Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
11 treff

Bokmålsordboka 1 oppslagsord

omhu, omhug

substantiv hankjønn

Opphav

av hu (1 og hug; jamfør omhyggelig

Betydning og bruk

Eksempel
  • vise omhu for noen;
  • gjøre noe med omhu
Artikkelside

Nynorskordboka 10 oppslagsord

velje

velja

verb
kløyvd infinitiv: velja

Opphav

norrønt velja; samanheng med val (3 og vilje (1

Tyding og bruk

  1. av eigen vilje bestemme seg for (noko);
    Døme
    • velje å bli lærar;
    • velje orda sine med omhug;
    • velje ut det beste;
    • eg valde feil løysing;
    • ho valde å ikkje seie noko;
    • dei kjem til å velje det tryggaste alternativet;
    • i dag kan du få velje kva vi skal ete;
    • la barna velje sjølv;
    • eg er så glad for at eg valde deg
  2. peike ut ved røysting eller sjefsavgjerd;
    Døme
    • velje nytt styre;
    • velje nokon til lagkaptein;
    • bli vald inn på Stortinget;
    • vere einrøystes vald;
    • dei har valt feil person til oppgåva
  3. gjere bruk av;
    Døme
    • eg valde heilt klart feil tidspunkt å le på;
    • nei, no valde du feil avkøyring;
    • ho kjem til å velje sykkelen til jobb i dag;
    • dømet er ikkje tilfeldig valt

Faste uttrykk

  • ha/vere å velje i
    kunne velje mellom
    • festivalen har mykje å velje i;
    • i ei lita bygd er det så klart mindre å velje i enn i byen;
    • eg liker å ha litt å velje i i kjøleskapet
  • velje bort
    la vere å velje;
    velje noko anna enn
    • løysinga vart vald bort fordi ho var for dyr
  • velje mellom
    plukke ut mellom ei bestemd gruppe alternativ
    • eg klarar ikkje velje mellom teater og musikk;
    • dei har mange dyktige folk å velje mellom
  • velje og vrake
    ta det ein helst vil ha
    • det er berre å velje og vrake frå menyen;
    • du kan velje og vrake frå eit utval italienske vinar
  • velje seg
    plukke ut til seg sjølv
    • jenta valde seg ein grøn ball;
    • eg ville valt meg eit meir pynta antrekk
  • velje ut
    gå inn for mellom fleire eller mange alternativ;
    plukke ut, peike ut
    • ein jury valde ut vinnaren av prisen;
    • velje ut låtar til konserten
Artikkelside

omsyn

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. det å ha tanke på noko eller ta det med i vurderinga
    Døme
    • det er mange omsyn å ta
  2. omhug, omtanke
    Døme
    • vise omsyn

Faste uttrykk

  • av omsyn til
    på grunn av
    • utsetje turen av omsyn til vêret
  • med omsyn til
    når det gjeld;
    forkorta m.o.t.
    • store skilnader med omsyn til alder og røynsle
  • ta omsyn til
    1. ta med i vurderinga;
      la seg påverke av
      • ta omsyn til dei særeigne tilhøva i landet vårt
    2. fare omsynsfullt fram
      • lære å ta omsyn til kvarandre
Artikkelside

flid

substantiv hankjønn

Opphav

frå lågtysk; jamfør flittig

Tyding og bruk

Døme
  • gjere noko med flid;
  • vise flid i arbeidet

Faste uttrykk

  • gjere seg flid med
    vere nøyen og omhugsam
Artikkelside

vyrk

adjektiv

Opphav

norrønt virkr ‘som er verksam’; jamfør verk (2

Tyding og bruk

  1. som syner omhug for noko eller nokon;
    Døme
    • vere vyrk for ungane sine
  2. om tid: som høver til arbeid
    Døme
    • ein vyrk dag
Artikkelside

forsorg

substantiv hokjønn

Opphav

frå tysk; av for- (1 og sorg i eldre tyding ‘omhug’

Tyding og bruk

eldre nemning for offentleg sosial hjelp;
Døme
  • kome på forsorga
Artikkelside

diligence

substantiv hankjønn

Uttale

dilisjanˊgse

Opphav

av fransk (carrosse de) diligence ‘(køyretøy for) snøggleik’; opphavleg av latin diligentia ‘omhug, grannsemd’

Tyding og bruk

om eldre forhold: stor, ofte lukka, firhjuls (post)vogn dregen av minst to hestar
Døme
  • dei reiste med diligence
Artikkelside

omhugsam

adjektiv

Tyding og bruk

full av omhug;
Døme
  • vere påliteleg og omhugsam
Artikkelside

omhyggjeleg, omhyggeleg

adjektiv

Opphav

av norrønt umhyggja ‘omhug’

Tyding og bruk

Døme
  • vere omhyggjeleg med å betale i rett tid
  • brukt som adverb:
    • vere omhyggjeleg sminka
Artikkelside

omhug

substantiv hankjønn

Opphav

av hug (1; jamfør omhyggjeleg

Tyding og bruk

Døme
  • vise omhug for nokon;
  • gjere noko med omhug
Artikkelside

ihuge

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt íhugi

Tyding og bruk

Døme
  • gå inn for oppgåva med ihuge og eldhug
Artikkelside