Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
240 treff

Nynorskordboka 240 oppslagsord

vaktliste

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

oversyn som viser kven som skal ha dei ulike vaktene (1 i ein periode
Artikkelside

kulturform

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. måte kulturen til eit folk, ei gruppe eller ein periode opptrer på
    Døme
    • ei nomadisk kulturform;
    • nye kulturformer som hip-hop
  2. foredla form av plante;
Artikkelside

binde

binda

verb

Opphav

norrønt binda

Tyding og bruk

  1. knyte, feste med tau, reip eller liknande
    Døme
    • binde på seg eit hovudplagg;
    • binde eit tau kring noko;
    • binde om sår;
    • gartnaren bind opp greinene på bærbuskane;
    • skipperen batt båten til bryggja;
    • hunden stod bunden fast utanfor butikken
  2. lage eller gjere i stand med å flette, knyte eller feste på annan måte
    Døme
    • binde kornband;
    • binde korger;
    • binde inn ei bok
  3. Døme
    • binde hoser
  4. få til å feste seg;
    knyte fast til seg;
    halde på plass
    Døme
    • grasrota bind jorda;
    • steinane skal binde kvarandre i muren;
    • sementen bind
  5. i kjemi: vere knytt til
    Døme
    • reint jern finst ikkje i naturen, det er bunde til andre stoff
  6. vere, bli (fast) knytt til eller avhengig av noko(n)
    Døme
    • vere bunden til familien;
    • ho var bunden til sjukesenga
  7. Døme
    • vere bunden av konvensjonar
  8. bringe, knyte til kvarandre
    Døme
    • vegen bind bygdene saman

Faste uttrykk

  • binde kapital
    plassere kapital (1, 1) slik at han ikkje kan brukast fritt
  • binde opp
    bestemme for ein viss bruk eller ei viss verksemd
    • bli bunden opp av mykje skrivearbeid;
    • dei er skeptiske til å binde opp så mykje pengar
  • binde på hender og føter
    ta ifrå nokon handlefridomen
    • bli bunden på hender og føter av regelverk og byråkrati
  • binde renta
    fastsetje rentefot for eit lån i ein viss periode
  • binde seg
    1. forplikte seg
      • forsikringsselskapet bind seg til å gjere opp for skaden;
      • ho ville ikkje binde seg til nokon
    2. oppføre seg ufritt;
      presse seg over evne
      • dansarane bind seg for mykje
Artikkelside

postglasial

adjektiv

Uttale

påst glasiaˊl

Opphav

av post-

Tyding og bruk

i geologi: som høyrer til eller gjeld ein periode etter ei istid
Døme
  • postglasialt klima
Artikkelside

trend

substantiv hankjønn

Opphav

frå engelsk

Tyding og bruk

dominerande tendens eller straumdrag over ein periode, til dømes innan mote, kunst, musikk eller liknande
Døme
  • han skapte ein ny trend i barnelitteraturen
Artikkelside

tertiær 1

substantiv ubøyeleg

Tyding og bruk

eldre nemning for geologisk periode mellom krit (3 og kvartær (1;
Artikkelside

æra

substantiv hankjønn

Opphav

av latin aera ‘tal’ opphavleg om årstal som kronologisk utgangspunkt’

Tyding og bruk

særprega periode (1);
Døme
  • ein ny æra for norsk skisport
Artikkelside

wienerklassisisme

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

musikkhistorisk periode med ein stil utvikla i Wien rundt 1800, særleg forbunden med komponistane W.A. Mozart, J. Haydn og L. van Beethoven
Artikkelside

vikariere

vikariera

verb

Tyding og bruk

vere vikar
Døme
  • vikariere i ei stilling;
  • ho skal vikariere for rektor dei neste vekene;
  • ein periode vikarierte eg som sjukepleiar

Faste uttrykk

  • vikarierande argument
    argument ein nyttar for å løyne den verkelege grunnen til at ein gjer eller meiner noko
  • vikarierande motiv
    motiv ein tyr til for å løyne det verkelege motivet til at ein gjer eller meiner noko
Artikkelside

velmaktstid

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

periode da det gjekk som best for nokon eller noko;
Artikkelside