

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

ein som har rømt (;

ettersøkje, ettersøke

ettersøkja, ettersøka

verb

Tyding og bruk

søkje (, 2) etter nokon som har kome vekk;

Døme

vere ettersøkt av politiet;
dei ettersøkjer tre personar som har rømt frå fengselet

rømling

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

ein som har rømt;

Døme

rømlingane vart tekne

ettersøking

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å søkje (, 2) etter nokon som har rømt eller kome vekk

Døme

politiet sette i gang ettersøkinga med det same