Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
14 treff

Nynorskordboka 14 oppslagsord

slektledd, slektsledd

substantiv inkjekjønn

slektled, slektsled

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

kvart ledd eller kull i ei slekt;
Artikkelside

slekt

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt slekt; frå lågtysk, av slacht ‘art, slag’

Tyding og bruk

  1. gruppe av personar som er etterkomarar av same person;
    Døme
    • dei høyrer til ei stor slekt;
    • vi møtte ofte slekt og vener;
    • vi er av same slekta
  2. kvart ledd eller kvar generasjon i ei ætt;
    Døme
    • gå i arv frå slekt til slekt;
    • den oppveksande slekta
  3. i biologi: gruppe av organismar som oftast er samansett av fleire arter som har visse felles trekk;
    jamfør art (2) og familie (3)

Faste uttrykk

  • i slekt med
    1. i familie med
      • vi er i slekt med dei langt ute
    2. av liknande type
      • rocken er i slekt med bluesen
  • tjukke slekta
    heile den utvida slekta
    • invitere tjukke slekta i bryllaup;
    • høyre til den tjukkaste slekta
Artikkelside

ættlekk

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. einskilt ledd i ei slektslinje;
    Døme
    • no er det den femte ættlekken som driv garden
  2. menneske (dyr, vokstrar) som er fødde nokolunde samstundes;
    Døme
    • den eldre ættlekken
  3. Døme
    • ættlekk etter ættlekk
Artikkelside

ættledd

substantiv inkjekjønn

ættled

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. einskilt ledd i ei slektslinje;
    Døme
    • ætta sit på garden i femte ættleddet
  2. menneske (eller dyr, vokstrar) som er fødde nokolunde samstundes;
    Døme
    • dei fleste av oss i mitt ættledd;
    • det yngre ættleddet
  3. Døme
    • for fleire ættledd sidan;
    • tuberkulosen har herja i fleire ættledd
Artikkelside

generasjon

substantiv hankjønn

Opphav

av latin generare, ‘avle, skape’; av generere

Tyding og bruk

  1. einskilt ledd i ei slektslinje;
    Døme
    • tre generasjonar i same huset;
    • ein tredje generasjons norskamerikanar
  2. folk (i samfunnet) på om lag same alder
    Døme
    • vår generasjon;
    • den yngre generasjonen;
    • den eldre generasjonen;
    • den nye generasjonen av hopparar
  3. Døme
    • for ein generasjon sidan
  4. einskilt ledd i generasjonsveksel
  5. steg i utviklinga av eit produkt
    Døme
    • ein ny generasjon ski
Artikkelside

innom

preposisjon

Tyding og bruk

  1. (som snarast) inn eller inne hos, inn ved, inn på;
    Døme
    • han var innom meg;
    • båten går innom Haugesund;
    • han var òg ein tur innom teologien
  2. brukt som adverb: kort inn;
    inn i forbifarten
    Døme
    • fer du forbi, må du sjå innom;
    • han var innom på ein gard
  3. Døme
    • stå like innom døra;
    • reglane gjeld for reiser innom arbeidsområdet;
    • innom kvart ættledd
  4. til andre sida av, til innsida av;
    Døme
    • han gjekk innom ein stor haug og vart borte;
    • det galdt å kome seg innom reinsdyra skulle dei ikkje få auge på oss
Artikkelside

atavisme

substantiv hankjønn

Opphav

av latin atavus ‘stamfar’

Tyding og bruk

det at ein tidlegare eigenskap som ikkje let seg påvise i dei mellomliggjande ættledda, kjem att i eit seinare ættledd
Artikkelside

arvefeste

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør feste (1

Tyding og bruk

feste (1, 5) av jord eller grunn som gjeld for meir enn eitt ættledd
Artikkelside

folketradisjon

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. overlevering av kultur frå ættledd til ættledd i folket
    Døme
    • visene har levd i folketradisjonen
  2. kulturuttrykk med opphav i folkediktning eller folkemusikk;
    Døme
    • samle folketradisjon;
    • tonar frå folketradisjonen;
    • sjangrar i folketradisjonen
Artikkelside

andregenerasjon

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. ættledd som er barn av førstegenerasjon (1)
    Døme
    • sysknena høyrer til andregenerasjon
  2. teknologisk løysing eller produkt som høyrer til generasjon (5) nummer to
    Døme
    • bilen er andregenerasjon av sitt merke
Artikkelside