Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
16 treff

Bokmålsordboka 6 oppslagsord

baksete

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

bakerste sete i bil og buss
Artikkelside

sove

verb

Opphav

norrønt sofa

Betydning og bruk

  1. ligge i bevisstløs hviletilstand;
    ligge i søvn;
    motsatt våke
    Eksempel
    • vi sov lenge i morges;
    • har du ikke sovet i natt?
    • jeg fikk ikke sove i natt;
    • ungene sitter og sover i baksetet;
    • sov godt!
  2. være sløv eller uoppmerksom;
    følge dårlig med
    Eksempel
    • sitte og sove i timene
  3. ikke være i bruk
    Eksempel
    • loven har sovet siden 1957
  4. dovne bort
    Eksempel
    • beinet mitt sover

Faste uttrykk

  • ikke komme sovende til noe
    ikke oppnå uten hardt arbeid
  • sove bort
    sløse bort eller gå tapt ved soving
    • sove bort sommernatta
  • sove på noe
    tenke over noe
  • sove som en stein
    sove tungt
    • jeg sov som en stein i natt
  • sove ut
    hvile og styrke seg ved søvn
  • sove ut rusen
    bli edru
Artikkelside

bakdør

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Betydning og bruk

  1. dør på baksiden av et hus eller rom
  2. hver av sidedørene som leder inn til baksetet på en bil
  3. i overført betydning: fordekt, hemmelig utvei fra en (kinkig) situasjon
    Eksempel
    • den feilslåtte bilmodellen forsvant ut bakdøra;
    • i stedet for å svare på spørsmål har byråden sneket seg ut bakdøra
Artikkelside

drøy, dryg

adjektiv

Opphav

av dansk drøj; norrønt drjúgr

Betydning og bruk

  1. som varer lenge eller når langt;
    Eksempel
    • være drøy i bruk;
    • grovt brød er drøyere enn fint
  2. som er slitsom eller strevsom (1);
    jamfør langdryg
    Eksempel
    • en drøy marsj;
    • løypa bestod av mange drøye motbakker;
    • kjøreturen er drøy når du har to små barn i baksetet
  3. Eksempel
    • være drøy rundt livet;
    • du begynner å bli drøy over baken
  4. litt mer enn;
    god
    Eksempel
    • det var drøyt femti personer til stede;
    • drøye to tusen kroner
  5. som bryter konvensjoner;
    Eksempel
    • en drøy pris;
    • i drøyeste laget;
    • komme med en drøy påstand;
    • en drøy vits
Artikkelside

korpus 2

substantiv hankjønn eller intetkjønn

Opphav

av latin ‘kropp’

Betydning og bruk

  1. Eksempel
    • hans veldige korpus fylte hele baksetet
  2. innsamlet materiale;
    (elektronisk) samling av tekster
Artikkelside

forovervendt

adjektiv

Betydning og bruk

med framsiden vendt framover;
Eksempel
  • forovervendte propeller;
  • montere en forovervendt barnestol i baksetet
  • brukt som adverb:
    • sitte forovervendt i bilen
Artikkelside

Nynorskordboka 10 oppslagsord

baksete

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

attarste sete i bil og buss
Artikkelside

familiebil

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

bil som eignar seg for ein (stor) familie, til dømes at han er romsleg og rimeleg
Døme
  • stasjonsvogna er ein ypparleg familiebil;
  • bilmodellen er ein typisk familiebil med god plass i baksetet og bagasjerommet
Artikkelside

atti

preposisjon

Tyding og bruk

  1. bak i, i
    Døme
    • sitje langt atti salen;
    • hange atti vogna;
    • det ligg atti baksetet
    • attende til, i
      • gå atti barndomen;
      • stå, vere atti vegen for ein – i vegen
  2. innåt, borti attanfrå
    Døme
    • segle atti ei skute
  3. som adverb: bak (i)
    • i kommando til ei ku: attover i båsen
      • trø atti!
      • ta atti – ta fatt att;
      • hange atti – òg: vare;
      • halde atti – halde att, bremse

Faste uttrykk

  • atti staden for
    i staden for
    • han gav oss ingenting atti staden for det vi mista
  • sjå atti
    skimte
    • eg ser atti han!
  • skjenkje atti
    fylle på
    • ho skjenkjer atti det tomme staupet sitt
Artikkelside

sove

sova

verb
kløyvd infinitiv: sova

Opphav

norrønt sofa

Tyding og bruk

  1. liggje i ein medvitslaus kviletilstand;
    liggje i søvn;
    motsett vake (1
    Døme
    • vi sov lenge i dag;
    • har du ikkje sove i natt?
    • ungane sit og søv i baksetet;
    • eg fekk ikkje sove i går;
    • sov godt!
  2. vere dorsk eller sløv;
    følgje dårleg med
    Døme
    • sitje og sove i timane
  3. ikkje vere i bruk
    Døme
    • lova har sove sidan 1930
  4. dovne bort
    Døme
    • armen min søv

Faste uttrykk

  • ikkje kome sovande til noko
    ikkje greie utan hardt arbeid
  • sove bort
    sløse bort eller gå tapt ved soving
    • sove bort sommarnatta
  • sove på
    tenkje over noko
  • sove som ein stein
    sove tungt
    • i natt kjem eg til å sove som ein stein
  • sove ut
    kvile og styrkje seg med soving
  • sove ut rusen
    bli edru
Artikkelside

urørleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje rører seg
    Døme
    • ein urørleg skugge
    • brukt som adverb:
      • liggje urørleg i senga;
      • sitje urørleg i baksetet
  2. som ikkje kan rørast;
    fast
    Døme
    • urørleg eigedom;
    • urørleg kapital
  3. om religiøse forhold: så heilag at ein ikkje må røre det
Artikkelside

stasjonsvogn

substantiv hokjønn

Opphav

etter engelsk station wagon

Tyding og bruk

personbil der bagasjerommet går i eitt med kupeen og baksetet kan slåast ned, eigna til både vare- og persontranspot
Artikkelside

bakdør

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. dør på baksida av eit hus eller rom
  2. kvar av sidedørene som leier inn til baksetet på ein bil
  3. i overført tyding: fordekt, hemmeleg utveg frå ein (kinkig) situasjon
    Døme
    • i staden for å ta ansvar har politikarane lista seg ut bakdøra
Artikkelside

framsete

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

fremre sete (i køyretøy)
Døme
  • vil du sitje i framsetet eller i baksetet?
Artikkelside

seterygg

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

Døme
  • leggje ned seteryggen i baksetet
Artikkelside

framovervend

adjektiv

Tyding og bruk

med framsida vend framover
Døme
  • framovervende høgtalarar;
  • montere ein framovervend barnestol i baksetet
  • brukt som adverb:
    • sitje framovervendt i bilen
Artikkelside