Розширений пошук

16 результатів

Словник нюношка 16 oppslagsord

substans

іменник чоловічий

Походження

frå latin, opphavleg ‘det som står under, ber noko’

Значення та вживання

  1. i filosofi: det verkelege, konstante;
    indre vesen, kjerne, grunnhått i ein ting
  2. emne, materie, stoff
    Приклад
    • kjemisk substans;
    • ein ting med diffus substans

masse 1

іменник чоловічий

Походження

av latin massa ‘deig, klump’; av gresk maza ‘mjøldeig’, av massein ‘kna’

Значення та вживання

  1. (formlaust) stoff;
    substans, ofte som råmateriale til noko
    Приклад
    • ein glødande masse;
    • køyre vekk masse frå tunnelarbeidet
  2. i fysikk: stoffmengd i ein lekam, målt i kilogram;
    til skilnad frå vekt (1)
    Приклад
    • ein masse på 1 kilogram veg om lag 1 newton på jorda
  3. særleg i bunden form: folk flest;
    dei breie laga av folket
    Приклад
    • leiarane har lite kontakt med massane

Фіксовані вирази

  • kritisk masse
    minste mengd av eit radioaktivt stoff som skal til for å starte ein kjedereaksjon

horn

іменник середній

Походження

norrønt horn

Значення та вживання

  1. utvokster av keratin på hovudet hos visse hovdyr
    Приклад
    • kyr kan ha horn;
    • oksen tok han på horna og slengde han bortover
  2. hardvoren substans som horn (1) er laga av;
    Приклад
    • knappar av horn;
    • vere hardt som horn
  3. gjenstand laga av horn av ku eller liknande
    Приклад
    • blåse i horn;
    • drikke av hornet
  4. ting som liknar eller opphavleg likna horn (1)
  5. blåseinstrument av messing med traktforma opning
    Приклад
    • han spelar horn i korpset
  6. lite, krumt bakverk med spiss i båe endane
    Приклад
    • vi åt horn med ost til kvelds
  7. brukt i stadnamn: form i landskap som stikk ut eller liknar eit horn
    Приклад
    • Romsdalshornet er ein av dei mest populære toppane i Noreg;
    • segle rundt Kapp Horn;
    • landa på Afrikas Horn

Фіксовані вирази

  • engelsk horn
    treblåseinstrument som liknar obo, men er stemt ein kvint lågare enn ein vanleg obo
  • få horn
    bli bedregen av nokon
  • ha eit horn i sida til
    bere nag til nokon
  • hornet på veggen
    brukt om situasjon der den eldste, ofte i ei organisasjon, prøver å påverke med dei gammaldagse meiningane sine;
    jamfør sjuande far i huset
    • vi skal sleppe å høyre så mykje frå han som heng i hornet på veggen
  • renne/stange horna av seg
    ha ein vill og energisk periode for sidan å falle til ro
    • ho må få stange horna av seg medan ho er ung;
    • stormen har rent horna av seg
  • setje horn på
    vere utru mot
  • ta tyren/oksen ved horna
    gå rett på vanskane
    • lat oss ta tyren ved horna!
    • dei tok oksen ved horna
  • trekkje horna til seg
    slutte å vise motvilje

substantiv

іменник середній

Походження

av latin (nomen) substantivum ‘(nomen) som står for substans’

Значення та вживання

ord som refererer til skapningar, ting, handlingar, tilstandar og abstrakte fenomen og som i norsk kan bøyast i ubunden og bunden form, eintal og fleirtal, og ord brukt som namn på personar, dyr, stader, institusjonar og anna (skrive med stor førebokstav);
Приклад
  • ord som ‘hest’, ‘stein’, ‘kjærleik’, ‘skriking’ og ‘Kari’ er substantiv

slagordprega, slagordsprega

прикметник

Значення та вживання

prega av enkle slagord, men ofte utan faktisk substans
Приклад
  • partiprogrammet var slagordprega og lite nyansert

emne 1

іменник середній

Походження

norrønt efni; same opphav som evne (1

Значення та вживання

  1. naturleg eller grovt utforma stykke til å lage noko av;
    Приклад
    • del deigen opp i høvelege emne til flatbrødleivar;
    • ho øksa emne til ei skei
  2. fysisk materiale;
    Приклад
    • faste emne;
    • vatn er eit flytande emne
  3. sak som ein tek for seg;
    del av eit fag
    Приклад
    • eit viktig emne;
    • drøfte eit emne;
    • saka vart eit emne for debatt;
    • ta munnleg eksamen i emnet
  4. det som noko utviklar seg av;
    Приклад
    • dette er emne til noko stort
  5. person som er eigna eller etla til å bli noko særskilt
    Приклад
    • han er eit godt emne

humusinnhald

іменник середній

Значення та вживання

mengd av organisk substans i jorda uttrykt i vektprosent

grjot

іменник середній

Походження

norrønt grjót; samanheng med gryte (1 og graut

Значення та вживання

  1. (slag av) stein
    Приклад
    • det er godt grjot i kverna
  2. Приклад
    • det er godt grjot i han

kjernelaus

прикметник

Значення та вживання

  1. utan kjerne
    Приклад
    • ei kjernelaus eggcelle
  2. i overført tyding: utan innhald, utan substans (1)

patogen 2

прикметник

Походження

av gresk pathos ‘pine’ og -gen (2

Значення та вживання

Приклад
  • ein patogen substans