Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 43 oppslagsord

velje ut

Tyding og bruk

gå inn for mellom fleire eller mange alternativ;

plukke ut, peike ut;

Sjå: velje

Døme

ein jury valde ut vinnaren av prisen;
velje ut låtar til konserten

Artikkelside

velje

velja

verb

kløyvd infinitiv: -a

Opphav

norrønt velja; samanheng med val ( og vilje (

Tyding og bruk

av eigen vilje bestemme seg for (noko);
gå inn for, slå inn på
Døme
- velje å bli lærar;
- velje orda sine med omhug;
- velje ut det beste;
- eg valde feil løysing;
- ho valde å ikkje seie noko;
- dei kjem til å velje det tryggaste alternativet;
- i dag kan du få velje kva vi skal ete;
- la barna velje sjølv;
- eg er så glad for at eg valde deg
peike ut ved røysting eller sjefsavgjerd;
peike ut, utnemne (2
Døme
- velje nytt styre;
- velje nokon til lagkaptein;
- bli vald inn på Stortinget;
- vere einrøystes vald;
- dei har valt feil person til oppgåva
gjere bruk av;
bruke (1), nytte (2, 1)
Døme
- eg valde heilt klart feil tidspunkt å le på;
- nei, no valde du feil avkøyring;
- ho kjem til å velje sykkelen til jobb i dag;
- dømet er ikkje tilfeldig valt

Faste uttrykk

ha/vere å velje i
kunne velje mellom
festivalen har mykje å velje i;
i ei lita bygd er det så klart mindre å velje i enn i byen;
eg liker å ha litt å velje i i kjøleskapet
velje bort
la vere å velje;
velje noko anna enn
løysinga vart vald bort fordi ho var for dyr
velje mellom
plukke ut mellom ei bestemd gruppe alternativ
eg klarar ikkje velje mellom teater og musikk;
dei har mange dyktige folk å velje mellom
velje og vrake
ta det ein helst vil ha
det er berre å velje og vrake frå menyen;
du kan velje og vrake frå eit utval italienske vinar
velje seg
plukke ut til seg sjølv
jenta valde seg ein grøn ball;
eg ville valt meg eit meir pynta antrekk
velje ut
gå inn for mellom fleire eller mange alternativ;
plukke ut, peike ut
ein jury valde ut vinnaren av prisen;
velje ut låtar til konserten

Artikkelside

velje mellom

Tyding og bruk

plukke ut mellom ei bestemd gruppe alternativ;

Sjå: velje

Døme

eg klarar ikkje velje mellom teater og musikk;
dei har mange dyktige folk å velje mellom

Artikkelside

subsidiær

adjektiv

Opphav

frå latin ‘hjelpe-, vara-'

Tyding og bruk

som kjem i staden for;

alternativ (, 2)

Døme

få 50 000 kr i bot, subsidiært fem dagars fengsel

Artikkelside

god

adjektiv

Opphav

norrønt góðr; jamfør betre ( og best (

Tyding og bruk

av høg kvalitet;
bra, fin, framifrå;
tilfredsstillande, gagnleg, tenleg
Døme
- eit godt hus;
- gode vegar;
- lese gode bøker;
- ynskje seg godt vêr;
- ha god helse;
- få ein god idé;
- ha godt samvit;
- med godt humør;
- gjere ein god handel;
- det var eit godt hopp;
- ein god prestasjon;
- det er gode tider for bransjen;
- i gode, gamle dagar;
- kva er det godt for?
- den er god!
- brukt som adverb
  gjere så godt ein kan;
  kome godt overeins;
  det er godt gjort å …;
  syngje godt;
  snakke godt for seg;
  kjem du? Godt!
om person: dugande, dyktig, flink
Døme
- ein god pianist;
- ein god lærar;
- vere god i fransk;
- ho var god på skeiser;
- han er god til å teikne
om person eller kroppsfunksjon: frisk, bra (2)
Døme
- eg er ikkje god i magen;
- bli god att i foten
som gjev velvære;
som ein nyt;
velsmakande, velluktande;
behageleg
Døme
- ete god mat;
- drikke god vin;
- sitje i ein god stol;
- det er godt og varmt inne
- brukt som adverb
  det luktar godt;
  sitje godt;
  ha det godt;
  dei levde godt;
  det gjer meg godt å høyre det
stor, romsleg;
rikeleg;
dryg (4)
Døme
- ha god plass;
- ha god tid;
- ha god råd;
- ein god slump pengar;
- det var godt om plass på stranda;
- få god hjelp av nokon;
- ei god mil opp i dalen
brukt som adverb: i høg grad
Døme
- bli godt sliten
enkel, lett (2), grei (3)
Døme
- det er ikkje så godt å vite;
- han er ikkje god å tukte
fullgild, fullverdig, velgrunna
Døme
- vere i sin gode rett;
- ha gode grunnar for noko;
- ha god von
gjæv (2, respektabel (1)
Døme
- godt folk;
- alle gode krefter
med moralsk ynskverdige eigenskapar;
som vil eller gjer det rette;
rettferdig, edel;
snill, venleg, velgjerande
Døme
- eit godt menneske;
- Gud er god;
- vere snill og god;
- vere god mot nokon;
- gode gjerningar
- brukt som adverb
  tru godt om nokon
- brukt som substantiv
  gjere det gode;
  ta nokon med det gode;
  striden mellom det gode og det vonde
brukt i utrop
Døme
- gode Gud!
brukt som adverb: vel (2, 7), gjerne (2, 3)
Døme
- det går godt an;
- det kan godt hende;
- det veit du godt;
- du kan godt få bli med;
- ein kan ikkje godt lyge heller
brukt i helsing eller ynske;
jamfør god dag, god kveld, god morgon og god natt
Døme
- god jul!
- god sommar!

