Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
101 результатів

Словник нюношка 101 oppslagsord

akkusativ

іменник чоловічий

Вимова

akusˊsativ

Походження

av latin (casus) accusativus ‘klage(kasus)'; basert på ei feiltolking av gresk (ptosis) aitiatike ‘den påverka (kasusen)'

Значення та вживання

kasus (1 som syner at eit nomen (1 er direkte objekt i ei setning eller er styrt av visse preposisjonar
Приклад
  • i kasusspråk står objektet oftast i akkusativ;
  • den tyske preposisjonen ‘gegen’ styrer akkusativ
Сторінка статті

merke 1

іменник середній

Походження

norrønt merki; av mark (5

Значення та вживання

  1. Приклад
    • setje eit merke med blyant;
    • lime eit merke på kofferten;
    • gå med merket til foreininga på jakka
  2. Приклад
    • utslett er eit merke på visse barnesjukdomar
  3. Приклад
    • at gauken gjel, er eit godt merke
  4. Приклад
    • feitt set stygge merke på kleda;
    • bere merke etter ei ulykke
  5. Приклад
    • vin av godt, gammalt merke

Фіксовані вирази

  • bite seg merke i
    feste seg nøye ved (noko)
    • han beit seg merke i ei setning i sakspapira
  • leggje merke til
    bli merksam på;
    anse, akte, observere
    • du legg merke til så mange ting;
    • ein detalj som er verd å leggje merke til
  • setje merke etter seg
    ha varige følgjer;
    ha stor innverknad
Сторінка статті

valspråk

іменник середній

Походження

etter tysk

Значення та вживання

slåande ord eller setning som gjev uttrykk for det ein person, samskipnad eller liknande arbeider for;
Приклад
  • ‘Alt for Noreg’ er valspråket til kongen
Сторінка статті

valord

іменник середній

Значення та вживання

slåande ord eller setning som gjev uttrykk for det ein person, samskipnad eller liknande arbeider for;
Приклад
  • ‘Alt for Noreg’ er valordet til kongen
Сторінка статті

zeugmatisk

прикметник

Вимова

seugmaˊtisk, søygmaˊtisk eller  sæugma´tisk

Значення та вживання

som gjeld eller inneheld zeugma
Приклад
  • ei zeugmatisk setning
Сторінка статті

ytring 1

іменник жіночий

Походження

av ytre (3

Значення та вживання

  1. det å ytre noko
    Приклад
    • ytring av glede
  2. noko som blir ytra;
    Приклад
    • frimodige ytringar om riksstyret;
    • kome med politiske ytringar;
    • slå ned på hatefulle ytringar
  3. Приклад
    • kapitalismen har ulike ytringar
  4. i språkvitskap: sjølvstendig setning eller sekvens av ord
Сторінка статті

setningsskade

іменник чоловічий

Значення та вживання

skade på bygg eller annan konstruksjon på grunn av setning (5)
Приклад
  • det er setningsskadar i veggene som følgje av utilstrekkeleg fundamentering
Сторінка статті

subjekt

іменник середній

Походження

frå latin, av subjicere ‘leggje inn under’

Значення та вживання

  1. i filosofi: sansande, tenkjande, viljande eg;
    motsett objekt (1)
  2. i grammatikk: setningsledd som verbalet (1 seier noko om, og som nemner det som er eller gjer noko i aktive setningar, og det som handlinga blir retta mot i passive setningar
    Приклад
    • 'jenta' er subjekt i setninga ‘jenta lo’

Фіксовані вирази

  • formelt subjekt
    ord, vanlegvis ‘det’, som står på subjektsplassen i ei setning der det eigenlege subjektet kjem seinare eller der verbet ikkje krev subjekt
    • i setninga ‘det er kaldt’ er ‘det’ formelt subjekt
  • logisk subjekt
    setningsledd som står for den eller det handlande, men som ikkje treng vere identisk med det grammatiske subjektet
Сторінка статті

språk

іменник середній

Походження

av lågtysk sprake

Значення та вживання

  1. system nytta av menneske for å uttrykkje seg og kommunisere;
    menneskeleg tale
    Приклад
    • språket skil mennesket frå dyra
  2. variant av språk (1) brukt av ei folkegruppe eller i eit geografisk område;
    Приклад
    • klassiske språk;
    • snakke fleire framande språk;
    • norsk er eit språk med mange dialekter
  3. Приклад
    • juridisk språk;
    • granske språket til Garborg;
    • opposisjonen brukte eit kraftig språk
  4. uttrykksmiddel som minner om språk (1)
    Приклад
    • fuglane har sitt eige språk;
    • språket i musikken
  5. brukt som etterledd i samansetningar: system for kommunikasjon
  6. brukt som etterledd i samansetningar: enkelt setning

Фіксовані вирази

  • snakke same språket
    leggje det same i orda og omgrepa, forstå kvarandre
    • politikarane snakkar ikkje same språket som veljarane
  • tale sitt tydelege/eige språk
    vise noko tydeleg
    • desse tala taler sitt tydelege språk;
    • bileta talte sitt eige språk
  • ut med språket
    sei det du veit
Сторінка статті

gett, gitt

вигук

Значення та вживання

brukt sist i ei setning for å understreke det ein seier
Приклад
  • det skal eg sei deg, gett!
  • det er varmt i dag, gett!
Сторінка статті