Avansert søk

Nynorskordboka 5 oppslagsord

X 1, x 1

substantiv hankjønn

Uttale

eks

Tyding og bruk

bokstavteiknet x;
uttalt som s framfor vokal i framlyd, elles hovudsakleg ks
Døme
- stor X;
- liten x
ukjend, uspesifisert eller uidentifisert faktor, storleik eller person;
jamfør x-faktor
Døme
- politiet søkjer etter ein mister X;
- eg trur ikkje det har noko å seie om eg vel x eller y

Faste uttrykk

x tal
ukjent eller uspesifikt tal;
ein del
eg har jobba med saka i x tal timar allereie;
restaureringa vil koste x tal millionar

stire

stira

verb

Opphav

norrønt stíra

Tyding og bruk

sjå stivt og lenge på noko eller nokon;

glane (, 1), glo (, 1)

Døme

kva er det du stirer slik på?
han stirer tankefullt framfor seg;
eg stirte lengtande etter sjokoladen

Faste uttrykk

stire seg blind på
vere så oppteken av noko at ein mister evne til å sjå det på ein annan måte

blind

adjektiv

Opphav

norrønt blindr

Tyding og bruk

som ikkje kan sjå;
utan synsevne
Døme
- vere blind;
- vere blind på eitt auge
i overført tyding: som manglar forståing (for);
kritikklaus, slavisk (1
Døme
- vere blind for dei nære tinga;
- kjærleik gjer blind;
- stire seg blind på noko;
- blindt hat
- brukt som adverb
  rette seg blindt etter direktivet
løynd (2, usynleg
Døme
- eit blindt skjer

Faste uttrykk

blind alarm
falsk alarm
blind flekk
1. område der synsnerven går gjennom netthinna og synsbiletet såleis ikkje kan oppfattast
2. i overført tyding: noko ein ikkje ser eller er merksam på
blind høne finn også korn
ein person utan føresetnader kan også slumpe til å finne det rette
ende blindt
ikkje føre fram;
ikkje føre vidare
stire seg blind på
vere så oppteken av noko at ein mister evne til å sjå det på ein annan måte

stire seg blind på

Tyding og bruk

vere så oppteken av noko at ein mister evne til å sjå det på ein annan måte;

Sjå: blind, stire

Mr.

forkorting

Uttale

misˊter

Opphav

frå engelsk

Tyding og bruk

forkorting for mister, brukt framfor namn eller tittel på mann i engelskspråklege område;

jamfør hr. og herr (