Faste uttrykk

det kan eg godt
brukt som positivt svar på førespurnad, invitasjon eller liknande;
gjerne (2, 2)
blir du med på kino? Ja, det kan eg godt;
skal vi ta ein tur ut? Ja, det kan vi godt;
kan eg treffe deg seinare? Ja, det kan du godt
ein god del
nokså mange eller mykje
finne for godt
avgjere etter eige skjøn
eg kjem dersom eg finn det for godt
for godt
for alvor;
for alltid
han forlét landet for godt
gje ein god dag i
ikkje bry seg om;
gje blaffen i
han gav ein god dag i arbeidet sitt
gjere det godt
lukkast i det ein gjer
gjere det godt på skulen;
ei verksemd som gjer det godt økonomisk
gjere noko godt att
skape forsoning etter usemje, urett eller krenking
gjere seg godt av
ha nytte eller glede av
gjere seg godt av maten
gjere seg til gode
godgjere seg
godt og vel
litt over
eit underskot på godt og vel 13 millionar;
for godt og vel eit halvt år sidan
gå god for
garantere;
stå inne for
ha godt av
- ha nytte av
  ho vil ha godt av å kome seg litt bort
- vere til pass for
  dei fekk kjeft, men det hadde dei berre godt av
ha noko til gode
ha noko uteståande;
ha noko (positivt) i vente
ha pengar til gode;
laget har til gode å vinne ein kamp
kome godt med
vere nyttig å ha
pengane vil kome godt med
kome nokon til gode
bli til gagn for nokon
tiltak som kom industrien til gode
kort og godt
stutt sagt;
rett og slett
det var kort og godt eit hendeleg uhell
like godt
brukt for å uttrykkje at eitt alternativ er like akseptabelt som eit anna;
like gjerne
du kan like godt gje opp
seie noko til godt
i spørsmål: fortelje noko;
ha noko å seie
kva seier han til godt?
sitje godt i det
ha god økonomi
sjå godt ut
sjå sunn og frisk ut
ta seg godt ut
sjå pen og velstelt ut
ver så god
- brukt når ein gjev noko til nokon, oppmodar til å forsyne seg med mat eller liknande
  ver så god og et;
  eg har ei gåve til deg. Ver så god
- brukt for å seie at ein har vorte tvinga til noko
  vi måtte ver så god sitje, elles vart det ikkje mat
vere god for
disponere noko som svarer til
ho er god for minst ti millionar
vere like gode
ha like stor skyld

Artikkelside

like godt

Tyding og bruk

brukt for å uttrykkje at eitt alternativ er like akseptabelt som eit anna;

like gjerne;

Sjå: god

Døme

du kan like godt gje opp

Artikkelside

gjensidig utelukkande

Tyding og bruk

umogleg å sameine;

som utelukkar kvarandre;

Sjå: utelukkande

Døme

dei to strategiane er gjensidig utelukkande;
ha to gjensidig utelukkande alternativ

Artikkelside

utelukke

utelukka

verb

Tyding og bruk

stengje ute eller nekte deltaking i noko;
ekskludere
Døme
- utelukke nokon frå samskipnaden;
- bli utelukka frå lagoppstillinga
rekne som umogleg;
eliminere som eit alternativ
Døme
- politiet kan ikkje utelukke at noko kriminelt har skjedd;
- kommunen utelukkar ikkje vidare utbygging;
- desse løysingane utelukkar kvarandre

Artikkelside

utelukkande

adverb

Opphav

av utelukke

Tyding og bruk

eine og aleine;

berre (, 1)

Døme

byggje utelukkande på frivillig innsats;
det var utelukkande positivt

Faste uttrykk

gjensidig utelukkande
umogleg å sameine;
som utelukkar kvarandre
dei to strategiane er gjensidig utelukkande;
ha to gjensidig utelukkande alternativ

Artikkelside

skråstrek

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Tyding og bruk

teikn (/) som mellom anna blir brukt for å skilje mellom alternativ eller for å utrykkje forhold mellom einingar

Døme

ja/nei-spørsmål;
60 km/t

Artikkelside

Resultater per side: