Avansert søk

Nynorskordboka 6 oppslagsord

substantiv hankjønn

norrønt kross, gjennom gammalengelsk eller gammalirsk; frå latin crux

i Romarriket: vanærande straffereiskap, brukt til dødsstraff, laga av ein loddrett stolpe med laust tverrtre til å hengje brotsmenn på;
kors (1)
Døme
- Jesus hang på krossen
symbol for Kristus og kristendomen;
kors (2)
Døme
- stride for krossen;
- finne fred ved krossen
i overført tyding: tung lagnad, bør;
pine (1, plage (1;
(stor) sorg, liding;
kors (3)
Døme
- ha ein kross å bere
stor vanske, uløyseleg problem;
kors (4)
- - tankekross
figur eller ting på skap som ein kross (1), ofte nytta som symbol;
kors (5)
Døme
- krossen i flagget;
- bere ein kross rundt halsen;
- setje kross på ei grav
- - andreaskross
  - hakekross
dekorasjon (4)
- - storkross
sentrum på ein liten stad;
vegeskil
Døme
- dei bur nede i krossen

i kross og krok
i ulike leier, til ulike kantar
ikkje leggje to pinnar i kross
la vere å hjelpe til, ikkje lyfte ein finger
kross på halsen!
æresord!
krype til krossen
1. audmykje seg ved å krype til krusifikset og gjere bot;
  angre seg
2. søkje hjelp som ein før har avvist
leggje i kross
plassere tvers over einannan;
krysse (1, 2)

substantiv inkjekjønn

norrønt kross, gjennom gammalengelsk; frå latin crux

i Romarriket: vanærande straffereiskap til dødsstraff laga av ein loddrett stolpe med laust tverrtre, til å hengje brotsmenn på;
kross (1)
symbol for Kristus og kristendomen;
kross (2)
i overført tyding: tung lagnad, bør;
pine (1 , plage (1;
(stor) sorg, liding;
kross (3)
Døme
- ha eit kors å bere
stor vanske, uløyseleg problem;
kross (4)
- - tankekross
figur eller ting på skap som ein kross (1), ofte nytta som symbol;
kross (5)
Døme
- korset i flagget;
- bere eit kors rundt halsen;
- setje kors på ei grav
- - andreaskross
  - hakekross
to linjer eller ting som kryssar kvarandre
Døme
- leggje armane i kors
dekorasjon (4)
- - storkross
i utrop, forsikring
Døme
- kors i Jesu namn!

i kors og krok
i ulike leier, til ulike kantar
ikkje leggje to pinnar i kors
la vere å hjelpe til, ikkje lyfte ein finger
kors på halsen
æresord
krype til korset
1. audmykje seg ved å krype til krusifikset og gjere bot;
  angre seg
2. søkje hjelp som ein før har avvist

substantiv hankjønn

norrønt hals

kroppsdel mellom hovudet og resten av kroppen
Døme
- strekkje hals for å sjå betre;
- leggje armane om halsen på nokon;
- kaste seg om halsen på nokon
svelg (2, 1), strupe (1
Døme
- ha trong hals;
- fukte halsen;
- få noko i halsen;
- stå med gråten i halsen
(del av) klesplagg som skal dekkje halsen
Døme
- skjorta er litt vid i halsen;
- genser med høg hals;
- ta på seg ein hals før ein går ut i kulda
smalnande del som minner om ein hals (1);
smalt parti, til dømes om landskap
Døme
- halsen på ein gitar
- - felehals
  - flaskehals
  - lårhals
  - myrhals
  - tannhals
smalnande del fram mot stamnen på ein båt; jamfør båthals
Døme
- sitje framme i halsen
(tau eller talje til å feste) fremste, nedste hjørnet på eit segl
Døme
- liggje for babords halsar
brukt nedsetjande som etterledd i samansetningar: uvyrden person
- - lygnhals
  - skrikhals
  - slukhals
  - vågehals

av full hals
med så mykje stemme ein har;
så høgt ein kan
syngje av full hals
få/ha opp i halsen
vere lei av;
ha fått nok av noko eller nokon
eg har fått dei langt opp i halsen;
ho har tomatar langt opp i halsen
gje hals
1. om hund: gøy
2. kaste opp
hals over hovud
snøgt og utan førebuing;
hovudstups
kross på halsen!
æresord!
med krum hals
med stor kraft og sterk vilje
vi gjekk laus på problemet med krum hals
over hals og hovud
snøgt og utan førebuing;
hovudstups
på sin hals
med liv og sjel
dei er fotballfans på sin hals
setje latteren i halsen
brått synast at noko ikkje er morosamt lenger
vri halsen om på
gjere det av med nokon;
drepe
viss du ikkje teier no, vrir eg halsen om på deg!