Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
202 treff

Bokmålsordboka 106 oppslagsord

tog

substantiv intetkjønn

Opphav

av lavtysk toch

Betydning og bruk

  1. følge av personer som går eller reiser i en viss retning med en bestemt hensikt
    Eksempel
    • studentene gikk i tog til Stortinget
  2. transportmiddel av sammenkoplede jernbanevogner (trukket av et lokomotiv)
    Eksempel
    • ta toget;
    • når går toget ditt?
    • toget til Trondheim blir satt opp i spor fire

Faste uttrykk

  • det går flere tog
    det kommer flere sjanser
  • toget har gått
    det er for sent
Artikkelside

toge

verb

Betydning og bruk

  1. gå (høytidelig) i flokk
    Eksempel
    • bryllupsgjestene toget ut av kirken;
    • alle sammen toget ovenpå
  2. reise med tog (2);
    ta toget
Artikkelside

tidsmoment

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

tid som et forhold en må ta hensyn til, for eksempel når en planlegger noe;
Eksempel
  • vi må ta hensyn til tidsmomentet når vi vurderer om vi skal ta buss eller tog
Artikkelside

skinnebane

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

bane (1, 2) som går på skinner (1, for eksempel tog og trikk
Artikkelside

rutetid

substantiv hunkjønn eller hankjønn

Betydning og bruk

fastsatt tid for avreise (eller ankomst) for buss, tog eller lignende etter en rutetabell
Artikkelside

ombordansvarlig

adjektiv

Betydning og bruk

(oftest) konduktør på tog som er ansvarlig for sikkerheten til passasjerene på toget
  • brukt som substantiv:
    • det er en ombordansvarlig om bord i hvert togsett
Artikkelside

skinnegående

adjektiv

Betydning og bruk

om kjøretøy: som kjører på skinner (1
Eksempel
  • tog, trikk og annen skinnegående trafikk;
  • skinnegående transport
Artikkelside

17. mai, syttende mai, syttendemai

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

(feiring av) Norges nasjonaldag;
norsk grunnlovsdag
Eksempel
  • korpset øver seg til 17. mai;
  • denne 17. mai-en skal begge sønnene gå i tog
Artikkelside

crew

substantiv intetkjønn

Uttale

kru

Opphav

fra engelsk

Betydning og bruk

  1. gruppe, mannskap (1) på fartøy eller transportmiddel (skip, fly, tog)
    Eksempel
    • kapteinen og hans crew
  2. gruppe, lag (6) som er satt sammen for et bestemt formål eller arrangement (teater, musikk, dans o.l.)
    Eksempel
    • crewet stemte instrumentene før konserten
Artikkelside

reise 3

verb

Opphav

fra lavtysk

Betydning og bruk

  1. bryte opp;
    fare av gårde;
    Eksempel
    • det er på tide å reise;
    • hun har reist fra mannen sin;
    • de reiste hjem i går
  2. komme bort;
    Eksempel
    • jeg ser fram til at snøen reiser
  3. være på reise;
    Eksempel
    • reise rundt i verden;
    • de reiste med både buss, tog og båt;
    • de er ute og reiser nå;
    • jeg vil gjerne reise bort en tid
  4. om eldre forhold: dra fra sted til sted og selge en vare
    Eksempel
    • han reiser i skotøy

Faste uttrykk

  • reise lett
    ha lite bagasje
  • reise med
    ta med seg noe;
    stjele
  • reise sin vei
    dra fra noen eller noe
  • ryke og reise
    ha seg unna;
    dra dit pepperen gror
    • ryk og reis!
    • hun var rasende og bad dem ryke og reise
Artikkelside

Nynorskordboka 96 oppslagsord

tog

substantiv inkjekjønn

Opphav

av lågtysk toch

Tyding og bruk

  1. følgje (av personar) som går eller reiser i følgje i ei viss retning og med eit visst føremål
    Døme
    • gå i tog
  2. transportmiddel av samankopla jarnbanevogner (trekte av eit lokomotiv)
    Døme
    • når går toget?
    • ta toget;
    • toget til Voss blir sett opp i spor 4

Faste uttrykk

  • det går fleire tog
    det kjem fleire sjansar
  • toget har gått
    det er for seint
Artikkelside

toge 2

toga

verb
kløyvd infinitiv: toga

Opphav

av tog

Tyding og bruk

  1. gå i flokk og følge;
    Døme
    • elevane toga ut på skuleplassen
  2. reise med tog (2);
    ta toget
Artikkelside

