Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
53 результатів

Словник нюношка 53 oppslagsord

eukaryot 1

іменник чоловічий

Вимова

eukaryoˊt

Походження

av eukaryot (2

Значення та вживання

  1. i biologi: celle med tydeleg kjerne;
    til skilnad frå prokaryot (1
  2. i biologi: samnemning på organismar som har celler med tydeleg kjerne, som dyr, planter og menneske;
    til skilnad frå arké og bakterie
Сторінка статті

vegg

іменник чоловічий

Походження

norrønt veggr; samanheng med vidje

Значення та вживання

  1. loddrett del av bygning i mur, tre eller liknande som dannar side i ein bygning eller i eit rom;
    loddrett flate som skil mellom rom
    Приклад
    • veggene på huset var raudmåla;
    • døra i veggen mellom stova og kjøkenet;
    • hengje bileta opp på veggen
  2. (loddrett) flate som er side i noko
    Приклад
    • veggene i kassa;
    • veggen i boreholet
  3. i biologi: vev eller liknande som fungerer som ein avgrensande del i eit organ
    Приклад
    • veggene i livmora
  4. loddrett eller bratt side av fjell
    Приклад
    • veggen reiste seg bratt føre oss

Фіксовані вирази

  • bort i/borti alle vegger
    heilt meiningslaust
    • prosjektet er bort i alle vegger;
    • forslaget var borti alle vegger
  • bort i/borti staur og vegger
    riv ruskande gale
    • forklaringa var bort i staur og vegger;
    • saka er borti staur og vegger
  • bort i/borti veggene
    fullstendig meiningslaust;
    urimeleg (1)
    • denne løysinga er jo heilt bort i veggene;
    • utvisinga var borti veggene
  • husets fire vegger
    heime (2, 1);
    innandørs
    • dei held seg innanfor husets fire vegger mesteparten av tida;
    • dette må vi halde bak husets fire vegger
  • i femte veggen
    i lause lufta
    • han satt og glante i femte veggen;
    • han heiv papirene i femte veggen
  • levande vegg
    målvakt som ikkje slepp inn mål
  • møte veggen
    (brått) gå tom for krefter;
    bli utbrend (2)
  • måle fanden på veggen
    gje ein (altfor) negativ skildring stoda eller framtida
  • setje til veggs
    stoppe motparten i ein diskusjon eller liknande med vanskelege spørsmål eller særs overtydande argument, slik at hen blir svar skuldig
  • sitje i veggene
    vere ein del av ein innarbeidd kultur i ei bedrift, ein organisasjon eller liknande
  • skrifta på veggen
    (høgtideleg) varsel om ulykke og dårlege tider;
    mene tekel
  • snakke til veggen/ein vegg
    snakke til nokon som ikkje lèt seg påverke eller ikkje høyrer på kva ein seier
    • å snakke til leiinga er som å snakke til veggen;
    • når eg stiller spørsmål, så er det som å snakke til ein vegg
  • stange/renne hovudet mot veggen
    møte uovervinnelege hindringar
    • vi prøver å få svar, men stangar hovudet i veggen;
    • dei renner hovudet i veggen, uansett kvar dei spør etter hjelp
  • stå/vere som ein vegg
    1. vere til hinder;
      stengje, hindre
      • bølgja stod som ein vegg føre oss;
      • snøen var som ein vegg ute
    2. om målvakt: ikkje sleppe inn mål;
      stengje buret
      • ho stod som ein vegg og sleppte ikkje inn eit einaste mål;
      • målvakta var som ein vegg gjennom heile kampen
  • vegg i vegg
    ved sida av kvarandre (som naboar)
    • vi har budd vegg i vegg heile livet;
    • han arbeider vegg i vegg med meg
Сторінка статті

underklasse

іменник чоловічий або жіночий

Значення та вживання

  1. samfunnsklasse som er dårlegast stilt sosialt og økonomisk;
    til skilnad frå overklasse
    Приклад
    • ei økonomisk underklasse
  2. i biologi: gruppe av nærskylde ordenar under nivået klasse (1, 2)
Сторінка статті

underrekkje, underrekke

іменник жіночий

Значення та вживання

i biologi: gruppe av nærskylde klasser som er grupperte saman under nivået rekkje (1, 2)
Сторінка статті

synapse

іменник чоловічий

Походження

av gresk synapsis ‘knutepunkt’

