Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
1417 treff

Nynorskordboka 1417 oppslagsord

jektebruk

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør bruk (2

Tyding og bruk

  1. om eldre forhold: førsle med jekter
    Døme
    • drive jektebruk på Bergen
  2. jekt med alt tilhøyrande utstyr
Artikkelside

bjor 2

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

norrønt bjórr

Tyding og bruk

  1. om norrøne forhold: (utanlandsk) sterkt øl
  2. mørkt lettøl
Artikkelside

urørleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje rører seg
    Døme
    • ein urørleg skugge
    • brukt som adverb:
      • liggje urørleg i senga;
      • sitje urørleg i baksetet
  2. som ikkje kan rørast;
    fast
    Døme
    • urørleg eigedom;
    • urørleg kapital
  3. om religiøse forhold: så heilag at ein ikkje må røre det
Artikkelside

trubadur

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom fransk, frå provençalsk, av trobar ‘finne på, dikte’

Tyding og bruk

  1. Døme
    • arrangere konsert med den lokale trubaduren
  2. om eldre forhold: omreisander diktar som komponerer og framfører kjærleikssongar
    Døme
    • ein provencalsk trubadur
Artikkelside

sjekke opp

Tyding og bruk

Sjå: sjekke
  1. undersøkje, kontrollere
    Døme
    • sjekke opp saka
  2. innleie eit forhold til
    Døme
    • ho vart sjekka opp på dansegolvet
Artikkelside

sjekke

sjekka

verb

Opphav

av engelsk check

Tyding og bruk

  1. kontrollere, sjå etter
    Døme
    • sjekke utstyret;
    • sjekke postane i ein rekneskap;
    • eg sjekkar alltid dødsannonsane;
    • sjåføren sjekka ikkje daudvinkelen
  2. få tak i (ein seksualpartnar eller kjærast)
    Døme
    • sjekke eit kvinnfolk på ein restaurant
  3. brukt i utrop for å uttrykkje begeistering: legg merke til!
    sjå!
    Døme
    • sjekk den fangsten!

Faste uttrykk

  • sjekke inn
    registrere seg
    • sjekke inn på hotellet;
    • han kom til flyplassen og sjekka inn
  • sjekke opp
    1. undersøkje, kontrollere
      • sjekke opp saka
    2. innleie eit forhold til
      • ho vart sjekka opp på dansegolvet
  • sjekke ut
    1. registrere avreise, til dømes frå hotell
    2. undersøkje
      • sjekke ut noko
    3. bli vurdert som uskuldig etter politiundersøking
      • bli sjekka ut av saka
Artikkelside

reise 3

reisa

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. bryte opp;
    fare av stad;
    Døme
    • dei reiser snart;
    • ho er reist frå mannen sin;
    • vi reiste heim i går
  2. kome bort;
    Døme
    • snøen har reist
  3. vere på reise;
    Døme
    • reise rundt i verda;
    • eg liker best å reise med tog;
    • dei reiser til varmare strok så ofte dei kan;
    • vi har vore ute og reist
  4. om eldre forhold: dra frå stad til stad og selje ei vare
    Døme
    • han reiser i skotøy

Faste uttrykk

  • reise lett
    ha lite bagasje
  • reise med
    ta med seg noko;
    stele
  • reise sin veg
    dra frå nokon eller noko
  • ryke og reise
    ha seg langt vekk;
    dra dit peparen gror
    • ryk og reis!
    • ho var rasande og bad dei ryke og reise
Artikkelside

valteknisk samarbeid

Tyding og bruk

  1. samarbeid mellom politiske parti for å sikre posisjonar eller fleirtal for saker
  2. om eldre forhold: listesamband
Artikkelside

vassprøve

substantiv hokjønn eller hankjønn

Tyding og bruk

  1. Døme
    • sende inn ei vassprøve til analyse
  2. om eldre forhold: gudsdom der den mistenkte vart kasta i vatnet, og den uskuldige sokk, medan den skuldige flaut
Artikkelside

vasspost

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

særleg om eldre forhold: utandørs, handdriven vasspumpe
Artikkelside