toge 3

toga

verb
kløyvd infinitiv: toga

Opphav

norrønt toga

Tyding og bruk

dra, dragse, slite (i noko)
Døme
  • toga på ein tømmerstokk
Artikkelside

tidleg 1

adjektiv

Opphav

norrønt tíðligr; av lågtysk tidelik

Tyding og bruk

  1. som ligg nær byrjinga av noko;
    som høyrer til mellom dei første i ei rekkje;
    som høyrer til eller gjeld første delen av eit tidsrom (til dømes dag, veke, år eller periode)
    Døme
    • eg har eit tidleg nummer i køen;
    • det er ei tidlegare utgåve av boka;
    • vi må planleggje på eit tidleg tidspunkt;
    • sjukdomen er enno i ein tidleg fase;
    • han budde utanlands i sin tidlegaste ungdom;
    • bygget er eit døme på tidleg gotikk
    • brukt som adverb:
      • kan vi snakkast tidleg på dagen?
      • det er best å byrje dagen tidleg;
      • vi må stå tidlegare opp;
      • førebuinga starta tidleg om hausten
  2. som står før eller lenger framme;
  3. som hender eller går føre seg før noko anna
    Døme
    • dei reiste med eit tidlegare tog
  4. frå ei tid som ligg lenger tilbake;
    før
    Døme
    • skikken var vanleg i tidlegare tider;
    • ho er ein tidlegare kollega
    • brukt som adverb:
      • han er ikkje så sterk no som tidlegare
  5. (som hender) i god tid før noko tek til
    Døme
    • det er viktig med tidleg frammøte
    • brukt som adverb:
      • du må vere tidlegare ute
  6. som hender eller kjem før enn vanleg
    Døme
    • den tidlegaste vinteren i manns minne;
    • dei åt ein tidleg frukost;
    • vi dyrkar tidlege grønsaker
    • brukt som adverb:
      • eg må gå litt tidlegare frå jobb i dag;
      • han vart tidleg vaksen;
      • ho er tidleg utvikla
  7. brukt som adverb: snart (1)
    Døme
    • kor tidleg kan vi vente svar?
    • vi får resultata tidlegast til veka

Faste uttrykk

  • glede seg for tidleg
    glede seg over noko som seinare viser seg å slå feil eller ikkje bli noko av
  • i dag tidleg
    om morgonen i dag
    • i dag tidleg forsov eg meg
  • i morgon tidleg
    om morgonen neste dag
    • kan vi treffast i morgon tidleg?
  • i tidlegaste laget
    før det er naudsynt eller ynskjeleg
  • seint og tidleg
    støtt og stendig;
    jamt og ofte
    • han er på biblioteket seint og tidleg
  • tidleg moderne tid
    historisk periode frå om lag 1500 til 1800;
    nyare tid (1)
Artikkelside

reise 3

reisa

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. bryte opp;
    fare av stad;
    Døme
    • dei reiser snart;
    • ho er reist frå mannen sin;
    • vi reiste heim i går
  2. kome bort;
    Døme
    • snøen har reist
  3. vere på reise;
    Døme
    • reise rundt i verda;
    • eg liker best å reise med tog;
    • dei reiser til varmare strok så ofte dei kan;
    • vi har vore ute og reist
  4. om eldre forhold: dra frå stad til stad og selje ei vare
    Døme
    • han reiser i skotøy

Faste uttrykk

  • reise lett
    ha lite bagasje
  • reise med
    ta med seg noko;
    stele
  • reise sin veg
    dra frå nokon eller noko
  • ryke og reise
    ha seg langt vekk;
    dra dit peparen gror
    • ryk og reis!
    • ho var rasande og bad dei ryke og reise
Artikkelside

skjenebane

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

bane (1, 2) som går på skjener (1, til dømes tog og trikk
Artikkelside

rutetid

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

fastsett tid for avreise (eller framkome) for buss, tog eller liknande etter ein rutetabell
Artikkelside

fane

substantiv hokjønn

Opphav

frå lågtysk opphavleg ‘tøystykke’; jamfør norrønt gunnfani ‘hærmerke’

Tyding og bruk

  1. dekorert tøystykke festa på ei stong, brukt som samlingsmerke for foreining eller liknande;
    Døme
    • gå i tog med flagg og faner;
    • lage ei ny fane til idrettslaget
  2. del av skiljekort i kartotek som stikk opp
  3. del av opna internettside (med namn på sida)
    Døme
    • ha fleire faner opne;
    • opne ei ny fane
  4. skråstrek på note

Faste uttrykk

  • halde fana høgt
    forsvare eller kjempe for visse prinsipp
    • halde det frie ords fane høgt
  • samle seg under fanene
    samle seg om ei felles kampsak
Artikkelside

skjenegåande

adjektiv

Tyding og bruk

om køyretøy: som køyrer på skjener (1
Døme
  • tog, trikk og annan skjenegåande trafikk;
  • skjenegåande transport
Artikkelside

ombordansvarleg

adjektiv

Tyding og bruk

(oftast) konduktør på tog som er ansvarleg for tryggleiken til passasjerane på toget
  • brukt som substantiv:
    • det er ein ombordansvarleg om bord i kvart togsett
Artikkelside