Значення та вживання

i biologi: kontaktpunkt mellom nerveceller der signal blir sende vidare
Сторінка статті

X-kromosom, x-kromosom

іменник середній

Значення та вживання

i biologi: nemning for eitt av to kjønnskromosom som finst hos menneske, dyr og somme planter, og som i par med eit anna kjønnskromosom avgjer kjønnet til eit individ;
til skilnad frå Y-kromosom
Приклад
  • kvinner har to X-kromosom;
  • menn har eitt X-kromosom og eitt Y-kromosom
Сторінка статті

slekt

іменник жіночий

Походження

norrønt slekt; frå lågtysk, av slacht ‘art, slag’

Значення та вживання

  1. gruppe av personar som er etterkomarar av same person;
    Приклад
    • dei høyrer til ei stor slekt;
    • vi møtte ofte slekt og vener;
    • vi er av same slekta
  2. kvart ledd eller kvar generasjon i ei ætt;
    Приклад
    • gå i arv frå slekt til slekt;
    • den oppveksande slekta
  3. i biologi: gruppe av organismar som oftast er samansett av fleire arter som har visse felles trekk;
    jamfør art (2) og familie (3)

Фіксовані вирази

  • i slekt med
    1. i familie med
      • vi er i slekt med dei langt ute
    2. av liknande type
      • rocken er i slekt med bluesen
  • tjukke slekta
    heile den utvida slekta
    • invitere tjukke slekta i bryllaup;
    • høyre til den tjukkaste slekta
Сторінка статті

underfamilie

іменник чоловічий

Значення та вживання

i biologi: gruppe av slekter med visse fellestrekk som skil dei frå andre slekter under same overordna familie (3)
Сторінка статті

rike 1

іменник середній

Походження

norrønt ríki ‘herredøme, makt’

Значення та вживання

  1. Приклад
    • regelen gjeld for heile riket
  2. i overført tyding: tenkt område
    Приклад
    • gjeste riket til villreinen;
    • Guds rike
  3. i biologi: høgste formelle kategori i systematisk inndeling av naturen;
    regnum
    Приклад
    • ein reknar med rike også for sopp og bakteriar

Фіксовані вирази

  • det tredje riket
    det nazistiske Tyskland
  • i all verdas rike
    brukt forsterkande
    • kva i all verdas rike skal vi med dette?
Сторінка статті

rekkje 1, rekke 1

іменник жіночий

Походження

samanheng med rekkje (3

Значення та вживання

  1. ordna gruppe av like eller liknande einingar;
    Приклад
    • stå oppstilt på rekkje;
    • lange rekkjer med bilar;
    • oppgåva føydde seg inn i rekkja av utfordringar
  2. i biologi: gruppe av dyre- eller plantearter med visse fellestrekk og som femner om fleire klasser (1
    Приклад
    • virveldyr og leddyr er ulike rekkjer
  3. i matematikk: talrekkje med visse storleiksskilnader mellom ledda

Фіксовані вирази

  • aritmetisk rekkje
    talrekkje der differansen mellom to ledd som følgjer etter kvarandre, alltid er den same, til dømes 3, 6, 9, 12;
    til skilnad frå geometrisk rekkje
  • ei rekkje
    mange;
    ein heil del
    • kome med ei rekkje innvendingar
  • geometrisk rekkje
    talrekkje der kvotienten mellom kvart ledd og leddet føreåt er konstant, til dømes 3, 6, 12, 24;
    til skilnad frå aritmetisk rekkje
  • i første rekkje
    først og fremst
  • i/på rekkje og rad
    etter eller ved sida av kvarandre
    • elevane sit på rekkje og rad;
    • nye prosjekt kom i rad og rekkje
  • kome i andre rekkje
    ikkje vere like viktig som noko anna
Сторінка статті